حج آزاد؛ بایدها و نبایدها

کنسولگری عربستان و باقی قضایا

ماجرا از این قرار است که برخی زائران، امسال از طریق سفارت عربستان و کنسولگری این کشور در مشهد به شکل آزاد و با پرداخت پول رهسپار حج شدند که بنا به گفته قهرودی ، سفارت عربستان و مراجع دیگر فقط کار اعزامشان را انجام دادند ، اما خدمت‌رسانی به آنان، چه رسمی و چه آزاد به عهده سازمان حج و زیارت بود و از آنجا که این سازمان خدماتش را فقط برای تعداد مشخصی از زائران که به شکل رسمی اعزام شده‌اند تدارک دیده است، زائران آزاد مشکلاتی را در زمینه خدمت‌رسانی ایجاد کرده‌اند.

اعزام زائران آزاد به عربستان فقط مختص امسال نیست، به طوری که بر اساس گفته‌های مسعود مجردی، رئیس ستاد مدینه منوره، سال گذشته نیز 2500 نفر زائر با روادید خارج از سیستم سازمان حج و زیارت به حج مشرف شدند.

قهرودی میزان هزینه‌ای که زائران آزاد می‌پردازند را بر اساس شنیده‌هایش تا 7 میلیون تومان تخمین می‌زند و به ایرنا می‌گوید: برخی از این هزینه‌ها صرف منافع دلالانی می‌شود که در ‌این ‌راه فعالیت می‌کنند و در صورتی که هزینه‌های یک زائر مناسک حج با حداکثر امکانات توسط سازمان حج 3 میلیون تومان است، گرفتن مبلغ 6 تا 7 میلیون تومان از زائران آزاد جای تامل دارد.

جمعیت پیش‌بینی نشده

غلامعلی اصغریان، مدیر یکی از کاروان‌های زیارتی حج در گفتگو با «جام‌جم» نظر قهرودی را تایید می‌کند و می‌افزاید: سفر زائران آزاد به حج، برای سازمان حج و زیارت مشکلاتی را به همراه دارد که در این میان وجود محدودیت‌های مکانی، از دیگر مسائل حائز اهمیت‌تر است.

این مدیر کاروان توضیح می‌دهد: دولت عربستان برای نظم‌دهی به جمعیت 3 میلیون نفری زائرانی که هر سال وارد این کشور می‌شوند، در ایام دهم، یازدهم و دوازدهم ذی‌الحجه برنامه‌ای ویژه دارد و در این ایام فضایی محدود را برای هر کشور در نظر گرفته است که این فضا بر اساس سهمیه زائر هر کشور تعبیه شده است.

او درخصوص میزان محدود بودن این فضا می‌گوید: در برخی شب‌ها فضا به قدری تنگ است که هر زائر حتی برای خوابیدن امکان غلت زدن ندارد. در چنین شرایطی اگر قرار باشد 5 تا 6 هزار نفر با سهمیه آزاد به جمعیتی که به سختی کنار هم جمع شده‌اند، اضافه شوند، شرایط دشواری ایجاد می‌شود.

به گفته وی، 9 عمل از 13 عمل مهم ایام حج، در روزهای دهم، یازدهم و دوازدهم انجام می‌شود و به همین دلیل این 3 روز نسبت به دیگر ایام حج مهم‌تر محسوب می‌شود و از آنجا که در این روزها همه جمعیت 3 میلیون نفری زائران در مکان‌هایی مشترک جمع می‌شوند، سروسامان دادن به آنها سخت می‌شود.

اصغریان می‌گوید: اسکان تنها مشکل زائران پیش‌بینی نشده نیست، بلکه ممکن است آنها از بیمه و خدمات بهداشت و درمان و نظایر آنها نیز محروم شوند.

حرف‌های شنیدنی زائران

کمک‌خواهی از کنسولگری عربستان و شرکت‌های خصوصی سعودی فقط یکی از راه‌های ورود زائران آزاد به عربستان است.

علیپور، یکی از زائرانی که امسال از طریق قطر به عربستان رفته است، می‌گوید: برخی از ایرانی‌ها با صرف هزینه‌های بالا و به واسطه کشورهای ثالثی مثل قطر، دبی و حتی ترکیه به کشور عربستان مسافرت می‌کنند، اما راه‌های دیگری هم وجود دارد.

او درباره راه‌های دیگر می‌گوید: هر کشور سهمیه‌ای مشخص از حج دارد، اما متقاضیان حج در گروهی از کشورها مانند اروپای شرقی کمتر از سهمیه هستند و دارندگان چنین تورهایی، بخشی از این سهمیه‌ها را در ازای دریافت هزینه‌هایی به ایرانیان می‌دهند.

به گفته او، در صورتی که متقاضی اعزام به حج، بیمار باشد می‌تواند فیش حج را به متقاضی دیگری که بیش از 65 سال دارد، به ازای مبلغی حدود 3‌ میلیون تومان بفروشد، اما در حال حاضر شرکت‌هایی در ایران مشغول به کار شده‌اند که فیش حج داوطلبان غیربیمار را به زیر 65 ساله با قیمت 11 میلیون تومان می‌فروشند.

رهایمان کنید! ما می‌خواهیم ریاضت بکشیم!

رسولی، یکی دیگر از شهروندان نیز حرف‌های شنیدنی دارد. وی درخصوص گفته‌های رئیس سازمان حج می‌گوید: مسوولان سازمان حج باید قضاوت کنند که چنانچه فردی بیمار یا سالخورده که بتازگی فریضه اعمال حج بر او واجب شده، از طریق سازمان ثبت‌نام کند و در انتظار 17 سالی تشرف قرار گیرد، منطقی‌تر است یا این که با هماهنگی کشور میزبان و با پرداخت 3 میلیون تومان بیشتر به گرفتن روادید فوری برای تشرف به حج در همان سال اقدام کند؟

وی درباره هشدار رئیس سازمان حج درباره امکان نبود امکانات می‌پرسد: در کدام یک از آیات، احادیث و روایات مربوط به حج آورده شده که اعمال و مناسک پرفضیلت حج باید از امتیازات لازم، تأمین خدمات رفاهی از جمله اسکان زائران در هتل‌های چند ستاره، خوردن غذاهای آنچنانی، داشتن بیمه حوادث و گستردگی مکان و فضا در هنگام اعمال مناسک حج برخوردار باشد؟

یکی از شهروندان به نام زیرک نیز با اشاره به‌این که حق مردم برای سفر به عربستان مانند حق آنان برای سفر به دیگر کشور‌ها محفوظ و قابل احترام است، می‌گوید: چرا این که فردی بخواهد حاصل سال‌ها دسترنجش را صرف این سفر معنوی کند، برای مسوولان تامل‌برانگیز است اما سفر‌های ولخرجانه و چندین 10 میلیونی گروهی از ایرانی‌ها به دبی، ترکیه، تایلند و کشورهای اروپای شرقی، از دید آنها قابل تامل یا تاسف نیست؟

وی ادامه می‌دهد: در اصل 44 قانون اساسی بر کوچک شدن دولت و توانمندسازی بخش خصوصی تاکید شده است، چرا واگذاری بخشی از وظایف سفر حج، به این بخش محول نمی‌شود و رفت‌وآمد زائران باید صرفا تحت انحصار سازمان حج باشد.

تامل کنیم

مصطفی خاکسار قهرودی، رئیس سازمان حج و زیارت، پیش از تشرف به حج در گفتگو با «جام‌جم» درباره سهمیه زائران ایران اعلام کرده بود: با توجه به سهمیه حدود 100 هزار نفری ایران که سالانه حدود 2000 نفر به آن افزوده می‌شود، اگر همین امسال نامنویسی از متقاضیان حج را متوقف کنیم، برای اعزام زائرانی که تاکنون ثبت‌نام کرده‌اند، به 17 سال وقت نیاز است!

اما صبر 17 ساله برای سفر حج در حالی از سوی رئیس سازمان حج و زیارت به متقاضیان پیشنهاد می‌شود که هیچ یک از ما حتی از فردایمان مطمئن نیستیم تا چه رسد به 17 سال آینده و رسیدن موسم حج در آن زمان.

از سوی دیگر هر چند پرداخت مبالغ کلان برای سفر حج از سوی متقاضیان پشت نوبتی امری پذیرفته نیست، اما نمی‌توان سفر حج را صرفا به این دلیل که سازمان حج در ارائه خدمات به زائران آزاد با مشکل روبه‌روست،‌ به انحصار این سازمان درآورد و بخش خصوصی را از ایفای نقش در این زمینه محروم کرد؛ چرا که هنوز هم کسانی حاضرند به جای صبوری چندین ساله، بهایی گزاف را بپردازند و حتی بدون بهره‌مندی از خدماتی مانند بیمه و بهداشت و مکان مناسب اسکان، این واجب الهی را بجا آورند.