صف آدم‌های خوشبخت

در آغاز روزنامه‌نگاران تنها به بازیکنان اروپایی تیم‌های باشگاهی اروپا رای می‌دادند و بنابراین بازیکنانی چون مارادونا که شایسته دریافت این توپ بودند، هرگز عنوان مرد سال فوتبال اروپا را به دست نیاوردند. در سال 1995 در مقررات اهدای جایزه تغییراتی دادند و از آن به بعد بازیکنان غیراروپایی شاغل در تیم‌های اروپایی هم در فهرست انتخاب مرد سال فوتبال قرار گرفتند.

ژرژوه‌آ بازیکن آفریقایی تیم میلان، اولین غیراروپایی برنده توپ طلایی بود که در همان سال 1995 به این توفیق رسید. مقررات انتخاب برنده توپ طلایی در سال 2007 نیز تغییر یافت. این بار به رای‌دهندگان اجازه دادند تا به هر بازیکنی در هر جای جهان رای بدهند.

پس از آن اصطلا‌ح «مرد سال فوتبال اروپا» را دیگر به کار نبردند و از سال 2007 فقط از واژه‌ «توپ طلایی» استفاده شده است. اما از آنجا که بهترین فوتبالیست‌های جهان در تیم‌های اروپا به فوتبال حرفه‌ای اشتغال دارند، عملا در قاره‌های دیگر برای آنها رقیبی وجود نداشته است. بنابر این در سال‌های 2007 و 2008 همه بازیکنان برگزیده در تیم‌های اروپایی مشغول بازی بودند. با تغییر مقررات، شمار روزنامه‌نگارانی که اجازه رای دادن داشتند، به 96 نفر از سراسر جهان افزایش یافت که هریک می‌توانند به 5 نفر رای بدهند. تا پیش از آن تنها 52روزنامه‌نگار از اروپا در رای‌گیری شرکت می‌کردند.

مجله فرانس فوتبال که بانی اهدای توپ طلایی است، روزنامه‌نگاران رای دهنده را انتخاب می‌کند و در این انتخاب وسواس زیادی دارد. به همین علت جایزه توپ طلایی، ارزش زیادی دارد و آرزوی هر بازیکنی است که روزی آن را به دست آورد.

طلایی‌ترین‌‌ها

از سال 1956 که انتخاب بازیکن سال اروپا و اهدای توپ طلایی فوتبال آغاز شد، بازیکنان بزرگی این توپ را دریافت کرده و در یادها ماندگار شده‌اند. در میان آنها برخی توفیق بیشتری کسب کردند و بیش از یک بار توپ طلایی را در ویترین افتخارات خود قرار دادند. از جمع این بازیکنان برجسته، فقط 3 نفر 3 بار این توپ را به دست آورده‌اند که عبارتند از یوهان کرایف هلندی، میشل پلاتینی فرانسوی و مارکوفان باستن هلندی. پلاتینی تنها بازیکنی است که توپ طلایی را 3 بار متوالی از 1983 تا 1985 به دست آورد. او در آن سال‌ها عضو تیم یوونتوس بود و بازی‌های درخشانش از عوامل موفقیت این تیم ایتالیایی و حتی تیم ملی فرانسه بود. رونالدو، اولین بازیکن برزیلی است که موفق به دریافت توپ طلایی شد. او این توفیق را در سال 1997 که عضو اینترمیلان بود، به دست آورد.

برخی بازیکنان که 2 بار فاتح توپ طلایی شدند، به فاصله چند سال از هم این توپ را به دست آوردند. برای مثال‌، رونالدو در سال 1997 با پیراهن اینتر و در سال 2002 با پیراهن رئال مادرید برنده توپ طلایی شد.

در انتخاب برندگان توپ طلایی، عوامل گوناگونی دخیل بوده و موفقیت‌های ملی و باشگاهی مهم‌ترین این عوامل به شمار می‌آیند. برای مثال در سال 1990 که تیم آلمان با کاپیتان لوتار ماتئوس قهرمان جام جهانی شد، ماتئوس توپ طلایی را به دست آورد.

او آن سال عضو تیم اینترمیلان بود. در سال 1998 که فرانسه قهرمان جام‌جهانی شد، زین‌الدین زیدان ستاره این تیم، توپ طلایی را به دست آورد. او در آن سال عضو تیم یوونتوس بود.

در سال 2002 که برزیل جام جهانی را به دست آورد و رونالدو آقای گل جام شد، همین بازیکن توپ طلایی را به دست آورد. در سال 2006 فابیو کاناوارو کاپیتان تیم ایتالیا که قهرمان جام جهانی شد، توپ طلایی را کسب کرد.

جدا از فاتحان جام جهانی، عمدتا بازیکنانی توپ طلایی را به دست آورده‌اند که در همان سال تیم آنها فاتح جام باشگاه‌ها یا لیگ قهرمانان اروپا شده بود. در سال 2008 منچستریونایتد قهرمان اروپا شد و کریس رونالدو بازیکن این تیم توپ طلایی را در ویترین افتخارات خود قرار داد.

در سال 2007 تیم میلان فاتح لیگ قهرمانان شد و کاکا بهترین بازیکن آن سال میلان، توپ طلایی را به دست آورد. در سال 2005 تیم بارسلونا قهرمان لیگ قهرمانان شد و رونالدینیو ستاره آن سال این تیم موفق به کسب توپ طلایی شد. در سال 2004 تیم میلان قهرمان اروپا شد و آندری شوچنکو مهاجم این تیم توپ طلایی را به دست آورد.

در جمع بازیکنان طلایی، مارکوفان باستن هم جایگاه رفیعی دارد. او در سال‌های 1988 ، 1989 و 1992 برنده توپ طلایی شد. فان باستن مهاجمی استثنایی بود که اگر در اوج فوتبالش آسیب نمی‌دید و ناگهان از دنیای فوتبال جدا نمی‌شد، برای چهارمین و حتی پنجمین بار توپ طلایی را کسب می‌کرد.

آلفردو دی استفانو، فرانتس بکن باوئر، کوین کیگان، کارل هاینس رومنیگه و رونالدوی برزیلی، بازیکنانی با 2 بار فتح توپ طلایی‌اند. در جمع بازیکنانی که دوبار توپ طلایی را کسب کرده‌اند، کوین کیگان و رومنیگه، تنها بازیکنانی‌اند که 2 بار متوالی به این توفیق رسیده‌اند.

14 توپ طلایی برای دو کشور

آلمانی‌ها و هلندی‌ها هر کدام 7 بار توپ طلایی فوتبال اروپا به دست آورده‌اند. 7 توپ آلمانی‌ها را 5 بازیکن کسب کردند که سهم رومنیگه و بکن باوئر 2 توپ بوده است. اما 7 توپ طلایی هلندی‌ها را فقط 3 بازیکن به دست آوردند که فان باستن و کرایف هر کدام سه بار برنده این توپ شدند.

فرانسوی‌ها با 6 بار فتح توپ طلایی در مکان سوم قرار دارند. 3 توپ طلایی میشل پلاتینی سبب بالا رفتن فرانسه در جدول رده‌بندی کشورها در دریافت توپ طلایی شده است. اما موفق‌ترین کشور غیراروپایی در تصاحب توپ طلایی، برزیل است که 4 بازیکن آن، جمعا 5 بار برنده توپ طلایی شده‌اند. انگلیسی ها و ایتالیایی‌ها نیز 5 بار توپ طلایی را به دست آورده‌اند.

در رده‌بندی پرتغال، شوروی و اسپانیا با سه توپ طلایی قرار گرفته‌اند. 9 کشور هم هر کدام یک بار موفق به دریافت این توپ شده‌اند. در جمع این کشور فقط لیبریا غیراروپایی است. ژرژوه‌آ از لیبریا نیز هم توپ طلایی اروپا را به دست آورد و هم بازیکن سال جهان شد.

طلایی‌ترین باشگاه‌ها

در جمع تیم‌هایی که بازیکنانشان بیشترین توفیق را در کسب توپ طلایی داشته‌اند، دو تیم ایتالیایی یوونتوس و میلان درصدر جدول قرار دارند. 6 بازیکن از یوونتوس 8 بار توپ طلایی را به دست آوردند که وضع میلان نیز دقیقا مشابه یوونتوس است. در جایگاه سوم بارسلونا و رئال مادرید قرار دارند که تا پایان سال 2008 در هر کدام از این باشگاه‌ها 5 بازیکن جمعا 6 بار توپ طلایی را در ویترین افتخارات خود قرار دادند. در مکان بعدی بایرن‌مونیخ قرار دارد. 3 بازیکن این تیم روی هم رفته 5 بار به توپ طلایی رسیده‌اند. منچستریونایتد با 4 بار کسب توپ طلایی در جایگاه ششم قرار دارد و مکان‌های بعدی در اختیار دیناموکی‌یف، اینتر میلان و هامبورگ هر کدام با 2 توپ طلایی است، بازیکنان بلکپول، دوکلاپراگ، دینامو مسکو، بنفیکا، فرانتس واروش، آژاکس، مونشن‌گلادباخ، مارسی، دورتموند و لیورپول هر کدام یک بار برنده توپ طلایی شده‌اند.

جهانگیر چراتی