«منادی» محرم در خراسان شمالی

از آیینی که در بین کرمانج‌های خراسان شمالی مرسوم است سوگواری، خواندن نوحه‌هایی به زبان کرمانجی و بر سر و سینه زدن عزاداران بر گرد علم سبزرنگ و بلندی است که نشان از علمدار و شهدای کربلا دارد زنان کرمانج نیز با پخت چوزمه، قتلمه و... (نان‌های سنتی) آنها را در بین عزاداران توزیع می‌کنند، همچنین آنها در روستاها، هنگام شب تاسوعا و روز عاشورا در منزل خود غذای سنتی (آش گندم) می‌پزند و آن را به حسینیه‌ها برده و با آن از عزاداران پذیرایی می‌کنند، آنها همچنین در شب شام‌غریبان هیچ تنوری را به نشانه احترام به امام حسین (ع) روشن نمی‌کنند (مربوط به واقعه پنهان کردن سر مبارک امام حسین (ع) در تنور توسط خولی ملعون) و از پخت نان دست می‌کشند.

ترکمن‌ها نیز در این ماه تمام آیین‌های شادی خود را کنار گذاشته و به تاخیر می‌اندازند، آنها همچنین از نقل مکان به خانه‌های نوساز خود یا خانه‌هایی که تازه خریداری شده، امتناع می‌کنند و بر این باورند که نباید حرمت امام حسین (ع) ذریه پاک حضرت رسول (ص) را بشکنند. همچنین زنان ترکمن‌ اهل سنت در شب تاسوعا و روز عاشورا با پختن چوزمه و قتلمه (نان سنتی) آن را در بین عزاداران حسینی توزیع می‌کنند.بافت قالی و قالیچه که از دیرباز جزو صنایع دستی ترکمن‌هاست و بیشتر توسط دختران ترکمن بافته می‌شود نیز در این روزها تعطیل شده و تا خارج شدن ماه محرم بافت آن را به تاخیر می‌اندازند.اغلب ترک‌ها و همچنین مردم شهر صفی‌آباد اسفراین نیز در مراسم مذهبی از قبیل تاسوعا و عاشورا از اول محرم یک غذا می‌پزند و در حسینیه‌ها و تکیه‌ها مردم را دعوت می‌کنند و با این روش که به منادی مشهور است چند بیت از شعر‌های محتشم کاشانی را فردی با صدای بلند در بام حسینیه فریاد می‌زند. مردم بعد از صرف ناهار چوبی را می‌آورند به نام علم و پارچه‌های سبز رنگ به آن می‌بندند و به سوی معصوم‌زاده (آرامگاه امامزاده) حرکت می‌کنند.در جلوی هیات علم را بر می‌دارند مردم هم نذر کرده و پارچه‌ای را به علم می‌بندند، مردم در هیات به چند دسته تقسیم می‌شوند، هر دسته‌ای که اول نوحه می‌خواند دسته دوم دست‌ها را در بغل می‌گیرد و پا برهنه یک دستمال سیاه به سر بسته حرکت می‌کند. شخصی نیز مقداری کاه بر روی عزاداران می‌پاشد (به معنی خاک بر سر) همچنین در ظهر عاشورا در میدان شهر شبیه‌خوانی برپا می‌شود که تقریبا تمام مردم شهر در آن شرکت می‌کنند.