بزرگترین چالش اتحادیه ‌اروپایی‌

روز 22 ژانویه بود که هاشم تاچی، نخست‌وزیر دولت مستقل کوزوو اعلام کرد این جمهوری به زودی استقلال خود از صربستان را اعلام خواهد کرد. این در حالی است که به اعتقاد کارشناسان در صورت اعلام استقلال یکجانبه کوزوو باید منتظر افزایش تنش‌ها به ویژه بین اقلیت صرب کوزوو با اکثریت آلبانیایی‌تبار این استان بود که دامنه آن به بوسنی‌وهرزگوین هم کشیده خواهد شد.

علاوه بر این گمان می‌رود اعلام حمایت اتحادیه‌اروپایی از استقلال کوزوو خصومت جمعیت صرب منطقه را به همراه داشته باشد. صرب‌ها اگرچه در مواجهه با اعلام استقلال یکجانبه کوزوو توان رویارویی با بلوک 27 عضوی اتحادیه‌اروپایی را ندارند اما در لاک تدافعی فرو خواهند رفت و بیرون آوردن آنها از این وضعیت کار آسانی نخواهد بود.

بازه زمانی که تحولات جاری در کوزوو در آن در حال شکل‌گیری است را باید مورد توجه قرار داد. صربستان همین اواخر شاهد برگزاری انتخابات ریاست جمهوری‌ای بود که در آن بوریس تادیچ، نامزد غربگرا با تومیسلاو نیکولیچ، نامزد ناسیونالیست متمایل به روسیه با هم به رقابت پرداخت و اگرچه تادیچ پیروز این میدان بود اما نباید این گونه تصور کرد که پیروزی او در انتخابات به معنی چک سفید صرب‌ها برای سکوت او در قبال استقلال کوزوو باشد.

مسکو از همان زمان که رهبران کوزوو از عزم خود برای کسب استقلال از صربستان خبر دادند به مخالفت با این تصمیم برخواست. روس‌ها که به دنبال احیای نفوذ خود در بالکان هستند حمایت بی‌شائبه از بلگراد را کوتاه‌ترین مسیر در تحقق این هدف یافته‌اند و به همین دلیل دستگاه دیپلماسی روسیه با حرارت تمام بر طبل مخالفت با استقلال کوزوو می‌کوبد.

در حالی که رهبران اروپایی ماه‌ها است در حال کلنجار رفتن با موضوع استقلال کوزوو و تلاش برای یافتن راهکاری میانه هستند مقامات مسکو به شکل‌های مختلف نسبت به عواقب خطرناک اعلام استقلال یکجانبه کوزوو هشدار داده‌اند.

رهبران اتحادیه‌اروپایی پیش از این و در ماه دسامبر سال گذشته میلادی با اعزام نیرویی اروپایی به جای نیروهای ناتو به کوزوو موافقت کرده بودند تا زمینه شکل‌گیری و تحکیم نهادهای دولتی در این استان فراهم آید و در واقع رهبران کوزوو بتوانند با اطمینان خاطر استقلال این استان از صربستان را اعلام کنند.

آلمان‌ها پیش از این به صراحت اعلام کرده‌اند از استقلال کوزوو حمایت می‌کنند. فرانسوی‌ها هم به تبعیت از آلمان‌ها همین موضع را اتخاذ کردند اما پاره‌ای از اعضای اتحادیه به رهبری یونان که نگران درس گرفتن اقلیت‌های منطقه از راهی که آلبانیایی‌تبارهای کوزوو در پیش گرفته‌اند، هستند به مخالفت با استقلال یکجانبه کوزوو برخواسته‌اند.

حدفاصل طیفی که یک سوی آن حامیان استقلال کوزوو از صربستان در اتحادیه‌اروپایی و سوی دیگرش مخالفان پروپاقرص استقلال این استان هستند گروه سومی هم هستند که خواستار نشان دادن شاخه زیتون به بلگراد شده و پیشنهاد امضای توافقنامه تسریع روند الحاق صربستان به اتحادیه‌اروپایی در قبال موافقت بلگراد با استقلال کوزوو شده‌اند.

باز هم تلاش اقلیتی کوچک در شرق اروپا ممکن است همانند جنگ‌های دهه پیش بالکان، آتش جنگی بزرگ را برافروزد. اگرچه بعید به نظر می‌رسد صربستان برای آغاز این منازعه پیشگام شود اما اقلیت صرب کوزوو پیش از این بارها تهدید کرده در صورت استقلال این استان از صربستان بیکار نخواهد ماند.

امید اروپایی‌ها این است که با نشان دادن در باغ سبز عضویت صربستان در اتحادیه اروپایی مانع از حمایت بلگراد از اقلیت صرب کوزوو شوند. صربستان تنها جزء یوگسلاوی پیشین نیست که به دنبال عضویت در اتحادیه‌اروپایی است. اسلوونی پیش از این به عضویت این اتحادیه درآمده، کرواسی در حال طی کردن مراحل عضویت است و مقدونیه و مونته‌نگرو به صراحت از علاقمندی خود به الحاق به این اتحادیه سخن می‌گویند.

اکثر مردم صربستان از ایده عضویت این جمهوری در اتحادیه‌اروپایی حمایت می‌کنند و چنانچه توافقنامه اخیر با بلگراد برای تقویت مناسبات تجاری و سیاسی نتایجی عملی در بهبود وضعیت معیشتی صرب‌ها داشته باشد این حمایت رو به افزایش خواهد گذاشت.

اگر اتحادیه‌اروپایی در پیشنهاد آغاز مذاکرات الحاق صربستان به این اتحادیه پیش‌دستی کند احتمال مهار بحران ناشی از اعلام استقلال یکجانبه کوزوو وجود خواهد داشت، در غیاب این تمهید معلوم نیست وضعیت بالکان پس از اعلام استقلال کوزوو چگونه خواهد بود.
صربستان در غیاب چنین پیشنهادی بیش از گذشته به سوی روسیه متمایل خواهد شد و حتی اگر جنگ دیگری در بالکان شکل نگیرد اروپایی‌ها باید منتظر تشدید تنش‌ها در مرزهای شرقی خود باشند.

شاید به همین دلیل است که از آینده کوزوو به عنوان جدی‌ترین چالش فراروی اتحادیه‌اروپایی یاد می‌شود.

مترجم: امیر نادری‌
منبع: ایندیپندنت‌