محمد نبودی...

این نوحه‌ها و اشعار حماسی که بیشتر در شب‌های عملیات، جذب رزمنده از شهرستان‌ها، قبل از ورود به خط مقدم و... خوانده می‌شدند نقش عمده‌ای در تهییج رزمندگان اسلام و افزایش مقاومت آنها بازی می‌کردند. بیشتر این نوحه‌ها را رزمندگان زیر لب زمزمه می‌کردند.

آهنگران از ملودی‌های شوشتری، بختیاری و دزفولی در کارهای خود استفاده می‌کرد و کویتی‌پور از نغمات بوشهری و در حوزه موسیقی هم کسانی مثل محمدرضا لطفی، شهرام ناظری، مجید انتظامی، محمد گلریز، حسین علیزاده و شجریان ازجمله هنرمندانی بودند که قطعاتی را در زمین جنگ خلق کردند. ارکستر سمفونیک تهران گاهی پشت جبهه‌ها حضور می‌یافت و برای رزمندگان برنامه اجرا می‌کرد.

در طول دوران جنگ، آهنگ‌های زیاد و متنوعی ساخته شدند که وجه مشترک همه‌ آنها تقویت روحیه‌ رزمندگان و مردم بود.

در دوران جنگ، صداوسیما ازجمله سازمان‌هایی بود که در ترویج سرودهای مرتبط با جنگ نقش بسزایی ایفا می‌کرد. در طول دوران دفاع مقدس، علاوه بر پخش نوحه‌هایی که در جبهه‌ها خوانده می‌شد قطعاتی هم از سوی برخی از هنرمندان بنام ساخته و پخش می‌شد که از آن جمله می‌شود به قطعه شهید به آهنگسازی «حسین علیزاده» و خوانندگی «شهرام منظمی»، کجایید ای شهیدان خدایی کاری از هوشنگ کامکار و خوانندگی شهرام ناظری اشاره کرد.

صداوسیما علاوه بر پخش این سرودها و قطعات موسیقایی خود نیز به کار سفارش ساخت سرود و پخش آن مشغول بود که از این میان می‌توان به قطعاتی چون دلاوران به آهنگسازی «شهرام منظمی» و خوانندگی «علی دلفانی»، قهرمانلار به آهنگسازی «کامبیز رحیمی» و خوانندگی «رشید وطن‌دوست»، خاک خوزستان به آهنگسازی «جمشید برازنده» و به خوانندگی«جمشید نجفی»، سرود خرمشهر به آهنگسازی «احمدعلی راغب» و خوانندگی «داوود فراهانی»، یاد یاران به آهنگسازی «علی بکان» و به خوانندگی «ودود موذن زاده»، فروغ جاوید به آهنگسازی «علی بکان» و خوانندگی «اسفندیار قره‌باغی»، شهیدان راه عشق به آهنگسازی «حسن ریاحی» و خوانندگی«هومن جاوید»، رزم‌آوران به آهنگسازی «علی رحیمیان» و خوانندگی «سیامک علیقلی»، سبک بالان به آهنگسازی «مهرداد دلنوازی» و خوانندگی «جمال‌الدین منبری» و... اشاره کرد. سرودهایی که حالا برای ما خاطره‌انگیزند و آن روزها را زنده می‌کنند.