خیانت در امانت

1)‌ خیانت شامل به چه معناست؟

طبق قانون، تصاحب، استعمال، تلف یا مفقود کردن مال امانتی، جرم است.

الف. تصاحب مال امانتی: تصاحب یعنی «تصرف مالکانه در مال امانتی»، برای مثال، اگر یک برگ چک به امین سپرده شود تا از آن نگهداری و سپس آن را مسترد نماید، دریافت وجه چک و خرج کردن آن، خیانت در امانت است.

ب. استعمال مال امانتی: استعمال یعنی «استفاده از مال امانتی برخلاف میل صاحب مال». برای مثال، الف؛ اتومبیل خود را به پارکینگ‌دار می‌سپارد تا پس از 2 روز، مراجعه نماید، در صورتی که پارکینگ‌دار که در اینجا امین نیز هست، اتومبیل را از پارکینگ خارج کرده و به مسافرکشی بپردازد، خیانت در امانت کرده است.

ج. تلف مال امانتی: تلف یعنی از بین بردن و تخریب مال امانتی برای مثال، الف اتومبیل خود را به امین می‌سپارد و امین آن را آتش می‌زند.

د. مفقود کردن مال امانتی: مفقود کردن یعنی از بین بردن مال امانتی. برای مثال، الف گواهی‌نامه خود را به امین می‌سپارد و امین گواهی‌نامه را گم می‌کند یا دور می‌اندازد.

2)‌ مال امانتی شامل چه اموالی است؟

مالی که به امانت گذاشته می‌شود، ممکن است مال منقول نظیر چک، گواهی‌نامه و تلفن همراه و امثال آن باشد یا مال غیر منقول نظیر باغ و خانه، بنابراین هر مالی که به امانت گذاشته می‌شود، قابلیت خیانت در امانت دارد.

3)‌ وظایف امین برای حفظ مال امانتی چیست؟

امین موظف است تا مال امانتی را از آسیب‌ها و خساراتی که آن را تهدید می‌کند، حفظ نماید. برای مثال، اتومبیل را در پارکینگ نگهداری نماید، سند مالکیت امانتی یا چک امانتی را در منزل یا گاوصندوق قرار دهد، تا از آسیب در امان بماند.

4)  آیا وظایف امین نامحدود است؟

امین وظیفه ندارد تا اقدامات غیر عاقلانه‌ و غیر منطقی انجام دهد تا مال امانی را حفظ کند، بلکه کافی است امین کارهایی که عرفا و عقلا برای حفظ یک مال لازم است، انجام دهد. برای مثال اگر برای نگهداری مال امانتی، جان امین در خطر بیفتد، حفظ جان ضروری است و اگر بر اثر حفظ جان، مال امانتی تلف شود، امین مرتکب خیانت در امانت نشده است.

5)  مجازات جرم خیانت در امانت چیست؟

مجازات جرم خیانت در امانت، حبس از 6 ماه تا 3 سال است که به‌نظر قاضی رسیدگی‌کننده به جرم تعیین می‌شود.

الهه فلاحی، کارشناس ارشد حقوق‌