وقتی یک سلول ناخلف می شود

بدن همه موجودات زنده از واحدهایی به نام سلول تشکیل شده است و انسان نیز به عنوان موجودی زنده از این قاعده مستثنا نیست . در بدن انسان تقریبا 200 نوع سلول مختلف وجود دارد که در شکل ، عمل و ساختمان شیمیایی با یکدیگر تفاوت دارند و درست عمل کردن آنها

کد خبر: ۲۷۰۳۳

، سلامت بدن انسان را تامین می کند. سلولها با پیروی از دستورالعمل های ژنی موجود در ملکول -DNA در صورت نداشتن ژن بیماری زا یا عدم بیان آن - اعمال طبیعی خود را انجام می دهند. اما برخی بیماری ها از طریق ایجاد تغییرات درون سلولی ، اثرات مخربی را بر بدن انسان برجای می گذارند. یکی از این بیماری ها که به نحو جالب توجهی سلولها را تغییر می دهد ، یا به اصطلاح علمی «تبدیل» می کند ، بیماری مهلک سرطان است . سرطان به عنوان بیماری ای که نه سن مشخص و نه اندام مشخصی می شناسد، از دوره کودکی تا پیری می تواند تقریبا تمامی اعضای بدن را مبتلا کند. یک سلول سرطانی نسبت به حالت طبیعی خود 3تغییر عمده پیدا می کند. اولین تغییر در یک سلول سرطانی ، تکثیر غیرقابل کنترل و بیش از حد آن است . سلول شناسان پیش از پی بردن به این مساله ، می دانستند که یک سلول طبیعی دارای قدرت تکثیر مشخص و محدودی است . این گفته از طریق کشت سلولها درون شیشه به اثبات رسید و مشخص شد که یک سلول انسانی در محیط کشت فقط حدود 50بار تقسیم می شود و نه بیشتر از آن . اما یک سلول سرطانی این ویژگی ها را از دست می دهد و به شکل سرسام آوری تکثیر می یابد و توده ای سرطانی را به وجود می آورد. البته بعضی از دانشمندان عقیده دارند که یک سلول سرطانی قدرت تکثیر نامحدود دارد و در صورتی که بتواند نیازهای بیولوژیکی خود را تامین کند ، تا ابد می تواند تکثیر یابد. ولی هنوز صحت این ادعا اثبات نشده است اما این مطلب که یک سلول سرطانی بیش از حد طبیعی می تواند تکثیر یابد ، اثبات شده است . دومین تغییری که در یک سلول سرطانی دیده می شود ، از بین رفتن قدرت «تشخیص تماسی» است . ما امروزه می دانیم که یک سلول طبیعی به واسطه گیرنده های موجود در غشای خود قادر است تماس با سلولهای دیگر را تشخیص دهد و هنگام برخورد با آنها ، رشد خود را متوقف کند و روی آنها قرار نگیرد. این عمل را «مهار تماسی» می گویند لذا سلولهای طبیعی خوب سازمان می یابند و یک لایه منظم سلولی را به وجود می آورند. در حالی که سلولهای سرطانی این قدرت را ندارند و وقتی با یکدیگر برخورد می کنند ، روی یکدیگر قرار می گیرند و خوشه های نامنظمی به وجود می آورند. این ویژگی سلولهای سرطانی ، به حجیم شدن تومورهای بدخیم می انجامد. سومین تفاوت یک سلول سرطانی با یک سلول طبیعی در این است که سلولهای سرطانی ، قدرت مهاجرت دارند. یک سلول بدن انسان در جای خود ثابت است ، بدین معنی که مثلا سلولهای کبد و در کبد و سلولهای کلیه در کلیه باقی می مانند. ولی سلولهای سرطانی این گونه نیستند و می توانند از بافت غشای خود مهاجرت کنند. دانشمندان به این رفتار سلولهای سرطانی «متاستاز» می گویند ، متاستاز به سرطان این امکان را می دهد که در اندک زمانی پیشرفت کند یا نقاط دیگری از بدن را درگیر سازد. نکته جالب توجه دیگر درباره سلولهای سرطانی این است که آنها را می توان در نوع خود زیرک و باهوش دانست . زیرا در برخی از سرطان ها ، سلولهای سرطانی برای این که توسط سیستم ایمنی بدن شناسایی و نابود نشوند ، از ترفندی زیرکانه استفاده می کنند. آنها بعضی از پروتئین های یک سلول طبیعی را در غشای خود حمل می کنند و از این طریق خود را مانند یک سلول طبیعی جا می زنند و با این عمل سیستم ایمنی را فریب می دهند و از سد آن عبور می کنند. بدین سبب سیستم دفاعی بدن نیز عملا نمی تواند علیه این سلولها اقدامی کند و سرطان زیرکانه به پیشرفت خود در بدن ادامه می دهد. محققان به این نکته پی برده اند که سرطان یک اختلال ژنتیکی است و تغییرات ایجاد شده در ملکول DNA باعث ایجاد آن می شود اما این که این تغییرات دقیقا چه هستند و به چه نحوی سلولها را وادار به تغییر شکل دادن می کنند ، هنوز در پرده ای از ابهام است . ایمنی شناسان ، ژنتیک دانان و سلول شناسان زیادی هر روز به امید کشف قسمتی از اسرار سلولهای سرطانی به آزمایشگاه هایشان می روند و وقت خود را صرف یافتن درمانی برای آن می کنند. اما آنچه مسلم است ، به دلیل وجود ناشناخته های فراوان درباره این سلولها، مطالعات و پژوهش های زیادی لازم دارند تا به این هدف نایل شوند.