پای کامپیوتر کتاب بخوان

حالا سخت نگیرید و این گزارش را بخوانید، شاید نظرتان عوض شد.

با آمدن رادیو مردم دنیای آن روز که خیلی هم دور نیست زندگی جدیدی را تجربه کردند که پیش از آن فکرش را هم نمی‌کردند. بعد که تلویزیون از راه رسید، خیلی‌ها نگران این بودند که تکلیف رادیو چه می‌شود و آیا گوش کردن رادیو به فراموشی سپرده می‌شود؟ این‌طور نشد و تلویزیون یواش‌یواش جلو و جلوتر آمد و رادیو هم راهکارهای جدید خودش را پیدا کرد. عین همین مساله درباره سینما و ویدئو هم تکرار شد. امروز با وجود انواع و اقسام تلویزیون‌ها و نمایشگرهای صفحه پهن، می‌بینیم که سینماروها کار خودشان را می‌کنند و تازه بعد از دیدن یک فیلم روی پرده عریض، نسخه دی‌وی‌دی آن را هم می‌خرند و دوباره به تماشای آن می‌نشینند.

حالا چندسالی است که کتاب‌ها هم دارند با رقیبی جدید دست و پنجه نرم می‌کنند که نسخه الکترونیکی آنهاست. ebook ‌ها یا کتاب‌های الکترونیک حالا دیگر واقعا یک رقیب برای کتاب‌های سنتی و کاغذی محسوب می‌شوند؛ اما با وجود همه نگرانی‌هایی که اوایل پیداشدنشان وجود داشت، به نظر می‌رسد که آنها را نباید عاملی دانست که حیات کتاب‌ها را با خطر روبه‌رو می‌کنند.

انتشار کتاب با قدمتی که به 5 قرن رسیده، از روزی پا به عرصه حیات گذاشت که گوتنبرگ با اختراع خود، انقلابی در دانش بشر به وجود آورد و از آن زمان تا به حال، هیچ چیز نتوانسته این مسیر را متوقف کند.

با وجود همه تبلیغاتی که درباره کتاب‌های الکترونیکی می‌شود، جدیدترین آماری که درباره میزان کتابخوان‌های الکترونیک منتشر شد، جای تعجب بسیار دارد. آمار حکایت از آن داشت که در انگلستان تنها 4 درصد کتابخوان‌ها به خواندن کتاب‌های الکترونیک روی خوش نشان داده‌اند. با این حال، همین 4 درصد هم آماری است که می‌تواند برای ایجاد یک صنعت جدید امیدوارکننده باشد؛ صنعتی که هر روز در آن یک قدم به جلو برداشته می‌شود و یک وسیله برای راحت‌تر کردن کار به بازار می‌آید.

کتاب الکترونیک که در معنی کلی آن به معنی خواندن کتاب به شیوه الکترونیکی از روی متن الکترونیکی و بدون استفاده از کاغذ و جوهر و چاپ است، از نخستین تجربه‌هایش تا به حال، مسیر زیادی را پیموده. نخستین نمونه‌های کتاب الکترونیکی، مخاطبان بسیار محدودی داشتند و تنها مورد توجه گروه محدودی از مردم قرار گرفتند؛ اما امروز نمونه‌های مختلفی از این کتاب‌ها وجود دارد و دیگر تنها استفاده از نسخه پی‌دی‌اف، تنها راه موجود خواندن این کتاب‌ها نیست.

هرچند نسخه‌های پی‌دی‌ا‌ف که نسخه غیرقابل تغییر متنی است که روی کامپیوتر مشاهده می‌شود، هنوز هم مخاطبان خود را دارند و نرم‌افزارهایی مثل مایکروسافت و ادوبی این نسخه‌ها را به مرور تکمیل‌ کرده‌اند؛ اما امروز امکانات سخت‌افزاری، مطالعه را برای علاقه‌مندان به کتاب‌های الکترونیکی راحت‌تر کرده‌اند.

امکانات نرم‌افزاری این دو شرکت برای مطالعه متن‌ها هم بیشتر شده و امروز خلاف نمونه‌های قبلی، می‌توان صفحات متن پی‌دی‌اف را بدون هیچ ضمیمه جانبی و انواع و اقسام مطالب دیگر روی صفحه کامپیوتر یا لپ‌تاپ خواند و روی حاشیه‌های سفید کنار آن یادداشت هم نوشت، روی خطوط مهم متن هم خط رنگی کشید و حروف متن را کوچک و بزرگ کرد؛ اما نباید فراموش کرد که برای خواندن این متن‌ها شما باید جلوی کامپیوتر بنشینید و به صفحه مونیتور زل بزنید یا در بهترین حالت لپ‌تاپ را از خودتان دور نکنید. البته در همین زمینه هم نوآوری‌هایی شده است. گوشی‌‌های تلفن همراه بتازگی از امکانات مرور متن برخوردار شده‌اند و شرکت‌هایی که نرم‌افزارهای مطالعه متن را تولید کرده بودند، این امکانات را روی گوشی‌های موبایل هم قابل استفاده کرده‌اند. حتی قرار است ظرف چند هفته آینده در بریتانیا نخستین کتاب کودک روی گوشی موبایل به بازار بیاید و کتاب‌های کودک بسیار خلاصه شده با حداقل متن، بتوانند تصاویر و متن‌شان را روی گوشی‌های موبایل در اختیار خواننده‌های کوچولویشان بگذارند.

این نسخه‌های پی‌دی‌افی حجم زیادی ندارند و براحتی می‌توان آنها را روی سی‌دی رایت کرد و نگه داشت یا در صورت نیاز از آنها پرینت گرفت. با این حال، یک دسته پرینت گرفته شده، هیچ‌وقت نمی‌تواند با کتاب چاپ شده با جلد که در قفسه‌های کتابخانه کنار هم قرار گرفته‌اند، رقابت کند.

از این نمونه «ای بوک»ها که بگذریم، کتاب‌های الکترونیک جدیدی به بازار آمده‌اند که انسان را کاملا از وابستگی به کامپیوتر بی‌نیاز می‌کند. این کتابخوان‌ها که در قطع کتاب تولید شده‌اند و عرضی بسیار باریک دارند، مثل کتاب‌های دیگر در کیف جا می‌گیرند و می‌توان آنها را در دست نگه داشت و متن کتاب را روی صفحه الکترونیک آنها مطالعه کرد.

برای تولید این کتابخوان‌ها، رقابت شدیدی بین شرکت‌های مختلف درگرفته و کتابخوان سونی که از سوی شرکت سونی به بازار آمده و کتابخوان کیندل که از سوی آمازون وارد بازار شده، 2 رقیب اصلی این بازار هستند. البته شرکت‌های دیگر هم سعی می‌کنند کتابخوان‌های جدیدی وارد بازار کنند. فیلیپس یکی از این شرکت‌هاست که اعلام کرده بزودی کتابخوانش را با قطری بسیار کمتر و با امکانات بیشتر وارد بازار خواهد کرد.

اما این امکاناتی که این شرکت‌ها بر آن تکیه می‌کنند، چیست؟ پیش از هر چیز، هریک از این شرکت‌ها سعی می‌کنند تا صفحه کتابخوان آنها هرچه بیشتر امکانات کتاب را داشته باشد؛ یعنی رنگ زمینه صفحه الکترونیک و رنگ کلمات متن هرچه بیشتر شبیه واژه‌های چاپ شده روی کاغذ شود. در کنار آن، امکان نوشتن با خودکارهای مخصوص در حاشیه این کتابخوان‌ها وجود دارد. حتی برخی از آنها از این امکان برخوردارند که متن را از رو بخوانند و شما می‌توانید فقط به صدای متن گوش کنید.

اما با وجود همه این مزایا، این کتاب‌ها گرفتاری‌های خاص خودشان را هم دارند. یکی از مهم‌ترین این گرفتاری‌ها که همین چند وقت پیش نمایان شد، این بود که گوگل، شرکت فروشنده کتاب الکترونیکی که کتاب 1984 جورج اورول را به خریدارانش فروخته بود، وقتی با شکایت ناشر این کتاب روبه‌رو شد، مجبور شد متن را از روی کتابخوان همه کسانی که آن را خریده بودند، حذف کند و اینجا بود که کتابخوانان الکترونیک متوجه شدند نسخه متنی که در اختیار دارند، فقط در اختیار خودشان نیست و شرکت فروشنده، می‌تواند به همه متون دسترسی داشته باشد.

یکه‌تازی در میدان کتاب الکترونیکی

یکی از مهم‌ترین پروژه‌هایی که در زمینه دانلود کتاب الکترونیکی مطرح شده، پروژه بلندپروازانه گوگل است که اعلام کرده قصد دارد این امکان را برای همه کتابخوان‌های دنیا فراهم کند تا کتاب‌های مورد علاقه‌شان را به رایگان از روی این سایت دانلود کنند. البته با توجه به قانون کپی‌رایت کتاب و حق انتشار انحصاری کتاب، گوگل ابتدا به سراغ کتاب‌هایی رفته که مدت مقرر از درگذشت نویسنده آنها از بین رفته یا نویسنده و ناشر قصد انتشار دوباره آن کتاب را ندارند. گوگل با بستن یک قرارداد بزرگ 125 میلیون دلاری سعی کرد انجمن صنفی نویسندگان آمریکا و انجمن ناشران را راضی کند تا در ازای گرفتن مبلغی، با دانلود آثارشان به وسیله اینترنت موافقت کنند. با وجود بسته شدن این قرارداد، برخی از نویسندگان و ناشران به این مساله اعتراض کردند و این کار را مخالف با امتیاز نشر خودشان دانستند. برای همین، این پرونده به دادگاه فدرال آمریکا رفته و فعلا طرفین در حال چانه‌زنی برای رسیدن به یک راه‌حل هستند. نویسندگان اروپایی هم با این پروژه کاملا مخالفت کرده‌اند و انجمن قلم اروپا و حتی اتحادیه اروپا این مساله را محکوم و آن را دخالت در حق نویسندگان و ناشران دانسته‌اند. با این حال، نویسندگان دیگری هم بوده‌اند که معتقدند دانلود کتاب از روی اینترنت نمی‌تواند آنقدر طرفدار داشته باشد که آمار فروش آنها را در کتابفروشی‌ها با کاهش چشمگیری روبه‌رو کند. حتی یکی از ناشران مشهور آلمانی در جریان برگزاری نمایشگاه کتاب فرانکفورت، جدیدترین کتاب هرتا مولر، نویسنده برنده جایزه نوبل ادبیات امسال را که بتازگی با عنوان «نوسان تنفسی» منتشر شده، به رایگان برای یک روز روی اینترنت گذاشت تا توجه مخاطبان بیشتری را به خود جلب کند.

برخی از امتیازهای کتاب الکترونیکی

برای خرید یک کتاب از روی اینترنت، می‌توانید در حالی که در خانه نشسته‌اید، با کارت اعتباری، کتابتان را تهیه کنید. لازم نیست شال و کلاه کنید و تا کتابفروشی بروید.

از تابستان امسال، بیش از 2 میلیون جلد کتاب به صورت رایگان قابل دریافت از روی اینترنت هستند. خریدن کتاب‌های درسی به صورت الکترونیکی خیلی ارزان‌تر از نوع چاپی آنها تمام می‌شود و جیب دانشجویان را خالی نمی‌کند. از روی این کتاب‌ها می‌توانید پرینت بگیرید و نسخه کاغذی متن را هم داشته باشید. با یک دستگاه کتابخوان می‌توان چندین جلد کتاب را همزمان حمل کرد؛ اما چند جلد کتاب را می‌توانید با خودتان این ور آن ور ببرید و از گردن‌درد ننالید؟

داشتن مجوعه‌ای از کتاب‌‌های الکترونیکی در خانه، به مراتب جای کمتری را در قفسه‌های کتابخانه اشغال می‌کند؛ تازه کتاب‌هایتان هم کهنه و ورق ورق نمی‌شود.

به جای بیشتر کردن شماره عینکتان، می‌توانید سایز حروف کتاب‌ها را به دلخواه بزرگ و کوچک کنید. کتاب‌های الکترونیکی امکان نمایش انیمیشن یا تصویر را هم دارند و می‌توانید تصاویر را به صورت رنگی ببینید. برای خواندن کتاب در اتومبیل، اگر یک کتابخوان در دست داشته باشید، خیلی راحت‌ترید؛ هرچند خرید یک دستگاه کتابخوان از یک کتاب گران‌تر است؛ اما تهیه همه آثار داستانی قرن نوزدهم به رایگان امکان‌پذیر است. اگر خیلی درخت‌ها را دوست دارید، بدانید برای ساختن کتاب الکترونیکی هیچ درختی قطع نمی‌شود و نسبت به تولید یک جلد کتاب، آب کمتری لازم است؛ اما اگر هم درخت‌ها را دوست داشتید هم کتاب‌ها را... این دیگر مشکل شماست.

مترجم:‌ آرزو پناهی
منبع: ویکیپدیا