دعوا بر سر ذخایر نفتی

پس از آن که پیام وزیر نفت به همایش ملی انرژی با اصلاحیه قرائت شد دیروز حمدالله محمدنژاد معاون وزیر نفت هم تایید کرد ایران از نظر ذخایر نفت خام درجا در رتبه سوم دنیا قرار گرفته است. با این حال وی تاکید کرد ایران از نظر «ذخایر نفت خام قابل استحصال» همچنان با در اختیار داشتن 137 میلیارد بشکه پس از عربستان در جایگاه دوم دنیا قرار دارد.

محمدنژاد در حالی ایران را همچنان صاحب دومین ذخایر نفت قابل استحصال می‌داند که گزارش اوپک این موضوع را تایید نمی‌‌کند. بولتن آماری سالانه اوپک نشان می‌دهد ایران پس از عربستان و ونزوئلا با داشتن 138 میلیارد بشکه نفت در جایگاه سوم قرار گرفته و این دو کشور نیز هر کدام به ترتیب 264 و 172 میلیارد بشکه نفت دارند.

تا قبل از سال 82 ایران پس از عربستان، کویت و عراق چهارمین دارنده ذخایر نفتی دنیا بود، اما در این سال با اعلام کشف چند میدان بزرگ نفتی از جمله میدان یادآوران، ذخایر نفتی ایران به میزان قابل ملاحظه‌ای افزایش پیدا کرد و با پشت سر گذاشتن عراق و کویت در جایگاه دوم قرار گرفت. این ذخایر البته به تایید موسسات معتبر بین‌المللی از جمله بریتیش پترولیوم نیز رسید و از آن سال به بعد در آمارهای سالانه جایگاه دومین دارنده ذخایر نفت به ایران تعلق داشت. بریتیش پترولیوم البته در گزارش سال 2008 خود نیز همچنان ایران را رتبه دوم اعلام کرد. در این گزارش ذخایر ونزوئلا 4/99 میلیارد بشکه و ذخایر ایران 6/137 میلیارد بشکه اعلام شده است، اما باید دید در گزارش سال 2009 این موسسه وضعیت ذخایر چگونه اعلام خواهد شد.

با این حال اوپک در گزارش سال 2008 ونزوئلا را جلوتر از ایران قرار داده است. آنچه معمولا تحت عنوان ذخایر نفتی از آنیاد می‌شود در واقع مقدار نفتی است که با استفاده از فناوری‌‌های موجود قابل استحصال از میادین نفتی است. با وجود این هیچ یک از آمارهای اعلام شده حتی از سوی موسسات معتبر بین‌المللی قطعی و یقینی نیست و همین مساله باعث شده برخی کشورها نیز با استفاده از این موضوع برای خود آمارهای مستقل ارائه کنند. انجمن تولیدکنندگان نفت کانادا چند ماه قبل اعلام کرده بود که دومین دارنده ذخایر نفت جهان کاناداست نه ونزوئلا! کانادایی‌ها ادعا می‌کنند بیش از 178 میلیارد بشکه نفت در اختیار دارند، اما بریتیش پترولیوم در گزارش سال 2008 خود ذخایر قابل استحصال کانادا را فقط 28 میلیارد بشکه اعلام کرده است.بدیهی است ذخایر بالای نفتی از اهمیت فوق‌العاده‌ای در چانه‌زنی‌های بین‌‌المللی برخوردار است اما آنچه اهمیتی بیشتر از خود ذخایر دارد، تلاش در جهت جذب سرمایه‌گذاری‌های کلان و استفاده از پیشرفته‌ترین فناوری‌ها در جهت برداشت صیانتی از این ذخایر خدادادی است.

ایران هم‌اکنون روزانه به طور متوسط 4 میلیون بشکه نفت تولید می‌کند و فقط حفظ ظرفیت کنونی مستلزم میلیاردها دلار سرمایه‌گذاری در میادین نفتی طی سال‌های پیش‌روست. ایندر حالی است که براساس پیش‌بینی‌های اولیه در برنامه پنجم، تولید نفت خام کشور تا سال 1393 باید به بیش از 5 میلیون بشکه برسد و این هدف بدون برنامه‌ریزی دقیق و جذب سرمایه‌گذاری‌های خارجی و استخدام فناوری‌های نوین امکان‌پذیر نیست.

با در نظر گرفتن این مهم تاکید برخی مسوولان بر این که ما هنوز دومین دارنده ذخایر نفتی جهان هستیم اصراری بیهوده به نظر می‌رسد. این‌طور نیست؟!