دورنمات در سینما و تلویزیون

رمان‌های او هم بارها دستمایه اقتباس‌های تلویزیونی و سینمایی قرار گرفت که فیلم «زندگی دیگران» ساخته «فلوریان هنکل فن دونرس مارک» و «قاضی و جلادش» به کارگردانی «ماکسیمیلیان شل» از آن جمله است. فیلم «قول» هم در سال 2001 میلادی با کارگردانی شان‌پن و با بازی «جک نیکلسون» راهی پرده سینما شد.

در «قول» که دورنمات در سال 1958 آن را نوشت، در مقدمه اثر از قول سرگردی مجرب بیان می‌کند که برای ژانر جنایی ارزشی قائل نیست چون به واقعیت‌های این کار نمی‌پردازد. بقیه داستان از قول همین سرگرد نقل می‌شود که ماجرای یکی از همکارانش «بازرس ماتایی» را به عنوان شاهد مثال نقل می‌کند. بازرس دو روز قبل از بازنشستگی با ماجرایی روبه‌رو شد که همه تصوراتی که از خودش داشت را نقش بر آب کرد و او را به انسانی در هم شکسته تبدیل کرد. او با وجود این که حدس زد که چگونه می‌تواند یک قاتل سریالی را که هر از چندی پیدایش می‌شد و کودکی را می‌کشت پیدا کند و برای این کار همه حیثیتش را گذاشت، اما سرانجام نتوانست او را به دام بیندازد و در عوض از ناامیدی به موجودی الکلی تبدیل شد. اما واقعیت این بود که حدس او درست بود و قاتل در حالی که داشت سر قرار خود حاضر می‌شد تا دختر دیگری را بکشد، بر اثر حادثه رانندگی کشته شد. دورنمات با این داستان می‌خواهد از ساده‌انگارانه بودن آثار پلیسی فاصله بگیرد و نشان بدهد که در دنیای واقعی پدیده‌ها بسادگی در کنار هم قرار نمی‌گیرند تا بتوان نتیجه دلخواه را به دست آورد.

او که برای عنوان این کتاب یک زیرتیتر با عنوان «فاتحه‌ای بر رمان پلیسی» انتخاب کرده می‌خواهد تا ساده‌انگارانه بودن این آثار را در زندگی پیچیده واقعی نشان دهد.

تله فیلم «پایان بازی» هم برداشتی آزاد از «قاضی و جلادش» دورنمات است که اخیرا در تلویزیون به نمایش درآمد. در این فیلم «مسعود رایگان» در نقش سرگرد شکیبا درصدد حل پرونده کشته شدن مشکوک یکی از افسران اداره آگاهی است.

دورنمات در این اثر باز هم به سراغ فلسفه خودش برای تحلیل زندگی رفته است: بی‌شک هر کسی با دیدن جنبه پوچ و بی معنای این جهان ناامید می‌شود، ولی ناامیدی پیامد جهان نیست، بلکه پاسخی است که ما به جهان می‌دهیم.