گویندگان رادیو و اختیار انتخاب لحن‌

2- مقوله ساخت اطلاعی در رادیو کاربرد دارد، چون گوینده رادیو به طور ناخودآگاه تصمیم می‌گیرد که پاره‌ای از اطلاعات جمله‌اش را نو فرض کند و بخش دیگر را کهنه. به یاد داشته باشیم ساخت اطلاعی، بخشی از دستور جمله است. به این معنی که در سطح جمله عمل می‌کند. به عبارت دیگر ناظر بر انتخاب صورتی از جمله است که مناسب با موقعیت ارتباطی و کلامی مورد نظر باشد. در واقع با این کار گوینده هنگام بیان جمله در ذهن خود همیشه پیش‌فرض‌هایی از آگاهی مخاطبش بر موضوع دارد که پیش‌انگاره نامیده می‌شود. 

3- نکته دیگر این است که ساخت اطلاعی جمله به شکل‌های متفاوت دستوری، واژگانی و آوایی ظاهر می‌شود و در چنین حالتی شیوه عملکرد ذهنی گوینده اهمیت دوچندان پیدا می‌کند.

با این تفاسیر، به تعداد گوینده‌های رادیو می‌توان ساخت اطلاعی فرض کرد که هر کدام بسته به نوع بیان و ویژگی‌های خود تاثیر متفاوتی بر مخاطب خواهد داشت. این وضعیت وقتی مساله‌ای واحد از سوی گویندگان متعدد مورد بحث قرار بگیرد، نمود بارزتری می‌یابد. 

4- گوینده براساس حالات ذهنی خود و فرض‌هایی که از وضعیت ذهنی مخاطب خود دارد و همچنین براساس موقعیت ارتباطی مورد نظر، صورتی از جمله را انتخاب می‌کند که متناسب با موقعیت کلامی مفروض باشد.

صورت‌های مختلف جمله در بخش نحو تولید می‌شود و حوزه ساخت اطلاع که حوزه‌ای تعبیری است از میان این انتخاب‌ها دست به گزینش می‌زند و جمله متناسب با موقعیت کلامی مورد نظر را انتخاب می‌کند.

5- چنانچه نحوه به کارگیری ساخت اطلاعی جمله توسط گوینده با پیش‌فرض‌هایی از آگاهی مخاطب، هماهنگی بجا و درست نداشته باشد، ارتباط کلامی گوینده و مخاطب دچار اختلال می‌شود.

6- و سخن آخر این که وظیفه یادآوری انتخاب ساخت اطلاعی در رادیو به عهده کیست؟ سردبیر؟ تهیه‌کننده؟ نویسنده؟ یا این که باید انتخاب را به گوینده و مجری سپرد تا او با استفاده از شم زبانی خود رفتار کند.

منوچهر فیضیان‌