سیستم اعصاب مرکزی و بویژه مغز و ساقه مغز در داخل استخوان بسیار محکمی به نام جمجمه قرار گرفته است و به وسیله آن و نیز پردههای مختلف مورد محافظت قرار میگیرد. اعضای بسیار اساسی در داخل جمجمه توسط شریانها مشروب شده و تخلیه خون کثیف از طریق وریدهای داخل جمجمهای صورت میگیرد.
عروق داخل جمجمهای در یک سیستم بسیار جالبی به کل مغز و سایر اجزای خون تمیز و پر از اکسیژن و مواد غذایی بویژه گلوکز را میرسانند. اگر شریانها به هر دلیلی دچار تنگی و انسداد نسبی یا کامل شوند، خون به طور کافی به مغز نمیرسد (ایسکمی مغزی موضعی) و چهبسا بخشی از بافت مغز به علت عدم رسیدن خون دچار کمبود خون شده و سیاه شود (انفارکتوس یا سکته).
عواملی که باعث ایسکمی مغزی موضعی میشوند، عبارتند از: 1 - تصلب شرایین ناشی از پرفشاری خون، کشیدن سیگار، مصرف مشروبات الکلی، چربی خون بالا و استعداد ارثی 2 - التهابات روماتیسمال رگها 3- ایدز 4- مصرف هروئین، کراک و اکستازی 5 - لختههای خون سیال در زمینه بیماریهای قلبی 6- پرخونی شدید 7 -افزایش بیش از حد پلاکت.
اگر خونرسانی قسمت قدامی مغز مختل شود علائمی همچون سردرد، اختلال در درک کلمات و بیحسی یک طرف بدن و اختلال در حرکت عضلات و مفاصل یکطرفه خودنمایی میکنند. در کمخونرسانی قسمت خلفی مغز علائمی مثل بیهوشی، نقص بینایی، سرگیجه، حملات سقوط و اختلال تکلم، نشانههای بارز هستند. اگر این گونه علائم طی نیم ساعت به وجود آمده و از بین بروند به آن حمله گذرای ایسکمیک (TIA) میگویند. اگر علائم بیش از 24 ساعت طول کشیده ولی در چند روز آینده کاملا از بین بروند به آن سکته کوچک یا RIND گفته شده و اگر علائم ماندگار شود، سکته کامل مغزی نامیده میشود.
متاسفانه بیش از یکسوم بیماران مبتلا به TIA در آینده مبتلا به سکته کامل مغزی میشوند. برای جلوگیری از آن ضمن قطع استعمال سیگار و کنترل فشار خون و سایر عوامل خطرساز، جراحی عروق کاروتید ممکن است کمککننده باشد. پدر گرامی باید روزانه از آسپیرین به همراه دیپیریدامول استفاده کند.