سخنگوی دولت بغداد اعلام کرده پس از این تاریخ، هر سلاح خارج از چارچوب رسمی مشمول برخورد قانونی خواهد شد، همچنین خروج نیروهای ائتلاف آمریکایی نیز در همین روز برنامهریزی شده است اما جبنشهای مقاومت، بهویژه کتائب حزبالله و حرکت النجباء، این مهلت را بخشی از طرح واشنگتن برای تضعیف محور مقاومت میدانند و شروط روشن خروج کامل نیروهای آمریکایی و تضمین عدم بازگشتشان، پایان سلطه خارجی بر تصمیمات سیاسی و اقتصادی عراق، خروج نیروهای ترکیه از شمال، و انحلال پیشمرگه برای همکاری مطرح کردهاند. درواقع، سلاح مقاومت تا تحقق کامل حاکمیت ملی و پایان تهدیدات بیگانه حفظ خواهد شد اما دولت بغداد با تسلیم در برابر فشارهای غربی، به جای حمایت از مدافعان واقعی عراق، مسیر تقابل داخلی را میپیماید.
شروط سهگانه مقاومت
ابو مجاهد العساف، مسئول امنیتی جنبش کتائب حزبالله، شروط همکاری با دولت عراق را خروج کامل آمریکا، اخراج ترکیه و انحلال پیشمرگه اعلام کرد. وی تأکید کرد که خروج نیروهای آمریکایی باید حقیقی باشد تا استقلال تصمیمگیری سیاسی و اقتصادی کشور تضمین شود. همچنین اخراج نیروهای نظامی ترکیه از مناطق شمالی عراق بهعنوان یکی دیگر از الزامات اصلی مطرح شده است. در نهایت، انحلال نیروهای پیشمرگه برای حفظ وحدت ملی، شرط اساسی هماهنگی حول محور «سلاح مقدس» عنوان شده است.
سخنگوی دولت عراق، حیدر العبودی پیشتر از تسریع روند پایان مأموریت ائتلاف بینالمللی تا پایان سپتامبر خبر داد. نخستوزیر عراق نیز پیشتر رسما اعلام کرده بود که ۳۰ سپتامبر زمان خروج کامل نیروهای آمریکایی خواهد بود. جنبشهای اصلی مقاومت اسلامی عراق نظیر کتائب حزبالله، حرکه النجباء و کتائب سیدالشهدا تاکنون به خلعسلاح تن ندادهاند. این جنبشها تسلیحات خود را سلاح مقدس و ابزار بازدارندگی دانسته و تحویل آن را منوط به خروج کامل و واقعی نیروهای خارجی میدانند. رزمندگان دیار النخل، بر این باورند که تا رفع کامل تهدیدات امنیتی، اخراج نیروهای اشغالگر و تحقق استقلال سیاسی، واگذاری سلاح مقاومت امکانپذیر نیست وگرنه عراق شاهد تکرار مصائب دوره تهاجم سراسری داعش خواهد بود.
ضرورت رهایی اقتصادی
شیخ اکرم الکعبی، دبیرکل حرکت النجباء، اواسط بهار امسال در توییتی اعلام کرد سلاح مقاومت «خط قرمز» است و تا وقتی نفسی در بدن داریم تحویل داده نخواهد شد، حتی اگر جانها فدا شود. درهمین راستا، حرکت النجباء در بیانیه سوم ژوئن (۱۳ خرداد ماه) موضع خود را ثابت و تغییرناپذیر دانست و تأکید کرد سلاح مقدس و منضبط صرفا برای دفاع از عراق، مردم و مقدسات آن ایجاد شده است. ابوآلاء الولائی، دبیرکل کتائب سیدالشهدا، اعلام کرد هر کس بخواهد سلاحش را تحویل دهد، ما آمادهایم آن را بخریم و مقاومت به سلاح خود پایبند میماند. الکعبی همچنین در آگوست (مرداد/ شهریور) قیمومیت آمریکا بر درآمدهای نفتی عراق را نقض آشکار حاکمیت ملی خواند و خواستار تنوع کانالهای فروش نفت و دریافت مستقیم بهای آن توسط بغداد شد. او پروژه اصلی آمریکا را سرقت و غارت ثروتهای عراق دانست و تأکید کرد مقاومت در برابر این غارت سکوت نخواهد کرد. ماجد الکعبی، از رهبران النجباء، استقلال سیاسی را به رهایی منابع نفتی از نفوذ واشنگتن پیوند زد و گفت تصمیمگیری اقتصادی باید بدون تأثیر خارجی باشد.
اهداف پشتپرده واشنگتن
واشنگتن با شرطیسازی خروج نظامی به خلعسلاح همزمان جبنشهای مقاومت، در پی جلوگیری از ایجاد خلأ قدرت و تکرار سناریوهای شکست مشابه افغانستان ۲۰۲۳ است. آمریکا قصد دارد روایت این خروج را از یک عقبنشینی تحت فشار به یک تفاهم دیپلماتیک مدیریتشده تغییر دهد تا اعتبار بینالمللی خود را حفظ کند. این تاکتیک فشار، دولت مرکزی عراق را مجاب میکند تا مسئولیت اداره امنیت را بدون اتکا به ساختارهای ماورای نهادهای ناکارآمد بغداد برعهده بگیرد. هدف دوم، بازگرداندن انحصار اعمال قدرت به نهادهای رسمی نظیر ارتش عراق و جلوگیری از تثبیت حکمرانی مخالفان نفوذ بیگانه در این کشور است. خلعسلاح یا محدودسازی توانمندیهای موشکی و پهپادی جریانهای مقاومت، پیوستگی شبکه تسلیحاتی و عملیاتی محور منطقهای را دچار اختلال جدی میسازد. این رویکرد به تضعیف اهرمهای فشار محورمقاومت در معادلات سیاسی و امنیتی آینده بغداد منجر خواهد شد. در نهایت، آمریکا با خنثیسازی توانمندی نامتقارن جبنشهای اسلامی تلاش میکند امنیت نمایندگیهای دیپلماتیک، مرکزیتهای باقیمانده و منافع اقتصادی خود و متحدانش را در دوره پساخروج تضمین کند. واشنگتن قصد دارد با پایهریزی معماری امنیتی جدید، هزینههای ناشی از خروج نیروهایش را با دستاورد مهار بازیگران تجدیدنظرطلب جبران کند. این استراتژی در مجموع جهت اهرمسازی مجدد برای کنترل تحولات داخلی عراق طراحی شده است.
پیشگامان لبیک به فتوای مرجعیت
جنبش کتائب حزبالله از نخستین جنبشهای پیشگام در پاسخ به فتوای جهاد کفایی مرجعیت عالی دینی برای مقابله با هجوم داعش بود. این نیروها با حضور فعال در عملیاتهای کلیدی مانند شکست حصر آمرلی و آزادسازی مناطق حساس جرف الصخر (جرف النصر) نقشی حیاتی ایفا کردند. سازماندهی بالا و توان تاکتیکی این جنبش، پدافند امنیتی بغداد و عتبات عالیات را در بحرانیترین روزهای سال ۲۰۱۴ تضمین کرد. نقش محوری کتائب حزبالله در پاکسازی محورهای غربی الانبار و صلاحالدین، مانع از پیشروی گستردهتر تروریستها به عمق خاک عراق شد. حرکت النجباء با گسیل نیروهای ورزیده خود به جبهههای نبرد، سهم مهمی در آزادسازی مناطق استراتژیک عراق از چنگال داعش داشت. این جنبش در نبردهای سنگین آزادسازی تکریت، بیجی و عملیاتهای پیچیده استان نینوا دوشادوش نیروهای مسلح عراق به مبارزه پرداخت. نیروهای النجباء با ایمنسازی راههای مواصلاتی حیاتی و مناطق مرزی، خطوط امدادرسانی تروریستها را قطع کرده و امنیت شهروندان را ارتقا دادند. پایداری و ثبات قدم این جریان در روزهای بحرانی، زمینهساز بازگشت امنیت و ثبات پایدار به بخشهای وسیعی از کشور شد.
کتائب سیدالشهدا از گروههای مؤثر در ساختار حشدالشعبی بود که نقش برجستهای در دفاع از سامرا و اماکن مقدسه ایفا کرد. رزمندگان این جنبش با مشارکت در عملیاتهای بزرگ آزادسازی موصل و تلعفر، ضربات مهلکی بر پیکره نظامی و سازمان رزم داعش وارد کردند. تأمین امنیت مناطق مرزی عراق و سوریه و مقابله با نفوذ مجدد عناصر تروریستی از مرزهای غربی از اقدامات مهم این نیروها بهشمار میرود. حضور مستمر و جانفشانی این تشکل در سختترین برهههای امنیتی، از سقوط مراکز حیاتی کشور جلوگیری کرد و امنیت ملی عراق را تثبیت کرد.