گواردیولا چگونه برترین مربی تاریخ شد؟
معاون امور جوانان وزارت ورزش و جوانان در گفتوگو با «جامجم» مطرح کرد
چندپارگی نظام حکمرانی امور جوانان
امروز در تقویم «روز جوان» نامیده شده؛ روزی که قرار است در آن مسئولان نگاه ویژهتری به مسائل و دغدغههای جوانان داشته باشند. براساس آمار، این روزها بیش از ۲۶میلیون جوان در کشور زندگی میکنند که برای اشتغال، تهیه مسکن و ازدواج با موانع بسیاری روبهرو هستند.در ادامه برای بررسی بیشتر این مسأله با علیرضا رحیمی، دبیر شورای عالی جوانان و معاون امور جوانان وزارت ورزش و جوانان به گفتوگو پرداختهایم.او تاکید میکند که نظام حکمرانی امور جوانان در کشور چندپاره، فاقد تمرکز و قدرت ساختاری منسجم است و بودجههای اختصاصیافته به این حوزه با توجه به جمعیت جوانان کافی نیست.
درباره جمعیت جوانان کشور آمارهای متفاوتی مطرح میشود. معاونت امور جوانان چه برآوردی از جمعیت جوانان کشور دارد؟
طبق مصوبه شورای عالی جوانان کشور که در معاونت امور جوانان وزارت ورزش و جوانان به تصویب رسیده است، سن جوانی در ایران ۱۸تا۳۵سال تعیین و این بازه جایگزین تعریف قبلی(۱۵تا۲۹سال)شده و در اسناد رسمی سیاستگذاری حوزه جوانان مبنا قرار میگیرد. براساس تحلیل مرکز آمار و منابع پژوهشی، جمعیت جوانان کشور در بازه سنی۱۸ تا ۳۵ سال حدود ۲۶میلیون و ۷۶۰هزار نفر است. این گروه حدود ۲۴ تا ۲۶ درصد کل جمعیت کشور را تشکیل میدهد.
به این ترتیب میتوان گفت میانگین سنی جامعه ما نیز جوان است؟
میانگین سنی بهصورت تقسیم مجموع سن تمامی افراد بر تعداد کل افراد تعریف میشود و تصویری کلی از ساختار سنی جمعیت ارائه میدهد. برای نمونه، میانگین سنی پایینتر میتواند نشاندهنده جامعهای جوان بانرخ تولد بالا وحضور فراوان افراد جوان باشد. در مقابل، در جوامعی که میانگین سنی بالاست، میتوان به روند پیری جمعیت اشاره کرد که اغلب با افزایش طول عمر و کاهش نرخ زاد و ولد همراه است.براساس آمار، درحالحاضر میانگین سنی جامعه ۳۳.۵سال است که طبق تخمینها در سال ۱۴۱۳ به ۳۷.۱سال افزایش پیدا میکند.این موضوع نشاندهنده روند سریع پیری جمعیت در ایران است و ضرورت استفاده بهینه از فرصت موجود برای توسعه کشور را برجسته میکند.
وضعیت فعلی جوانان از نظر اشتغال، تحصیل و خروج از چرخه آموزش را چگونه ارزیابی میکنید؟
جوانان ۱۸ تا ۳۵سال بیش از ۷۰ درصد از کل بیکاران کشور را تشکیل میدهند. نرخ بیکاری در این بازه سنی بهطور قابلتوجهی بالاتر از میانگین کل کشور است و تحلیلها نشان میدهد بیکاری جوانان در مقاطع مختلف تحصیلی ۲۰ درصد یا بیشتر گزارش میشود. میزان مشارکت نیروی کار در این گروه نیز پایینتر از سطح ایدهآل است. بر اساس آخرین دادههای بینالمللی، درصد مشارکت کلی جوانان (۱۵ تا ۲۴ سال) در بازار کار حدود ۲۳ درصد است.هرچند با افزایش ورود جوانان به دانشگاه، نسبت افرادی که در حال تحصیل هستند افزایش یافته اما این رشد تحصیلی با ظرفیت اشتغال همگام نشده است. در نتیجه، بخش بزرگی از جوانان تحصیلکرده در وضعیت NEET قرار دارند؛ یعنی نه در اشتغال هستند و نه در تحصیل یا آموزش مهارت. شاخص NEET یکی از معیارهای مهم برای نشاندادن واقعیتهای اقتصادی نوظهور و خطر عدم فعالیت در میان جوانان است. پایینبودن این شاخص نشاندهنده گذر سالم از مدرسه به کار و کاهش طرد اجتماعی است، درحالیکه بالا بودن آن بیانگر به حاشیهراندهشدن جوانان است.
اگر بخواهید تصویری واقعی از وضعیت جوانان امروز ایران ارائه دهید، بزرگترین شکاف میان سیاستهای رسمی و زیست واقعی جوانان در کدام حوزه دیده میشود؟
اگر بخواهیم وضعیت واقعی جوانان امروز ایران را در یک جمله خلاصه کنیم، باید گفت: جوانان به سطح تحصیلات و مهارتقابلتوجهی دستیافتهاند،اماساختار بازار کار،معیشت واقتصاد ملی نتوانسته متناسب بااین سطح تحصیل، فرصتهای شغلی ایجاد کند. شکاف اصلی، شکاف میان سیاست رسمی تحصیل و مهارتافزایی از یکسو و واقعیت بازار کار و اشتغالزایی از سوی دیگر است.این وضعیت باعث شده بسیاری ازجوانان باوجود تحصیلات بالا، در مشاغل نامطمئن، کمدرآمد یا خارج از رشته تحصیلی خود فعالیت کنند یا بهطورکلی از چرخه کارخارج شوند.حدود یکسوم جمعیت کشور را جوانان تشکیل میدهند و این حجم از جمعیت، درصورت ادغام اجتماعی و عدم طرد، میتواند نقش بالقوه مهمی در توسعه کشور ایفا کند. با این حال، شواهد نشان میدهد وضعیت ادغام اجتماعی جوانان در حوزههای اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی مناسب نیست و احساس طرد اجتماعی و بیعدالتی در میان آنان در حال افزایش است.
آخرین آمارها در حوزه ازدواج جوانان از چه حکایت دارد؟
براساس گزارشهای رسمی، حدود ۱۲ تا ۱۳ میلیون جوان ۱۸ تا ۳۵ ساله مجرد و در سن ازدواج قرار دارند. متوسط سن ازدواج زنان در سالهای اخیر حدود ۲۳ سال و برای مردان حدود ۲۸ سال بوده است.تعداد زنان هرگز ازدواج نکرده کمتر از ۴۰ سال برابر با هفت میلیون و ۱۷ هزار و ۳۲۷ نفر و زنان کمتر از ۴۵ سال برابر با هفت میلیون و ۴۶۸ هزار و ۴۶۵ نفر است. این وضعیت برای مردان به ترتیب ۹ میلیون و ۱۳۹هزار و۲۷۶ نفر کمتر از۴۰ سال و ۹ میلیون و ۵۶۱ هزار و ۱۹۴ نفر کمتر از ۴۵ سال گزارش شده است. یافتهها نشان میدهد ۸۶ درصد زنان و ۹۶ درصد مردان هرگز ازدواج نکرده، کمتر از ۴۵ سال سن دارند.اگر کل مجردان کشور شامل هرگز ازدواج نکردهها، مجردان ناشی از طلاق و مجردان به دلیل فوت همسر را درنظربگیریم، تعداد آنها به۲۴میلیون و ۱۳۶هزارو۹۲۵ نفر میرسد که شامل ۱۲ میلیون و ۵۵۰ هزار و ۶۰۱ نفر زن و ۱۱ میلیون و ۵۶۸ هزار و ۳۲۴ نفر مرد است.
مهمترین مانع ازدواج جوانان را چه میدانید؟
مهمترین موانع ازدواج جوانان فشارهای اقتصادی، هزینههای مسکن، جهیزیه، بیثباتی شغلی و ناتوانی در پسانداز برای تشکیل خانواده است. این موانع ریشه ساختاری در اقتصاد کشور دارد و سیاستهای تسهیلگر تنها بخشی از پاسخ را پوشش میدهند.
سهم بودجه و برنامههای معاونت جوانان برای تسهیل ازدواج در برابر این حجم از مشکل چقدر است؟
سهم معاونت امور جوانان از بودجه کل کشور بسیار اندک و در حدود ۰۱/۰ درصد است که نشان میدهد در مقایسه با حجم چالش ازدواج جوانان، بودجه و برنامهها پاسخگو نیستند؛ البته پیگیریهایی برای تسهیل فرآیند پرداخت وام ازدواج از طریق تعامل با بانک مرکزی و سایر دستگاهها انجام شده است.
آمار طلاق در میان زوجهای جوان ۱۸ تا ۳۵ سال در پنج سال اخیر چه تغییری کرده است؟
طبق آمار رسمی سازمان ثبتاحوال، تعداد طلاقها از ۱۸۱هزار و ۴۹ مورد در سال ۱۳۹۵ به ۲۰۵ هزار و ۲۰۱ مورد در سال ۱۴۰۲ افزایش یافته که نشاندهنده رشد ۱۳.۳درصدی است.براساس دادههای سال ۱۴۰۲، نرخ طلاق کشور ۰.۸۹درصد بوده است؛ به این معنا که از هر۱۰۰۰زن متأهل، ۸۹ نفر طلاق گرفتهاند. بررسی این شاخص نشان میدهد افزایش قابلتوجهی نسبت به سالهای گذشته رخ نداده است. با این حال، طلاقهای زودهنگام و میانمدت (کمتر از پنج سال زندگی مشترک) همچنان یک چالش جدی محسوب میشود. از جمله اقدامات وزارت ورزش و جوانان میتوان به گسترش مراکز مشاوره قبل و بعد از ازدواج، برگزاری رایگان دورههای مهارتهای زندگی مشترک و ارائه خدمات مشاورهای رایگان یا نیمبها برای زوجین اشاره کرد.
به نظرتان بزرگترین خطای سیاستگذاری در حوزه جوانان در سالهای گذشته چه بوده است؟
ادغام سازمان ملی جوانان با سازمان تربیت بدنی یکی از خطاهای استراتژیک در مدیریت امور جوانان بود که باعث شد حوزه جوانان قدرت ساختاری خود را در سیاستگذاری از دست بدهد و به ساختاری فرودست تبدیل شود.در حال حاضر، نظام حکمرانی امور جوانان در کشور چندپاره، فاقد تمرکز و قدرت ساختاری منسجم است و بودجههای اختصاصیافته به این حوزه با توجه به جمعیت ۲۶ میلیونی جوانان ناکافی است. همچنین در سالهای گذشته تمرکز بیش از حد بر سیاستهای فرهنگی و اجتماعی بدون اتصال به ابزارهای اقتصادی و اشتغالزا، از دیگر خطاهای سیاستگذاری بوده که به افزایش بیکاری و تأخیر در ازدواج جوانان انجامیده است. باوجود این محدودیتها، معاونت امور جوانان تلاش کرده است با اقدامات اجرایی و پیگیریهای مستمر، بخشی از این خلأها را جبران کند.
طبق مصوبه شورای عالی جوانان کشور که در معاونت امور جوانان وزارت ورزش و جوانان به تصویب رسیده است، سن جوانی در ایران ۱۸تا۳۵سال تعیین و این بازه جایگزین تعریف قبلی(۱۵تا۲۹سال)شده و در اسناد رسمی سیاستگذاری حوزه جوانان مبنا قرار میگیرد. براساس تحلیل مرکز آمار و منابع پژوهشی، جمعیت جوانان کشور در بازه سنی۱۸ تا ۳۵ سال حدود ۲۶میلیون و ۷۶۰هزار نفر است. این گروه حدود ۲۴ تا ۲۶ درصد کل جمعیت کشور را تشکیل میدهد.
به این ترتیب میتوان گفت میانگین سنی جامعه ما نیز جوان است؟
میانگین سنی بهصورت تقسیم مجموع سن تمامی افراد بر تعداد کل افراد تعریف میشود و تصویری کلی از ساختار سنی جمعیت ارائه میدهد. برای نمونه، میانگین سنی پایینتر میتواند نشاندهنده جامعهای جوان بانرخ تولد بالا وحضور فراوان افراد جوان باشد. در مقابل، در جوامعی که میانگین سنی بالاست، میتوان به روند پیری جمعیت اشاره کرد که اغلب با افزایش طول عمر و کاهش نرخ زاد و ولد همراه است.براساس آمار، درحالحاضر میانگین سنی جامعه ۳۳.۵سال است که طبق تخمینها در سال ۱۴۱۳ به ۳۷.۱سال افزایش پیدا میکند.این موضوع نشاندهنده روند سریع پیری جمعیت در ایران است و ضرورت استفاده بهینه از فرصت موجود برای توسعه کشور را برجسته میکند.
وضعیت فعلی جوانان از نظر اشتغال، تحصیل و خروج از چرخه آموزش را چگونه ارزیابی میکنید؟
جوانان ۱۸ تا ۳۵سال بیش از ۷۰ درصد از کل بیکاران کشور را تشکیل میدهند. نرخ بیکاری در این بازه سنی بهطور قابلتوجهی بالاتر از میانگین کل کشور است و تحلیلها نشان میدهد بیکاری جوانان در مقاطع مختلف تحصیلی ۲۰ درصد یا بیشتر گزارش میشود. میزان مشارکت نیروی کار در این گروه نیز پایینتر از سطح ایدهآل است. بر اساس آخرین دادههای بینالمللی، درصد مشارکت کلی جوانان (۱۵ تا ۲۴ سال) در بازار کار حدود ۲۳ درصد است.هرچند با افزایش ورود جوانان به دانشگاه، نسبت افرادی که در حال تحصیل هستند افزایش یافته اما این رشد تحصیلی با ظرفیت اشتغال همگام نشده است. در نتیجه، بخش بزرگی از جوانان تحصیلکرده در وضعیت NEET قرار دارند؛ یعنی نه در اشتغال هستند و نه در تحصیل یا آموزش مهارت. شاخص NEET یکی از معیارهای مهم برای نشاندادن واقعیتهای اقتصادی نوظهور و خطر عدم فعالیت در میان جوانان است. پایینبودن این شاخص نشاندهنده گذر سالم از مدرسه به کار و کاهش طرد اجتماعی است، درحالیکه بالا بودن آن بیانگر به حاشیهراندهشدن جوانان است.
اگر بخواهید تصویری واقعی از وضعیت جوانان امروز ایران ارائه دهید، بزرگترین شکاف میان سیاستهای رسمی و زیست واقعی جوانان در کدام حوزه دیده میشود؟
اگر بخواهیم وضعیت واقعی جوانان امروز ایران را در یک جمله خلاصه کنیم، باید گفت: جوانان به سطح تحصیلات و مهارتقابلتوجهی دستیافتهاند،اماساختار بازار کار،معیشت واقتصاد ملی نتوانسته متناسب بااین سطح تحصیل، فرصتهای شغلی ایجاد کند. شکاف اصلی، شکاف میان سیاست رسمی تحصیل و مهارتافزایی از یکسو و واقعیت بازار کار و اشتغالزایی از سوی دیگر است.این وضعیت باعث شده بسیاری ازجوانان باوجود تحصیلات بالا، در مشاغل نامطمئن، کمدرآمد یا خارج از رشته تحصیلی خود فعالیت کنند یا بهطورکلی از چرخه کارخارج شوند.حدود یکسوم جمعیت کشور را جوانان تشکیل میدهند و این حجم از جمعیت، درصورت ادغام اجتماعی و عدم طرد، میتواند نقش بالقوه مهمی در توسعه کشور ایفا کند. با این حال، شواهد نشان میدهد وضعیت ادغام اجتماعی جوانان در حوزههای اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی مناسب نیست و احساس طرد اجتماعی و بیعدالتی در میان آنان در حال افزایش است.
آخرین آمارها در حوزه ازدواج جوانان از چه حکایت دارد؟
براساس گزارشهای رسمی، حدود ۱۲ تا ۱۳ میلیون جوان ۱۸ تا ۳۵ ساله مجرد و در سن ازدواج قرار دارند. متوسط سن ازدواج زنان در سالهای اخیر حدود ۲۳ سال و برای مردان حدود ۲۸ سال بوده است.تعداد زنان هرگز ازدواج نکرده کمتر از ۴۰ سال برابر با هفت میلیون و ۱۷ هزار و ۳۲۷ نفر و زنان کمتر از ۴۵ سال برابر با هفت میلیون و ۴۶۸ هزار و ۴۶۵ نفر است. این وضعیت برای مردان به ترتیب ۹ میلیون و ۱۳۹هزار و۲۷۶ نفر کمتر از۴۰ سال و ۹ میلیون و ۵۶۱ هزار و ۱۹۴ نفر کمتر از ۴۵ سال گزارش شده است. یافتهها نشان میدهد ۸۶ درصد زنان و ۹۶ درصد مردان هرگز ازدواج نکرده، کمتر از ۴۵ سال سن دارند.اگر کل مجردان کشور شامل هرگز ازدواج نکردهها، مجردان ناشی از طلاق و مجردان به دلیل فوت همسر را درنظربگیریم، تعداد آنها به۲۴میلیون و ۱۳۶هزارو۹۲۵ نفر میرسد که شامل ۱۲ میلیون و ۵۵۰ هزار و ۶۰۱ نفر زن و ۱۱ میلیون و ۵۶۸ هزار و ۳۲۴ نفر مرد است.
مهمترین مانع ازدواج جوانان را چه میدانید؟
مهمترین موانع ازدواج جوانان فشارهای اقتصادی، هزینههای مسکن، جهیزیه، بیثباتی شغلی و ناتوانی در پسانداز برای تشکیل خانواده است. این موانع ریشه ساختاری در اقتصاد کشور دارد و سیاستهای تسهیلگر تنها بخشی از پاسخ را پوشش میدهند.
سهم بودجه و برنامههای معاونت جوانان برای تسهیل ازدواج در برابر این حجم از مشکل چقدر است؟
سهم معاونت امور جوانان از بودجه کل کشور بسیار اندک و در حدود ۰۱/۰ درصد است که نشان میدهد در مقایسه با حجم چالش ازدواج جوانان، بودجه و برنامهها پاسخگو نیستند؛ البته پیگیریهایی برای تسهیل فرآیند پرداخت وام ازدواج از طریق تعامل با بانک مرکزی و سایر دستگاهها انجام شده است.
آمار طلاق در میان زوجهای جوان ۱۸ تا ۳۵ سال در پنج سال اخیر چه تغییری کرده است؟
طبق آمار رسمی سازمان ثبتاحوال، تعداد طلاقها از ۱۸۱هزار و ۴۹ مورد در سال ۱۳۹۵ به ۲۰۵ هزار و ۲۰۱ مورد در سال ۱۴۰۲ افزایش یافته که نشاندهنده رشد ۱۳.۳درصدی است.براساس دادههای سال ۱۴۰۲، نرخ طلاق کشور ۰.۸۹درصد بوده است؛ به این معنا که از هر۱۰۰۰زن متأهل، ۸۹ نفر طلاق گرفتهاند. بررسی این شاخص نشان میدهد افزایش قابلتوجهی نسبت به سالهای گذشته رخ نداده است. با این حال، طلاقهای زودهنگام و میانمدت (کمتر از پنج سال زندگی مشترک) همچنان یک چالش جدی محسوب میشود. از جمله اقدامات وزارت ورزش و جوانان میتوان به گسترش مراکز مشاوره قبل و بعد از ازدواج، برگزاری رایگان دورههای مهارتهای زندگی مشترک و ارائه خدمات مشاورهای رایگان یا نیمبها برای زوجین اشاره کرد.
به نظرتان بزرگترین خطای سیاستگذاری در حوزه جوانان در سالهای گذشته چه بوده است؟
ادغام سازمان ملی جوانان با سازمان تربیت بدنی یکی از خطاهای استراتژیک در مدیریت امور جوانان بود که باعث شد حوزه جوانان قدرت ساختاری خود را در سیاستگذاری از دست بدهد و به ساختاری فرودست تبدیل شود.در حال حاضر، نظام حکمرانی امور جوانان در کشور چندپاره، فاقد تمرکز و قدرت ساختاری منسجم است و بودجههای اختصاصیافته به این حوزه با توجه به جمعیت ۲۶ میلیونی جوانان ناکافی است. همچنین در سالهای گذشته تمرکز بیش از حد بر سیاستهای فرهنگی و اجتماعی بدون اتصال به ابزارهای اقتصادی و اشتغالزا، از دیگر خطاهای سیاستگذاری بوده که به افزایش بیکاری و تأخیر در ازدواج جوانان انجامیده است. باوجود این محدودیتها، معاونت امور جوانان تلاش کرده است با اقدامات اجرایی و پیگیریهای مستمر، بخشی از این خلأها را جبران کند.
تازه ها
پیشنهاد سردبیر
خرید و فروش غیرقانونی انواع حیوانات و پرندگان کمیاب ادامه دارد
