کریمه‌ عالمه‌

پس از آن که پدر بزرگوار آن بانوی گرامی به شهادت رسید، فرزند ارجمند آن امام یعنی حضرت رضا ع عهده‌دار امر تعلیم و تربیت خواهران و برادران خود و مخارج آنان را نیز متکفل شد. در اثر توجهات زیاد آن حضرت هر یک از فرزندان امام کاظم‌ع‌ به مقامی شامخ دست یافتند و زبانزد عام و خاص گشتند.

سرچشمه دانش

حضرت معصومه س در خاندانی که سرچشمه علم و تقوا و فضایل اخلاقی بود، پرورش یافت. پس از آن‌که پدر بزرگوار آن بانوی گرامی به شهادت رسید، فرزند ارجمند آن امام، یعنی حضرت رضا ع عهده دار امر تعلیم و تربیت خواهران و برادران خود شد و مخارج آنان را نیز به عهده گرفت. در اثر توجهات زیاد آن حضرت ، هر یک از فرزندان امام کاظم ع به مقامی والا دست یافتند و زبانزد همگان شدند. ابن صباغ ملکی در این باره می‌گوید: <هر یک از فرزندان ابی الحسن موسی معروف به کاظم، فضیلتی مشهور دارد>. بدون تردید پس از حضرت رضاع در میان فرزندان امام کاظم ع، حضرت معصومه‌س از نظر علمی و اخلاقی، والامقام ترین آنان است. این حقیقت از اسامی، لقب ها، تعریف ها و توصیفاتی که ائمه اطهارع از ایشان کرده‌اند، آشکار است و این حقیقت روشن می‌کند که ایشان نیز چون حضرت زینب س عالمه غیر معلمه بوده است.

مظهر فضایل‌

حضرت فاطمه معصومه س مظهر فضایل و مقامات است. روایات معصومان‌ع فضیلت‌ها و مقامات بلندی رابه آن حضرت نسبت می دهد. امام صادق‌ع در این باره می‌فرمایند: آگاه باشید که برای خدا حرمی است و آن مکه است و برای پیامبر خدا حرمی است و آن مدینه است و برای امیرمؤمنان حرمی است و آن کوفه است. بدانید که حرم من و فرزندانم بعد از من، قم است. بدانید بهشت 8 دروازه دارد که سه تای آنها به سوی قم است. بانویی از فرزندان من به نام فاطمه، دختر موسی، در آنجا رحلت می‌کند که با شفاعت او، همه شیعیان ما وارد بهشت می‌شوند.

مقام علمی حضرت معصومه (س)

حضرت معصومه‌س از جمله بانوان گرانقدر و والا مقام جهان تشیع است و مقام علمی بلندی دارد. نقل شده است که روزی جمعی ازشیعیان، به قصد دیدار حضرت موسی بن جعفرع‌و پرسیدن پرسش‌هایی از ایشان، به مدینه منوره مشرف شدند. چون امام کاظم ع در مسافرت بود، پرسش های خود را به حضرت معصومه س که در آن هنگام کودکی خردسال بیش نبود، تحویل دادند. فردای آن روز برای بار دیگر به منزل امام رفتند، ولی هنوز ایشان از سفر برنگشته بود. پس بناچار، پرسش‌های خود را باز خواستند تا در مسافرت بعدی به خدمت امام برسند، غافل از این که حضرت معصومه س جواب پرسش ها را نگاشته است. وقتی پاسخ‌ها را ملاحظه کردند، بسیار خوشحال شدند و پس از سپاسگزاری فراوان، شهر مدینه را ترک گفتند. از قضای روزگار در میان راه با امام موسی‌بن ‌جعفر ع مواجه شدند و ماجرای خویش را باز گفتند. وقتی امام پاسخ پرسش‌ها را مطالعه کردند، سه بار فرمودند: پدرش فدایش.  فاطمه معصومه‌س  از جمله راویان گرانقدر و عظیم‌الشان آل محمد صلی الله علیه و آله است. ایشان از پدر گرامی خویش و اجداد شریف و بزرگان و جمعی از خاندان جلیل القدرش احادیثی نقل کرده است که قابل قبول علمای شیعی و سنی است.

برگزیدن شهر قم‌

پس از آن‌که حضرت معصومه س به شهر ساوه رسید، بیمار شد.چون توان رفتن به خراسان را در خود ندید، تصمیم گرفتبه قم برود. یکی از نویسندگان در این باره که چرا حضرت معصومه‌س شهر قم را برگزید، می‌نویسد: بی‌تردید می‌توان گفت که آن بانوی بزرگ، نگاهی آینده‌نگر داشت و با توجه به آینده قم و محوریتی که بعدها برای این سرزمین پیش می‌آید -  محوریتی که آرامگاه ایشان مرکز آن خواهد بود - به این دیار روی آورد. این جریان بخوبی روشن می‌کند که آن بانوی الهی، به آینده اسلام و موقعیت این سرزمین توجه داشته و خود را با شتاب به این سرزمین رسانده و محوریت و مرکزیت آن را با مدفن خود پایه‌ریزی کرده است.

زیارت حضرت معصومه س از منظر روایات

درباره فضیلت زیارت حضرت معصومه‌س روایات فراوانی از پیشوایان معصوم رسیده است. از جمله، هنگامی که یکی از محدثان برجسته قم به نام سعدبن سعد به محضر مقدس امام رضا ع شرفیاب می‌شود، امام هشتم خطاب به ایشان می‌فرماید: ای سعد! از ما در نزد شما قبری است. سعد می‌گوید: فدایت شوم! آیا قبر فاطمه دختر موسی بن جعفرس را می‌فرمایید؟ می‌فرماید: آری، هر کس او را زیارت کند، در حالی که به حق او آگاه باشد، بهشت از آن اوست.  پیشوای جهان تشیع امام جعفر صادق‌ع نیز در این باره می‌فرماید: هر کس او را زیارت کند، بهشت بر او واجب گردد.در حدیث دیگری آمده است: زیارت او، هم سنگ بهشت است.

فضیلت زیارت 

 زیارت مزار با صفای کریمه اهل بیت س، سبب می‌شود زائر حرم، خود را نیازمند پروردگار ببیند، در برابر او خضوع کند، از مرکب غرور و تکبر  که سرچشمه تمامی بدبختی‌ها و سیه‌روزی‌هاست ‌ فرو آید و حضرت معصومه س را واسطه درگاه پروردگار عالمیان قرار دهد. بر همین اساس است که برای زیارت آن حضرت، پاداش بسیار بزرگی وعده داده شده و آن، ورود به بهشت است. در این باره از امام جواد ع نقل شده که فرمود: هر کس عمه ام را در قم زیارت کند، بهشت از آن اوست.

فاطمه معصومه تنها 17  روز در قم زنده ماند و آن گاه در سن 18  سالگی، در حالی که هنوز ازدواج نکرده بود در 10ربیع الثانی سال 201 وفات یافت. پیکر مطهرش را در جایی که آن زمان به باغ بابلان مشهور بود به خاک سپردند.

پس از به پایان رسیدن مراسم دفن، موسی بن الخزرج سایبانی از حصیر و بوریا بر قبر او ساخت و این سایبان بر قرار بود تا زمانی که زینب، دختر امام جواد بر آن گنبدی بنا کرد.