ایران و شورای امنیت

مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نشست روز جمعه‌ خود درباره‌ گزینش پنج عضو جدید غیردائم شورای امنیت سازمان ملل متحد تصمیم‌ گرفت. در این نشست ایران و ژاپن بر سر کسب کرسی آسیا که تاکنون کشور اندونزی‌ عهده دار آن در این شورا بود، با یکدیگر رقابت می‌کردند.

در جریان رای گیری بین اعضای سازمان ملل ژاپن با 158 رای باردیگر و برای دهمین بار به عضویت در این شورا انتخاب شد، در حالیکه کشورمان با کسب 32 رای از این امر بازماند. بر اساس قوانین داخلی سازمان ملل هر یک از این کشورها برای عضویت در شورای امنیت باید به دو سوم آرا از مجموع آرای 192 کشور دست می یافتند.

این دومین باری بود که ایران برای احراز عضویت غیردائم در شورای امنیت درخواست می داد. مقامات کشورمان این درخواست را در سال 1996 نیز به مجمع عمومی سازمان ملل ارائه کرده‌ بودند. اما در آن زمان نیز با این درخواست موافقت نشد. اما در مورد ژاپن باید گفت این کشور تا کنون 9 بار کرسی آسیا را در شورای امنیت در اختیار داشته است و با این وجود باردیگر برای تصاحب این کرسی داوطلب شد.

این در حالی بود که پیشتر درخواست ژاپن برای کسب کرسی آسیا در شورای امنیت با انتقاد شدید ایران روبرو شده بود. ایران "زیاده‌خواهی‌های ژاپن" را که با پشتوانه‌ی مالی و حمایت‌های آشکار و پنهان شماری از کشورهای غرب‌ به‌ویژه آمریکا و در رویکردی ناعادلانه، همچنان اصرار داشت که در این دور از رقابت‌ها نیز حضور یابد، محکوم کرد که مانند بسیاری دیگر از اعتراضات وارده به ساختار و سیاستهای سازمان ملل با اعمال نفوذ کشورهای غربی بی نتیجه ماند.

اما رویکرد کشورهای غربی پس از انتخاب نشدن ایران برای عضویت در شورای امنیت سازمان ملل به نوبه خود گویای واقعیت های موجود در این نهاد بین المللی است که قرار است پاسدار صلح و امنیت در جهان باشد. "جان ساورز" نماینده انگلیس در سازمان ملل درباره رد شدن عضویت ایران در شورای امنیت ادعا کرد که این یک شکست همه‌جانبه برای ایران بود و اگر ایران براثر داوری نادرست یا خطای جمعی به شورای امنیت راه می‌یافت، مانع اثربخشی فعالیت‌های سازمان ملل می‌شد.

"الخاندرو ولف" معاون نماینده آمریکا در سازمان ملل نیز گفت ایران باید این نکته را درک کند که رد شدن عضویت این کشور در شورای امنیت به دلیل خودداری تهران از انجام خواسته های غرب در مورد پرونده هسته ای آن است. در همین حال "تزیپی لونی" وزیر امور خارجه رژیم صهیونیستی که پیش از این با نامزدی ایران برای تصاحب کرسی غیردائم شورای امنیت به شدت مخالفت کرده بود، پیروزی ایران در رای گیری مجمع عمومی سازمان ملل را از پایه غیرقابل قبول خواند و گفت شورای امنیت با مردود کردن ایران از شرمندگی بیرون آمد.

رویکرد رسانه های غربی نیز در مورد عدم موفقیت کشورمان در جلب آرای اعضای سازمان ملل که عمدتا فاقد رای مستقل هستند، تامل برانگیز و مغرضانه بود. بطوری که شبکه خبری سی ان ان در تحلیل این اتفاق مخالفت کشورمان با سیاستهای آمریکا و سرخم نکردن در برابر واشنگتن را دلیل اصلی این شکست دانست. به اعتقاد تحلیلگر این شبکه "از آغاز این پیشنهاد مشخص بود که ایران شانسی برای این عضویت ندارد و 32 رأی داده شده به سود ایران نیز حکایت از آن دارد که ایران هنوز نتوانسته یاران مناسبی در همراهی دیپلماسی در سطح جهان پیدا کند."

سی ان ان افزود: دلیل دیگر شکست ایران، صدور قطعنامه‌های پی در پی علیه ایران و سفر اخیر رئیس‌جمهور این کشور به ایالات متحده آمریکا است؛ اگر آقای احمدی‌نژاد همانند برخی از سیاستمداران داخلی ایران، آشکارا از دوستی جدی با آمریکا و همراهی جامعه بین‌المللی سخن می‌گفت، می‌توانست امیدوار باشد که اکنون عضویت غیردایم برای کشورش به ارمغان بیاورد. 

مسئولان کشورمان پیش از درخواست عضویت غیردائم در شورای امنیت، چندین بار از ضرورت تغییر ساختار آن سخن گفته‌اند. نمایندگی جمهوری اسلامی در سازمان ملل نیز یک روز پیش از رای‌گیری اعلام کرده بود که اکنون نوبت عضویت ایران در شورای امنیت است که آخرین بار در 52 سال پیش عضوغیردائم این شورا بود. 

هیات ایرانی پس از خروج از محل نشست مجمع عمومی سازمان ملل با خبرنگاران گفت‌وگو نکرد اما با صدور بیانیه‌ای اعلام کرد که نتیجه این رای‌گیری تحت تاثیر رفتار ناعادلانه و تبلیغات نادرست برخی قدرت‌های غربی بوده است. پیش از این نیز محمود احمدی‌نژاد از عملکرد شورای امنیت انتقاد کرده و گفته بود آمریکا و انگلیس که باید در این شورا از امنیت محافظت کنند، از حق وتو برخوردارند و اگر کسی در مقابل آنها نایستد، محلی برای شکایت بردن وجود ندارد.

شورای امنیت سازمان ملل پانزده عضو دارد که پنج عضو آن دائم و 10 عضو دیگر از سوی مجمع عمومی سازمان ملل برای یک دوره دو ساله انتخاب می‌شوند و هر سال نیز پنج عضو آن تغییر می‌کند. در این دوره از انتخابات اعضای غیردائم تنها تصاحب 5 کرسی به رای گذاشته شد. عضویت بورکینافاسو، کاستاریکا، کرواسی، لیبی و ویتنام تا پایان سال 2009 در شورای امنیت ادامه می‌یابد.

برنا