رباتی که قابلیت تکامل دارد

ربات‌های انسان‌نما نوع جدیدی از ربات‌ها هستند که می‌توانند فعالیت‌هایی را مشابه انسان‌ها انجام دهند، حتی بعضی از این ربات‌ها می‌توانند در برابر شرایط مختلف از خود واکنش نشان دهند. اگرچه بسیاری از آنها در ظاهر ساده هستند اما ریزپردازنده‌هایی که در آنها وجود دارد شبیه به مغز انسان کار می‌کند. به طور کلی یک ربات باید دارای حرکت و پویایی باشد و قابلیت برنامه‌ریزی برای انجام کارهای مختلف را داشته باشد و همچنین بتواند براساس برنامه‌ریزی انجام شده وظایف مختلفی را انجام دهد. با توجه به پیشرفت‌های به دست آمده در ساخت ربات‌های انسان‌نما ممکن است در آینده‌ای نه‌چندان دور ربات‌ها بتوانند در انجام بسیاری از کار‌ها جان انسان‌ها را در مقابل خطرات محافظت کنند.بعلاوه در تازه‌ترین و جالب‌ترین اخبار رسیده خواندیم که محققان رباتی شبه‌انسانی ساخته‌اند که قابلیت تکامل دارد.

ربات‌ها از تولد تا تکامل

واژه ربات نخستین بار در سال 1920 توسط یک داستان‌نویس اهل چکسلواکی در یک نمایشنامه مورد استفاده قرار گرفت. این کلمه در اصل از کلمهRobata در زبان چک گرفته شده که به معنی کار بدنی سخت و خسته‌کننده است. از آن زمان تاکنون ربات به عنوان کلمه‌ای برای توصیف موجودات مکانیکی که قادر به انجام کارهای زیادی مانند انسان‌ها هستند به کار برده می‌شود. شاید باورش سخت باشد ولی در سال 1250 برای نخستین بار یک مهمانی برگزار شد که در آن میزبان‌های آهنی از مهمان پذیرایی می‌کردند. دکارت در سال 1640 ماشین اتوماتیکی را طراحی کرد که برخی از فعالیت‌های ساده را انجام می‌داد.

نخستین اردک مکانیکی نیز در سال 1738 ساخته شد که بیش از 4 هزار قطعه داشت. در سال 1805 هم عروسکی ساخته شد که به زبان انگلیسی و فرانسوی صحبت می‌کرد و حتی نقاشی می‌کشید. در اوایل دهه 1950 میلادی فناوری رایانه پیشرفت کرد و توانست بسیاری از جنبه‌های مختلف صنعت را تحت تاثیر خود قرار دهد و در نتیجه رایانه به عنوان یک ربات غیرمتحرک مطرح شد. بسیاری از محققان شروع عصر ربات‌ها را سال 1954 که اولین ربات انسان‌نما ساخته شد، دانسته‌اند. در گذشته بیشتر ربات‌ها در کارخانه‌های خودروسازی مورد استفاده قرار می‌گرفتند، اما امروز ورود ربات‌ها در تمام ابعاد زندگی انسان‌ها در حال گسترش است.

نخستین رباتی که به تنهایی توانایی راه رفتن داشت در سال 1985 ساخته شد. در سال 2000هم ربات انسان‌نمای معروف یعنی آسیمو متولد شد. از زمان ساختن اولین ربات‌ها تاکنون ربات‌ها بتدریج هوشمندتر شده و توانسته‌اند انجام بسیاری از کارهای سخت را نیز به عهده گیرند. براساس پیش‌بینی‌های انجام شده توسط محققان تا سال 2020 ربات‌ها می‌توانند حتی در اعمال جراحی و تزریقات و پانسمان جایگزین انسان‌ها شوند.

آسیمو، همچنان در صدر

بسیاری از محققان و دانشمندان آسیمو را پیشرفته‌ترین ربات جهان می‌دانند. این ربات تنها رباتی است که بدون کمک راه می‌رود و چندین فرمان گفتاری را به زبان ژاپنی به راحتی می‌فهمد. همچنین مانند انسان‌ها، صورت اشخاص را تشخیص می‌دهد و با کمک دست‌هایش کلید چراغ را روشن و خاموش می‌کند، در را می‌بندد و حتی اشیا را جابه‌جا می‌کند. اندازه ربات نیز طوری در نظر گرفته شده است که می‌تواند آزادانه در محیط زندگی ما انسان‌ها حضور داشته باشد و مردم براحتی با او ارتباط برقرار کنند. ارتفاع 120 سانتی‌متری ربات این امکان را برای او فراهم می‌کند تا بتواند در کنار میزهای معمولی کار کند و چشمان او نیز در سطحی قرار دارد که وقتی فردی بزرگسال روی صندلی نشسته باشد روبه‌روی چشمان فرد قرار می‌گیرد. از مهم‌ترین قابلیت‌های این ربات چرخش دست‌ها و آزادی حرکت است.

بعلاوه دست‌های آسیمو شباهت زیادی به دست‌های انسان دارد و بر اساس فناوری جدیدی که استفاده از هوش مصنوعی را برای ربات‌ها در نظر گرفته است، این ربات در هر لحظه از مسیر حرکت، حرکت بعدی خود را پیش‌بینی می‌کند و برای حفظ تعادل مرکز جرم خود را در جهت مناسبی تغییر می‌دهد و جابه‌جا می‌کند. آسیمو با استفاده از حسگرها نسبت به محیط اطراف خود اطلاعات را به دست می‌آورد. حسگرهای بینایی در سر، بررسی سطح زمین در کف پا، تشخیص فشار در دست‌ها و انگشتان و کارت ارتباطی تعامل از راه دور ابزارهای پیشرفته‌ای هستند که برای کسب آگاهی و شناخت از محیط مورد استفاده قرار می‌گیرند. این ربات می‌تواند از مهمانان پذیرایی کند، به افراد خوشامد بگوید، از پله‌ها بالا برود، چراغ‌ها را خاموش کند و خلاصه این‌که همراه انسان در زمینه‌های مختلف همکاری داشته باشد. یکی از جدیدترین ویژگی‌های نسل جدید ربات‌های آسیمو این است که با استفاده از فناوری بیومتریک و براساس مشخصات فیزیولوژی یا رفتاری، هویت افراد تشخیص داده می‌شود. این ربات نیز در برخورد با انسان‌ها هوشمندانه رفتار می‌کند و پس از هر بار ملاقات با افراد مختلف از چهره او عکس گرفته و صدایش را ضبط می‌کند و در دیدار بعدی براساس اطلاعات ثبت‌شده فرد را شناسایی کرده و اسمش را خطاب می‌کند. در این ربات حسگرهایی وجود دارد که براساس موقعیت‌های مختلف، سرعت حرکت او را در رایانه مرکزی پردازنده و کنترل‌کننده حرکات مختلف، تنظیم می‌کنند. این حسگرها همانند گوش درونی ما انسان‌ها که در حفظ تعادل نقش مهمی دارد، عمل می‌کنند. از مهم‌ترین ویژگی‌های حرکتی ربات‌های انسان‌نمای امروزی، قابلیت چرخش آنهاست که بسیار شبیه انسان است.

قابلیت انطباق یک ربات با تغییرات

گویا دانشمندان انگلیسی در آخرین دستاورد خود موفق شده‌اند با استفاده از یک ربات کوچک رباتی کامل و قابل انطباق بسازند که قادر به تطبیق یافتن با تغییرات ایجادشده روی بدن خود است و نسبت به تغییرات، نرم‌افزار آن نیز گسترش خواهد یافت. در واقع این دانشمندان موفق به ابداع رباتی شده‌اند که می‌تواند راه رفتن را به خود آموزش داده و سیر تکامل جانوران را شبیه‌سازی کند. این دستگاه بی‌جان حتی هنگامی که عضوی جدید به آن افزوده می‌شود با آن عضو انطباق پیدا می‌کند.

جالب است بدانید فرآیند تکامل جانداران از آبزی به چهارپا میلیون‌ها سال به طول انجامیده است. در حالی که این ربات تنها در عرض چند ساعت قادر به انجام این روند است. به طوری که نرم‌افزار موجود روی این ربات همزمان با گسترش فیزیکی و افزایش قطعات اتصال‌یافته به ربات به صورت خودکار گسترده‌تر و پیچیده‌تر می‌شود. مسلما ساخت یک ربات بسیار پیچیده و شبه‌انسانی که از رفتارها و حسگرهای بسیار متنوع و پیچیده‌ای برخوردار است، نیازمند ایجاد توانایی انطباق و رشد طی زمان در این دستگاه‌هاست، درست مانند آنچه جانداران در طول زمان انجام می‌دهند.

این نکته را نیز بدانید که از یک ربات کوچک در ابعاد یک کتاب جیبی که به دو پای قابل چرخش تا زاویه 180 درجه مجهز بود در تولید این ربات قابل انطباق استفاده کردند. سپس به این ربات سیستم‌های متعددی افزوده شد که با افزوده شدن هریک، نرم‌افزار آن نیز نسبت به این تجهیزات گسترش یافت.

پونه شیرازی