سمفونی هستی

تصاویر سنگ‌نبشته‌های قدیمی با گفتاری از اوستا که به اهمیت آب اشاره دارد، به نقش‌برجسته‌های دوره‌های مختلف تاریخی پیوند می‌خورد. پس از آن مخاطب با مناسک طلب باران و نگاه کشاورزان و افرادی که رزق ‌و روزی آنان به این ودیعه خداوندی گره خورده، از منظر آیین و مذهب، ارزش این عنصر حیاتی را از نزدیک رصد می‌کند. دوسوم از زمان فیلم به نگاه صورت‌شناختی و ارزش‌مدار این پدیده هستی اختصاص دارد. در یک‌سوم باقیمانده فیلمساز به آن روی سکه نقبی زده و به خشکسالی و بی‌توجهی بشر در حفاظت و صیانت از آب نظر دارد. تصاویر بیابان همراه با ماهیان مرده که جسد آنها بر ساحل مانده، آلودگی منابع اساسی و زیستی جانداران را گوشزد می‌کند. نماهای زمین ترک‌خورده که به دست پر و چین و چروک فردی کهنسال گره می‌خورد، بدرستی پیوند و بده بستان انسان با طبیعت را از هر دو منظر مثبت و منفی آن در برابر دیدگان مخاطب قرار می‌دهد. افزونی زباله‌ها و آسیب‌هایی که این پدیده در چند قرن اخیر به محیط و آب‌ها وارد کرده، با چند پلانی که فیلمساز در اثرش لحاظ کرده، قابل لمس است.

 نگاه به عنصر شفابخشی آب و ارزش تاریخی این موضوع، دریچه دیگری از ارزش این ودیعه خداوندی را نزد بیننده می‌گشاید. آب حیات، ضرباهنگی منسجم و خوش‌ریتم دارد که حاصل ذوق و سلیقه و زحمت تدوینگر فیلم است که این مهم به غنای این مستند جذاب افزوده است.  تنها نکته‌ای که در این اثر کوتاه و جذاب کمی آزاردهنده به نظر می‌رسد، حجم زیاد گفتار روی تصویر و روایت مویه‌وار و بی‌رمق بانوی گوینده متن است که با ریتم رو به رشد و سنجیده فیلم منافات دارد. به نظر می‌رسید انتخاب صدایی پر و باس گوینده مرد با تصاویر گرافیکی و خوش‌قاب این مستند جذاب همخوانی بیشتری می‌داشت؛ هرچند که آب و زمین چه در اساطیر و چه در حکایات نشانه زایندگی است، اما ریتم بی‌رمق و نالان گفتار گوینده فیلم به‌ جای جذبه بیشتر دافعه داشت و اندکی اعصاب بیننده را خراش می‌داد. به هر روی، در یکی دو سال اخیر نگاه ویژه مدیران شبکه‌ها به مستند‌های داخلی اتفاق فرخنده و مبارکی است که پخش این آثار بازخورد مثبتی میان اهل فن و مخاطب معمولی تلویزیون به همراه داشته است. آب حیات یکی از این مستند‌های جذاب است که فیلمساز هوشمند آن، مخاطب را در سفری کوتاه و مسرت‌بخش با خود همراه کرده است.

علی احسانی