رقم یارانه نقدی چقدر است؟

رییس مرکز آمار ایران که مجموعه تحت مدیریتش مسوولیت اصلی زمینه‌سازی برای هدفمندکردن یارانه‌ها بر عهده داشت و اطلاعات اقتصادی خانوار را جمع‌آوری می‌کرد، در تیرماه سال گذشته نشستی خبری برگزار کرد تا در این مورد توضیح بدهد.

محمد مدد در آنجا با بیان اینکه یکی از مباحث کلیدی طرح، شناسایی اقشار مستحق دریافت یارانه است‌، گفت: برای پرداخت یارانه‌ها دو راه وجود دارد؛ اول اینکه یارانه‌ها را به طور مساوی بین افراد توزیع کرد و دیگری اینکه با توجه به درآمدهای خانوارها یارانه‌ها را تخصیص داد.

او تصریح کرد: طبق آمارهای ارائه شده، دهک اول یک‌پنجاهم امکانات دهک دهم را استفاده می‌کند. این یعنی هر چه زمان بیشتر شود فاصله بین دهک اول تا دهم بیشتر می‌شود، بنابراین توزیع یارانه به طور مساوی نشان از بی عدالتی است.

رییس مرکز آمار ایران با توصیه به مردم برای رعایت صداقت در پر کردن پرسشنامه خاطرنشان کرد: نکته بسیار مهم این است که خانواده‌ها بر اساس این اطلاعات سهمی از بیت‌المال می‌گیرند، حال اگر اصل صداقت را رعایت نکند، مال حرامی را به زندگی خود اضافه کرده‌اند، بنابراین خانوارها باید مسائل شرعی را در نظر بگیرند. همچنین اگر افراد فرم را نادرست پر کرده باشند خودشان متضرر می‌شوند چرا که به دلیل مرتکب شدن جرم باید جریمه پرداخت کنند.

اگرچه دولت تصمیم داشت یارانه نقدی را به هفت دهک جامعه اختصاص بدهد، اما در نهایت مجلس آن را نپذیرفت و قرار شد یارانه نقدی بین همه اقشار جامعه تقسیم شود که البته به نظر می‌رسد قرار است رقم یارانه نقدی بر اساس درآمد خانوارها اختصاص یابد.

در این میان ارقام متفاوتی از یارانه نقدی اعلام شد. به چند نمونه از این اظهار نظرها توجه کنید:

مجید یارمند مدیرکل دفتر امور رفاه اجتماعی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور در بهمن ماه سال 1384 گفته است: «به هر فرد ایرانی به طور متوسط در سال آینده 30 هزار تومان ماهیانه یارانه پرداخت می‌شود. از این مبلغ 25 هزار تومان یارانه انرژی، حدود 3500 تومان یارانه کالاهای اساسی و 1500 تومان یارانه دارو و سایر اقلام است.»

داود بنایی ‌ مدیرکل دفتر امور بازرگانی سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور هم در اردیبهشت ماه سال 1386 گفته است: در حال حاضر سرانه هر ایرانی از یارانه معادل 36 هزار تومان است که اگر این رایانه به دهک‌های درآمدی پایین اختصاص یابد، می توان رقم مذکور را به دو برابر افزایش داد.

در تیرماه سال گذشته نیز مدیرکل دفتر تلفیق و بودجه وزارت رفاه و تامین اجتماعی اعلام کرد: با اختصاص هفت هزار و 300 میلیارد تومان از سوی دولت به عنوان یارانه مصرفی، سهم یارانه‌ای هر ایرانی ماهانه حدود هشت هزار و 500 تومان است.

همایون بهزادی‌فربا تاکید بر این که سرانه یارانه ذکر شده، بدون احتساب یارانه انرژی، 8500 تومان می‌شود، افزود: این یارانه‌ها شامل یارانه آرد نانوایی، شیر، دارو، روغن و قند و شکر کالابرگی است.

غلامرضا مصباحی مقدم، رییس کمیسیون ویژه طرح تحول اقتصادی مجلس شورای اسلامی اعلام کرده بود براساس برآورد کمیسیون ویژه و بر اساس درآمدهایی که به دست می‌آید، به هفت دهک جامعه، کمتر از 20 هزار تومان یارانه نقدی تعلق می‌گیرد.

محمدرضا فرزین، سخنگوی کارگروه تحولات اقتصادی اما در این باره به ایسنا می‌گوید: تعیین رقم دقیق پرداخت‌های نقدی در اختیار کارگروه است و پس از بررسی‌های کارشناسی و به استناد "به تناسب درآمد خانوارها" اعلام می‌شود.

اظهارات فرزین چندی بعد در نشست خبری مجدد رییس مرکز آمار ایران دچار تردید شد، چرا که محمد مدد اعلام کرد بر اساس لایحه هدفمند کردن یارانه‌ها و تصمیم دولت برای پرداخت یارانه نقدی به هفت دهک در کشور، به یک خانوار چهار نفری ماهیانه 80 هزار تومان یارانه نقدی پرداخت خواهد شد.

کاظم دلخوش، سخنگوی کمیسیون ویژه طرح تحول اقتصادی مجلس هم به تازگی درباره رقم پرداخت یارانه‌ها گفته ‌است: کف درآمد ناشی از هدفمند کردن یارانه‌ها را 10 هزار میلیارد تومان و سقف را 20 هزار میلیارد تومان در نظر گرفته‌ایم و اگر 20 هزار میلیارد تومان محقق شود، با یک حساب سرانگشتی هر نفر ماهانه 20 تا 24 هزار تومان دریافت می‌کند.

در این میان البته بر سر پرداخت نقدی یارانه‌ها اختلاف نظرهایی هم وجود دارد. در حالی که دولت از این روش دفاع می‌کند، برخی کارشناسان نسبت به موفقیت این طرح ابراز تردید می‌کنند و معتقدند دولت باید از راه دیگری، تبعات ناشی از هدفمند کردن یارانه‌ها جبران کند.

حسین باهر کارشناس مسائل اقتصادی با ابراز این عقیده که یارانه‌ها باید هدفمند توزیع شوند، اما قطع همه یارانه‌ها و توزیع آن بین عده‌ای، روش این هدفمندسازی نیست، به خبرنگار ایسنا می‌گوید: باید زیرساخت‌های اقتصادی به شکلی اصلاح شود که به طور کلی نیازی به پرداخت یارانه نباشد و من به طور کلی با وجود یارانه، مگر در موارد اضطراری مخالفم.

وی می‌افزاید: ایجاد اشتغال، تولید و امنیت سرمایه‌گذاری، لازمه تحکیم زیرساخت‌های اقتصادی است و دولت باید به جای توزیع نقدی یارانه‌ها که ممکن است اثرات کوتاه مدت در جلب رضایت مردم داشته باشد، اقدامات ساختاری انجام بدهد.

جمشید پژویان، اقتصادان و رییس شورای رقابت هم با بیان اینکه پرداخت نقدی برای حجم زیادی از مردم، در دنیا پرسابقه نیست و باید برای آن راهکارهایی اندیشیده شود، می‌گوید: می‌توان طوری عمل کرد که افراد ثروتمند به صورت داوطلبانه از سیستم خارج شوند و بعد برای سایر افراد حسابی در بانک افتتاح کنند و مبالغ یارانه را به آن حساب ها واریز کنند.

در میان همه این اظهارات به نظر می‌رسد رقم یارانه نقدی پرداختی به مردم پس از هدفمند شدن یارانه‌ها احتمالا بین 20 تا 24 هزار تومان است، اما این که پرداخت این رقم می‌تواند تبعات ناشی از هدفمند کردن یارانه‌ها را جبران کند یا خیر، موضوعی است که باید به آن پرداخته شود.

ایسنا