در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
با علیرضا دهقان، گوینده خبر ورزشی
سریع مثل انتشار اخبار
«از دشتهای خشک و برهوت خوزستان همیشه قهرمان و سرافراز که جدا شوید به سرزمینی سرسبز خواهید رسید که منطقه میداوود، ابتدای آن است و همینطور که بالا میآیید از باغملک با باغهای زیبا و زبانزدش خواهید گذشت. بارونگرد، هلایجان و قلعه تل نیز در امتداد همین مسیر است. از اینها که بگذرید به ایذه، شهر مزارع سوسن و کوههای سر به فلک کشیده و روستاهای باصفایی چون شمی پیون و موزرم که قدمتشان به پیش از دوران عیلامیان بازمیگردد، خواهید رسید. منطقهای بکر و دست نخوردنی در سلسله جبال زاگرس. تصور این که اینجا قسمتی از خاک خوزستان باشد، شما را به حیرت وامیدارد. افتخار میکنم که اهل این منطقه از استان پهناور خوزستان هستم که در فرهنگ، تمدن، رشادت و دلاوری پیشینهای غرورآفرین دارد.»
وقتی علیرضا دهقان، گوینده باتجربه و همیشه خندان اخبار ورزشی سیما، این جملات را با شور و شوق وصفناشدنی در معرفی زادگاهش بیان میکرد، برق شادی و اشک شوق در چشمانش هویدا بود. دهقان لحظهای از اصل خود دور نمانده و دلش برای مردمان سرزمین و دیارش عاشقانه میتپد. او جنوبی است و صفا و صمیمیت مردمان خونگرم جنوب در وجودش ریشه دوانده است...
معمولا میگویند: «خوشتر آن باشد که سر دلبران گفته آید در حدیث دیگران» اما خوانندگان ما دوست دارند با شما از زبان خودتان بیشتر آشنا شوند؟
متولد سال 1345 و فارغالتحصیل رشته تربیت بدنی و علوم ورزش از دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز هستم. از سال 64 به عنوان گوینده در صداوسیمای مرکز خوزستان فعالیتم را آغاز کردم. مدت کوتاهی در صداوسیمای مرکز فارس، حضور داشتم و سپس برای راهاندازی صداوسیما به مرکز سمنان رفتم و از سال 71 به تهران آمدم و به جرات میتوانم بگویم، تنها گویندهای هستم که در مدت 23 سال خدمتم هر نوع برنامهای که تصور کنید، از سلام صبح بخیر رادیو و گویندگی پخش تلویزیون تا خبر سیاسی و گزارش فوتبال و... را اجرا کردهام.
چرا فعالیتتان را در حوزه خبر سیاسی ادامه ندادید؟
رشته تحصیلی من تربیت بدنی و علوم ورزش بود، لذا پس از مدتی به این نتیجه رسیدم که اگر سالهای سال نیز خبر سیاسی بخوانم، نمیتوانم به جرات ادعا کنم که یک کارشناس علوم سیاسی هستم، به همین دلیل به سمت ورزش که تخصص و حرفه اصلیام بود آمدم. خبر سیاسی با روحیات من سازگار نبود.
یعنی الان ادعا میکنید که یک کارشناس توانای ورزشی هستید؟
به هر حال با ورزش بیگانه نیستم و حتی در دورهای به طور حرفهای فوتبال بازی میکردم.
عضو کدام تیم فوتبال بودید؟
آن زمان در باشگاههای جم، مهدی موعود و برق شیراز بازی میکردم اما به دلیل آسیبدیدگی زانو، فوتبال را کنار گذاشتم و دیگر نتوانستم ادامه بدهم.
حالا آبی یا قرمز؟
باور کنید تیم ملی، این را جدی میگویم (میخندد) هیچ گرایشی به قرمز و آبی ندارم. زمان ما میگفتند: «اگر میخواهید به تیم ملی بروید، سعی کنید به یکی از تیمهای آبی یا قرمز راه یابید.» متاسفانه این روند اشتباه باعث شد که بازیکنان خوب و ارزندهای در فوتبال آنزمان، فنا شوند زیرا مگر پرسپولیس و استقلال توانایی جذب چند بازیکن را داشتند! خوشبختانه اکنون شرایط متفاوت شده و به جای 2 تیم فعال، چندین تیم خوب و موفق داریم که قطعا در پیشرفت فوتبال ما موثر خواهند بود.
23 سال گویندگی و اجرای برنامههای مختلف، توانسته شما را راضی نگاه دارد؟
گویندگی مرا ارضا نمیکند. دوست دارم فرصتی فراهم شود تا بتوانم بیش از این به مردم خدمت کنم.
بود و نبودش در خبر، یکی است؟
سوال خیلی سختی است اما شاید گوینده خبر باشد.
از خبرهایی که هیجان کاذب ایجاد میکنند، بگویید؟
متاسفانه از این خبرها زیاد داریم و در روند شکلگیریشان نیز هم ما مقصریم و هم رسانههای نوشتاری. باید تدبیری بیندیشیم تا جلوی این خبرها گرفته شود زیرا انتظارات و هیجان کاذبی که همراه این خبرها در جامعه به وجود میآید، پیامدهای منفی فراوانی را به دنبال خواهد داشت که گاه، اصل ورزش را نیز زیر سوال میبرد.
آدم خبرسازی هستید؟
اهل جنجال نیستم، همیشه در زندگی، اعتدال را رعایت میکنم. اگر هم در دوره خاصی آدم خبرسازی بودهام قطعا از جنبه مثبت بوده است.
در خبرها، همواره همه چیزها تحتالشعاع آن قرار میگیرد؟
معمولا حساسیت خبر و پخش زنده آن، همه چیز را تحتالشعاع قرار میدهد. شما ناچارید خبرهایتان را خیلی سریع تهیه و به مخاطب منتقل کنید تا رنگ و بوی کهنگی به خود نگیرد. محدودیت زمانی موجود در خبر نیز استرس ایجاد میکند و گاه خیلی چیزها را تحتالشعاع قرار میدهد، اما در برنامههای تولیدی این مشکلات وجود ندارند.
اگر خودتان خبرهایتان را باور نداشته باشید؟
همواره خبرهایم را باور دارم. در مورد اصل خبرها در ورزش، مشکل چندانی نداریم. این سوال شما ممکن است در بحث حاشیهها مصداق داشته باشد که در آنجا نیز ما آنچه را که اتفاق افتاده بیهیچ کم و کاستی به اطلاع مردم میرسانیم و نقطهنظرات متفاوت را پخش مینماییم و قضاوت در مورد تناقضاتی که ممکن است در مورد یک مساله پیش آید را به بیننده میسپاریم البته با توجه به این که خود ما در متن قضایا هستیم، خیلی راحت میتوانیم موضعگیری کنیم اما اخلاق رسانهای، چنین اجازهای به ما نمیدهد لذا قضاوت نهایی را برعهده مخاطبان میگذاریم زیرا مردم ما فهیمند و خودشان کاملا تشخیص میدهند.
در خبرهای ورزشی، جای خالیاش را با هیچ چیز نمیتوان پر کرد؟
خبرهای داغ و تازه.
جایشان خالی است؟
خیلی کم.
تاکنون در ابهام خبری، غرق شدهاید؟
نه، هرگز زیرا اگر از مفهوم و معنای خبر، اطلاع درستی نداشته باشیم در انتقال آن به بیننده دچار مشکل میشویم.
پس به نوعی از خبرهای مبهم، رفع ابهام میکنید؟
صددرصد همینطور است. اگر نکته مبهمی در خبرها وجود داشته باشد از طریق دبیر خبر، سردبیران، منابع خبری و افراد مطلع که در جریان وقوع آن بودهاند، فورا رفع ابهام میکنیم.
در خبر از چه چیزهایی بیخبر هستید؟!
(میخندد) همواره سعی کردهام تا در حیطه کاریام از همه چیز باخبر باشم اما این سوال شما به شدت مرا بهفکر فرو برد که آیا در عمل هم این گونه بوده است یا خیر.
نقطه عطف خبرهای ورزشی سیما از نگاه شما؟
سرعت در ارائه و انتقال خبرها به مخاطب، خوشبختانه در حال حاضر شبکههای متعدد در ساعتهای مختلف، لحظه به لحظه و با کمترین اتلاف وقت، مردم را در جریان و متن خبرها قرار میدهند و این محقق نمیشد مگر با تلاش خستگیناپذیر همکاران ما که در گمنامی با تمام وجود کوشش میکنند تا خبرها به بهترین شکل در اختیار مردم قرار گیرد و جا دارد از طریق روزنامه شما به یکایک آنها خسته نباشید و خدا قوت بگویم و از زحماتشان تشکر نمایم. البته با تمام اینها معتقدم که در سازمان، باید بیش از این به خبر ورزشی بها داده شود.
دردسر بزرگ خبری؟
خود خبر (میخندد) واقعا همین است. اجازه بدهید تفاوتی بین بخشها و قسمتهای مختلف، قائل نشویم.
اصل خبرها کجاست؟
نزد مردم است. خبرها را افراد جامعه میسازند.
خبری که به دنبال خود، خبرهای بیشماری آورد؟
معمولا خبرهای حاشیهای اینگونهاند. اصلا خود خبر، خبر میآورد مثلا: ما خبری را درباره مربی فلان تیم ورزشی اعلام میکنیم و پس از آن خبرهای زیادی در تکمیل، تکذیب و ... این خبر منتشر میشود.
زبان خبر، ساده است یا متکلف؟
تلاش ما در خبرهای ورزشی این بوده تا خبرها را به سادهترین و قابل فهمترین شکل ممکن ارائه دهیم. بهجرات میتوان گفت که خبر ورزشی، یکی از مشکلترین بخشهای خبری است زیرا چهرههای خبرساز در عرصههای سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و... مدت زمان بیشتری مشغول فعالیت هستند و مخاطبان رسانه به راحتی با آنها آشنایی دارند اما در ورزش تعدد تیمها، نژادها، رشتهها و بازیکنان با لهجهها و زبانهای متفاوت سبب میشود که گاه حتی نتوانیم برای دستیابی به معنای یک اسم، اصطلاح و یا مفهومی که در خبر آمده است به منبع موثقی دسترسی داشته باشیم.
خبرهای بد را خوب به بیننده منتقل میکنید؟
تلاشم را کردهام تا با نوع بیان، ظاهر و چهرهام از سنگینی و طعم تلخ خبرهای بد که معمولا در قسمت ما، خبرهای مربوط به باخت تیمها و شکست ورزشکاران است، بکاهم اما نمیدانم موفق بودهام یا خیر.
خبری که تکرارناپذیر بود؟
زیاد است، قهرمانی ورزشکارانمان در رشتههای مختلف که در دوره خاص خودش تکرارناپذیر است و نشان از عزم جوانان غیور کشورمان دارد.
فاصله ظاهر و باطن خبرهای ورزشی؟
فاصلهای ندارد.
وقتی بعضی از خبرها، خط میخورند؟
ناراحت میشویم. در خبرهای ورزشی این اتفاق بیشتر به خاطر کمبود وقت رخ میدهد تا نوع خبر.
بنابراین لزوم راهاندازی یک شبکه تلویزیونی مختص ورزش را تا چه حد ضروری میدانید؟
قطعا لازم است و مطمئن باشید که همکاران ما بهراحتی از عهده این کار بر خواهند آمد، زیرا اگر فرصت کافی داشته باشیم به راحتی میتوانیم اخبار و برنامههای تخصصی و باکیفیتی ارائه دهیم. امیدوارم هرچه سریعتر این آرزو، محقق گردد.
به نظر خودتان تمام مواردی را که در خبرها بیان میکنید، از ارزش خبری لازم برخوردارند؟
نمیتوان با قطعیت نظر داد، زیرا مخاطبان ما را قشرهای مختلف جامعه با سلیقههای متفاوت تشکیل میدهند.
ممکن است خبری که از نگاه من ارزش و اهمیت چندانی ندارد، برای بیننده دیگری بسیار مهم و جذاب باشد.
پاسخی برای همه سکوتهای خبری؟
سکوت!
در خبر، درک درستی از آن ندارید؟
گوینده موفق کسی است که همه شرایط حرفهاش را به درستی درک نماید تا موفقیت صد درصد نصیبش گردد.
خبری از حاشیه خبرهای خبرساز؟
ورزشیها کمکم وارد عالم سیاست میشوند و سیاسیون به ورزش میآیند.
چرا اینگونه شده است؟
متاسفانه اگر یک چهره ورزشی در عرصه ورزش مسوولیتی داشته باشد و احیانا مرتکب اشتباه کوچکی شود، بلافاصله آن را در بوق و کرنا میکنند که ورزشیها توان مدیریت ندارند و ذرهای از اقدامات ارزشمند و تاثیرگذاری را که ممکن است آن چهره ورزشی انجام داده باشد، نمیبینند اما به چهرههای غیرورزشی بودجه و امکانات گسترده میدهند و بخشهای بزرگ ورزشی را در اختیارشان میگذارند و بعد هم که موفق نشدند و نتیجه نگرفتند، بیآن که صدایش را دربیاورند همه چیز را به راحتی میپوشانند. بنابراین طبیعی است که دیگران وارد ورزش شوند و ورزشیها بروند.
شما چطور؟
شاید ما هم رفتیم. (میخندد)
با حلوا حلوا گفتن، دهانتان شیرین شده است؟
سعی کردهام به این شکل، شیرینی را به بینندهام منتقل کنم، اما درباره خودم مصداق نداشته است.
به نظر شما خبرها، اتفاقی خبر میشوند؟
اصل خبرها نه، اما بسیاری از حاشیهها، ناخودآگاه خبر میشوند. مثلا: مربی تیم، سخنی میگوید یا بازیکن حرکتی انجام میدهد که حاشیهساز شده و خبر میشود.
«آواز دهل شنیدن از دور خوش است.» میتواند مصداق خوبی برای گویندههای خبر باشد؟
بله، تصور مردم این است که گویندههای خبر از لحاظ مالی، خیلی تامین هستند در حالی که اینطور نیست.
مطمئنید که خبر، پولساز نیست؟
بله، البته برای من مهم نیست. زیرا خبر برای ما موقعیتهایی را به وجود آورده که از پول، خیلی مهمتر است.
همین که در کوچه و خیابان با ابراز لطف، دوستی و محبت مردم نسبت به خودمان مواجه میشویم، خدا را
شاکریم و آن را با میلیاردها تومان پول تعویض نمیکنیم.
شعار نمیدهید؟
این اعتقاد راسخ و قلبی من است. کاملا جدی میگویم.
حسرت همیشگی خبر؟
وقت کم.
روز ناگزیر برای شما در خبر چه روزی است؟
روزی که بخواهم از این حرفه دل بکنم و خداحافظی کنم. قطعا خیلی سخت خواهد بود.
دغدغه ورزشی امروز شما؟
متاسفانه گاه مبالغ سنگینی به یک مربی خارجی میدهیم و بعد هم با یک باخت، او را اخراج میکنیم و او نیز تمام پول را برمیدارد و میرود و این در حالی است که بسیاری از مناطق محروم ما از حداقلهای مورد نیاز در ورزش نیز نمیتوانند استفاده کنند. درست است که ورزش فوتبال در جامعه ما محبوب است، اما اگر بتوانیم اصل و فلسفه ورزش را در جامعه نهادینه کنیم تا ورزش با پوست وخون مردم عجین گردد دیگر اینطور درباره فوتبال حساس نمیشوند تا مسوولان مجبور باشند کل بودجه را در فوتبال هزینه کنند.
در بسیاری از رشتههای ورزشی و مناطق محروم، نیروهای انسانی ارزشمند و پتانسیلهای فراوانی نهفته است که اگر 5 درصد امکانات، صرفشان شود به نتایج درخشانی دست مییابیم و به سرعت عقبافتادگیمان را با گامهای بلند، جبران میکنیم. هر چیز در جای خود لازم و ضروری است و علاوه بر مسوولان، رسانهها نیز باید دست در دست هم، فرهنگسازی نمایند تا بتوانیم به سرعت پلههای ترقی را طی کنیم.
و در خاتمه؟
از این که بر من منت گذاردید و بزرگواری فرمودید تا بعد از مدتها فعالیت در صدا و سیما بتوانم از طریق روزنامه جامجم با مردم عزیز کشورم سخن بگویم، بسیار سپاسگزارم. انشاءالله همواره موفق و سربلند باشید.
میلاد و شیما کریمی
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
