جهان عرب زیر پای زنان

همسران رهبران کشورهای اسلامی در سال‌های اخیر به عنوان بانوان سیاستمدار، در میدان حضور یافته‌اند و نقش چشمگیری برای ارتباط با مردم و توجه به مسائل اجتماعی‌شان ایفا می‌کنند. آنها در بسیاری از صحنه‌های اجتماعی و سیاسی حضور فعال دارند و با راه‌اندازی نهادهای خیریه، سازمان‌های آموزشی و مراکز غیردولتی و غیرسیاسی تلاش می‌کنند تا سطح اجتماعی و آموزشی زنان این کشورها را ارتقا دهند.

یکی از شاخص‌ترین زنان در کشورهای اسلامی امینه اردوغان همسر نخست‌وزیر ترکیه است. او که در آغاز روی کار آمدن همسرش به مشکلی برای او تبدیل شده بود و به دلیل رعایت حجاب اسلامی بسیاری از سیاستمداران لائیک ترکیه به مخالفت با همسرش برخاسته بودند، حالا نشان داده که نه‌تنها حجاب و عقاید اسلامی بازدارنده زن مسلمان نیست بلکه می‌تواند به عنوان یک عامل پیش برنده هم عمل کند. او که این روزها به یک شخصیت اجتماعی در جهان اسلام بدل شده، در زمینه مسائل سیاسی هم موضعگیری‌ها و حرکات مثبتی از خود نشان داده که یکی از آخرین آنها همین دعوت از همسران رهبران کشورهای اسلامی و خاورمیانه برای مقابله با سیاست تجاوز اسرائیل به نوار غزه بود.

امینه اردوغان نه‌تنها پس از این که همسرش به نخست‌وزیری ترکیه رسیدروسری را از سرش برنداشت، بلکه همه تلاشش را به کار برد تا در کشور سکولار ترکیه از اعتقادات و باورهای اسلامی خودش دفاع کند. در حقیقت دفاع او از تفکرات و اعتقادات اسلامی‌اش از زمانی شروع شد که اردوغان با رهبری حزب عدالت و توسعه توانست در انتخابات سراسری به پیروزی برسد. امینه که با شیوه لباس پوشیدنش توجه همه را به خود جلب کرده بود، فعالیت‌هایش را تشدید کرد. خانم اردوغان 54 ساله که 5 سال جوان‌تر از شوهرش است و از 15 سالگی حجاب اسلامی‌اش را رعایت کرده، در عین حال سعی می‌کند حجاب کامل اسلامی را با رنگ‌های زیبا همراه کند. او به همین ترتیب توانست در اولین حضور در کنار همسرش در نشست مجمع جهانی اقتصاد در داووس سوئیس به خبراول رسانه‌های ترکیه و بسیاری از کشورهای اروپایی دیگر تبدیل شود. او در این راه آنقدر موفق بوده که حتی بسیاری از مدسازان ترکیه هم از او الهام می‌گیرند.

جالب این است که استفاده از روسری در اداره‌ها و اماکن عمومی ترکیه ممنوع است و او با این کارش تمام این مقررات غیرعادلانه را به چالش می‌کشد. او که مادر 4 فرزند هم هست، همواره مراقب است تا نوشیدنی‌های مناسب شوهرش که ترکیبی از آب میوه و عسل است، دم دست او موجود باشد.

کابوس سکولارهای ترکیه

اما ماجرا در ترکیه به همین جا ختم نمی‌شود، پس از انتخاب عبدالله گل به عنوان رئیس‌جمهور، کابوس بزرگ سکولارهای ترکیه این بود که «خیر النسا» همسر او بانویی محجبه است. عبدالله گل و خیرالنسا از اهالی شهر قیصری ترکیه هستند و در سال 1980 و زمانی با هم ازدواج کردند که «خیرالنسا» 15 سال داشت. «خیرالنسا» آن زمان درس و مدرسه را رها کرد، اما نه برای همیشه و زمانی که دیگر مادر 3 فرزند بود، توانست تحصیلات دبیرستانی را تمام کند. او تصمیم گرفت تا برای ادامه تحصیل وارد دانشگاه هم بشود که به دلیل داشتن حجاب در سال 1998 با ثبت‌نام او در دانشگاه آتاتورک مخالفت شد.

او پس از محرومیت از تحصیل در دانشگاه، از دولت ترکیه به دادگاه حقوق بشر اتحادیه اروپا شکایت کرد و همین مساله موجب شد تا نهادهای سکولار موجود و احزاب اسلام‌گرای ترکیه بیش از هر چیز سر حجاب این خانم با هم درگیر شوند. با این حال خانم «گل» زیر بار زور سکولارها نرفت و این مساله را تا آنجا ادامه داد که متوجه شد می‌تواند بر روند مذاکراتی که ترکیه سال‌هاست برای الحاق به اتحادیه اروپا انجام می‌دهد اثرمنفی بگذارد.

نباید فراموش کرد که پس از ایجاد جمهوری ترکیه در سال 1923 این نخستین بار است که یک سیاستمدار با گرایش‌های دینی، در راس عالی‌ترین مقام در نظام سکولار این کشور قرار می‌گیرد.

‌رانیا یکی از محبوب‌ترین چهره‌های اردن

رانیای 39 ساله، تمام وقتش را صرف مبارزه ‌برای ‌احقاق‌ حقوق ‌زنان ‌د‌ر ارد‌ن‌ می‌کند اما با این حال از دنیای هنر هم جدایی‌ناپذیراست. همین سال گذشته نشست با «بونو» خواننده معروف و معترض گروه «یو 2» باعث برنامه‌ریزی برای اجرای برنامه‌ای به نفع اعراب و فلسطینی‌ها شد. او با سازمان‌ ملل ‌متحد‌ هم همکاری دارد و برای جا افتادن آزاد‌ی‌های‌ مد‌نی ‌و فرد‌ی ‌تلاش می‌کند. او می‌داند که نهادینه شدن این امر در میان مردم عرب نیاز به کاری مستمر دارد.

رانیا که از طبقه‌متوسط جامعه‌اش برخاسته، ‌د‌ر کویت‌ به‌ د‌نیا آمد‌ه ‌و تا پایان ‌سنین ‌خرد ‌سالی‌اش ‌د‌ر کویت ‌زند‌گی‌ می‌کرد‌. د‌ر سالی‌ که‌ صد‌ام ‌حسین‌‌ به ‌کویت ‌حمله کرد، خانواد‌ه ‌رانیا از آنجا مهاجرت کردند. او بعدها‌ ‌لیسانس ‌اقتصادش‌ را از د‌انشگاه ‌آمریکایی‌ قاهره ‌مصر گرفت‌. رانیا د‌ر سال‌1993 با ملک عبدالله ازدواج کرد و پس از به‌ سلطنت ‌رسید‌ن‌ شوهرش‌ ملکه ‌ارد‌ن ‌شد‌.

خانم مبارک در مصر

خانم سوزان مبارک همه نیرویش را صرف گسترش فرهنگ عمومی و آموزش در مصر کرده است. او پروژه فرهنگی‌اش را که با عنوان جشنواره خواندن همگانی می‌نامد از تابستان 1990 شروع کرده و فلسفه‌اش برای انجام این کار این است که مهارت‌های نسل‌های مختلف مصر باید شکوفا شود. او حق خواندن را از حقوق کودکان می‌داند و این حق را در کنار حقوق دیگری مثل بهداشت، آموزش و خوراک به عنوان حقوق انسانی تثبیت کرده است.

به همین دلیل هم با راه‌اندازی کمیته عالی خواندن همگانی که ریاست آن را خودش برعهده دارد، همه تلاشش را در این زمینه خرج می‌کند. کمیته‌ آزادی خانواده هم زیر مجموعه کمیته عالی خواندن همگانی است. او با راه‌اندازی «سازمان زنان عرب» در میان 22 کشور عرب، همسران 15 کشور اردن، امارات، بحرین، تونس، الجزایر، سودان، سوریه، عمان، فلسطین، لبنان، لیبی، مصر، موریتانی، مراکش و یمن را درگیر این پروژه کرده است.

آرزو پناهی