کاهش اثر گرانی با کالابرگ

دولت چهاردهم با اشاره به تخصیص حدود ۱۰میلیارد دلار ارز ترجیحی در سال جاری، می‌گوید این سیاست به هدف اصابت نکرده و سرمنشاء ایجاد رانت است.برهمین اساس،دولت تصمیم گرفته رویکرد حمایتی خود را تغییر داده و به‌سمت اجرای طرح کالابرگ الکترونیک حرکت کند.براساس طرح جدید، ارز ترجیحی ۲۸۵۰۰تومانی عملا از ابتدای زنجیره تامین به انتهای آن (خانوارها) منتقل شده به‌گونه‌ای که به‌جای تخصیص ارز به واردکننده، ریالی و در قالب اعتبار خرید به خانوارها تعلق می‌گیرد. در قالب این طرح، هر فرد ایرانی ساکن کشورماهانه یک میلیون تومان اعتبار برای خرید کالاهای اساسی در قالب کالابرگ الکترونیک دریافت می‌کند. از منظر دولت، این سیاست با هدف هدفمندتر کردن یارانه‌های مرتبط با ارز ترجیحی و جلوگیری از هدررفت منابع در شرایط محدودیت شدید بودجه‌ای طراحی شده است. 
این اعتبار برای خرید ۱۱قلم کالای اساسی تعریف شده و براساس اعلام‌ها، اجرای عملیاتی آن به‌زودی و احتمالا از روز چهارشنبه هفته جاری یا شنبه هفته آینده آغاز خواهد شد. این اعتبار برای حدود ۷۰میلیون نفر از جمعیت کشور (هفت دهکی که پیش از این یارانه نقدی و کالابرگ دریافت می‌کردند) به حساب سرپرستان خانوار واریز شده است.

ارز ترجیحی حذف نشده است
سیدعلی مدنی‌زاده، وزیر امور اقتصادی و دارایی شامگاه یکشنبه در گفت‌وگوی ویژه خبری صداوسیما از برنامه‌های اقتصادی دولت برای بهبود معیشت و جزئیات طرح کالابرگ یک‌میلیون تومانی سخن‌گفت. مدنی‌زاده تاکید کرد: ارز ترجیحی حذف نشده، بلکه به انتهای زنجیره مصرف انتقال پیدا کرده است. او گفت: طرح معیشتی یکی از بندهای مجموعه مصوبات ستاد اقتصادی دولت است که به‌طور مشخص درخصوص تأمین معیشت پایه مردم و امنیت غذایی است.
عضو تیم اقتصادی دولت چهاردهم تاکید کرد: اقدامات در قالب یک بسته سیاستی جامع طراحی شده که محورهای اصلی آن شامل حمایت از معیشت مردم، حمایت از تولید،حمایت ازاشتغال و همچنین مدیریت بازار ارز و ایجاد ثبات در بازار است.
وزیر اقتصاد گفت: با اخذ مجوز از رهبر معظم انقلاب، بخشی از منابع صندوق توسعه ملی به این موضوع اختصاص یافته تا عوارض ناشی از اصلاح نظام ارزی مدیریت و منابع یارانه‌ای لازم برای حمایت از مردم به‌طور پایدار تامین شود. مدنی‌زاده مجموع این منابع را حدود ۱۰میلیارد دلار اعلام کرد و افزود: این منابع هم در سال‌جاری و هم در سال آینده، از محل بودجه دولت و منابع ارزی کشور قابل تامین خواهد شد.
او تصریح کرد: سبد کالایی مشخصی طراحی و منابع مالی آن نیز تأمین شده است که در قالب اعتبار به مردم تخصیص می‌یابد. بر این اساس، شهروندان میان دو گزینه مختارند: یا از اعتبار کالابرگ برای خرید یک سبد مشخص استفاده کنند یا سبدی را برگزینند که مابه‌التفاوت قیمت‌ها پس از اصلاحات اقتصادی را پوشش می‌دهد.
عضو کابینه دولت چهاردهم تاکید کرد: با اصلاح این فرآیندها، موانع موجود عملا برطرف شده و کالاها با سرعت از مبادی ورودی ترخیص می‌شوند؛ همچنین معطلی‌های ناشی از مسائل ارزی نیزبه‌طور کامل از میان خواهد رفت. مدنی‌زاده همچنین اعلام کرد یارانه گندم و دارو مانند همان رویه قبلی تداوم دارد. درخصوص دارو تا زمانی که دولت اطمینان پیدا کند در قالب بیمه می‌تواند هزینه‌ها را تامین کرده و بار دیگری بر مردم تحمیل نمی‌شود، ارز ترجیحی دارو تداوم دارد.
وزیر اقتصاد درمورد برنامه‌های دولت برای تقویت تولید دربخش کالاهای اساسی و معیشتی مردم بیان کرد: تولید کالاهایی مانند مرغ، تخم‌مرغ، گوشت مرغ و روغن، به سرمایه در گردش قابل‌توجهی نیاز دارد تا روند تامین نهاده‌ها و تولید بدون وقفه ادامه یابد که تامین این نیاز اکنون در حال تمهید و اجراست.

۳۰میلیون تومان اعتبار برای خانوارها
وزیر اقتصاد  گفت: طرح اعتبارملی ایرانیان دربخش حمایت ازاشتغال و معیشت پیش‌بینی شده که قراراست طرح آزمایشی آن به مناسبت مبعث حضرت رسول‌اکرم(ص) و در پایان دی‌ماه اجرایی شود و در صورت موفقیت، اجرای کامل آن در دستورکار قرار می‌گیرد. بر اساس این طرح، ۳۰میلیون تومان به صورت اعتبار با نرخ سود حدود ۴درصد در اختیار سرپرستان خانوار قرار می‌گیرد که دوره بازپرداخت آن بین ۶ تا ۱۲ماه است.اجرای پایلوت در مرحله نخست برای پنج دهک درآمدی در نظر گرفته شده و دریافت‌کنندگان می‌توانند ازاین اعتبار درفروشگاه‌های زنجیره‌ای، خرید لوازم خانگی و سایر اصناف استفاده کنند. با هر بار بازپرداخت، اعتبار مجدد شارژ شده وتاسقف اولیه در دسترس قرار می‌گیرد.
براساس اعلام وزارت تعاون کار و رفاه اجتماعی، اعتبار کالابرگ الکترونیک به ازای هر نفر یک‌میلیون تومان برای چهار ماه آینده در حساب سرپرستان خانوار شارژ شده است؛ البته هنوز جزئیات نهایی مربوط به نحوه برداشت، شیوه خرید و زمان مراجعه به فروشگاه‌ها اعلام نشده است.

اعتبار یک‌میلیونی برای ۴ ماه آینده
 فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت نیز دیروز با حضور در شبکه خبر درباره جزئیات کالابرگ یک‌میلیون تومانی گفت: دولت چهاردهم مشاهده کرد که با وجود هزینه‌کرد بیش از ۱۰میلیارد دلار ارز ترجیحی برای تامین کالاهای اساسی، نهاده‌های دامی و دارو، همچنان شاهد افزایش قیمت این اقلام در بازار هستیم. وی افزود: دولت از حدود شش‌ماه پیش طرحی را با هدف یکسان‌سازی نرخ ارز آغاز کرد که سرانجام با اعلام رسمی تک‌نرخی شدن آن، این سیاست به ثمر نشست. سخنگوی دولت ادامه داد: برای این‌که تک‌نرخی‌شدن ارز فشار مضاعفی بر معیشت مردم وارد نکند، دولت مصوبه‌ای تصویب کرد که براساس آن، به همه خانوارهای ایرانی ساکن ایران به ‌ازای هر نفر، ماهانه یک‌میلیون تومان اختصاص داده می‌شود. این مبلغ شناور است و درحال‌حاضر برای چهار ماه دی، بهمن، اسفند و فروردین به‌صورت اعتبار در حساب سرپرستان خانوار واریز شده است. مهاجرانی اعلام کرد: طی دو روز آینده زمان استفاده از این اعتبار اعلام می‌شود و خانوارها می‌توانند به‌صورت ماهانه یا نهایتا دوماهه از آن برای خرید استفاده کنند. این مبلغ به‌صورت اعتبار است و نقدی پرداخت نمی‌شود؛ بنابراین امکان برداشت وجه نقد یا خرید کالاهای غیرمشمول وجود ندارد.

افزایش ۳۰درصدی قیمت اقلام
وی با اشاره به آثار آزادسازی نرخ ارز گفت: با انتقال یارانه از ابتدای زنجیره به انتهای آن، قیمت برخی اقلام افزایش پیدا می‌کند. در این میان، روغن، مرغ و تخم‌مرغ افزایش قیمت بیشتری نسبت به سایر کالاها دارند و افزایش قیمت اغلب اقلام ۲۰ تا ۳۰درصد خواهد بود. معادل این افزایش، پیشاپیش به‌صورت اعتبار در حساب سرپرست خانوار پرداخت شده است.
سخنگوی دولت گفت: در ابتدا قرار بود این اعتبار تنها به هفت دهک یارانه‌بگیر پرداخت شود اما تصمیم گرفته شد دامنه آن گسترش یابد. بر همین اساس، طبق مصوبه دولت، این اعتبار به همه کارکنان دولت، بازنشستگان و در نهایت به ‌تمامی خانوارها تسری پیدا کرد.
مهاجرانی تصریح کرد: خانوارهایی که از فهرست یارانه‌بگیران حذف شده‌اند یا یارانه دریافت نمی‌کردند، می‌توانند با مراجعه به سامانه رفاهی (حمایت) اطلاعات خود را ثبت کنند تا مشمول دریافت اعتبار شوند. انتظار می‌رود افرادی برای ثبت‌نام اقدام کنند که واقعا به این حمایت نیاز دارند. اعتبار به‌تدریج به حساب سرپرستان خانوار واریز می‌شود. وی افزود: این اعتبار برای خرید ۱۱ قلم کالای اساسی شامل شیر، پنیر و ماست از گروه لبنیات، گوشت قرمز و تخم‌مرغ از گروه پروتئین، و همچنین روغن مایع، ماکارونی، برنج، قند، شکر و حبوبات در نظر گرفته شده و این اقلام از طریق ۲۶۸هزار فروشگاه خرد و فروشگاه‌های زنجیره‌ای قابل تهیه است.

کارمندان نیازی به ثبت‌نام ندارند
یعقوب اندایش، معاون رفاه و امور اقتصادی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی نیز اعلام کرد: اعتبار کالابرگ برای کارمندان و بازنشستگان به‌صورت خودکار شارژ می‌شود و نیازی به ثبت‌نام جداگانه برای این گروه‌ها وجود ندارد.

تورم مصرف‌کننده 
دولت نرخ ارز ترجیحی ۲۸۵۰۰ تومانی را حذف کرد و آن را در قالب اعتبار ریالی یک میلیون تومان به خانوارها اختصاص داده است اما به گفته کارشناسان این اقدام سبب افزایش شدید قیمت اقلام اساسی و خوراکی‌ها خواهد شد، موضوعی که دولت نیز آن را تاکید کرده است. هرچند دولت اعلام کرده در قالب طرح کالابرگ، کالاهایی که با افزایش قیمت مواجه می‌شوند با نرخ ثابت در اختیار مردم قرار خواهد گرفت اما در شرایط نبود کنترل و نظارت مؤثر بر بازار، اجرای این سیاست نه‌تنها مانع تورم نخواهد شد بلکه ممکن است اثر تورمی شدیدتری نیز به همراه داشته باشد.
نمونه بارز این مسأله، حذف ارز ترجیحی واردات برنج از ابتدای آذرماه است؛ تصمیمی که به جهش شدید قیمت این کالای اساسی انجامید. براساس گزارش مرکز آمار، قیمت برنج خارجی تنهادرآذرماه۲۶.۷درصد افزایش یافته که بالاترین رکورد رشد ماهانه این کالا در یک دهه اخیر محسوب می‌شود. دیروز پس از حذف ارز ترجیحی کالاهای اساسی، قیمت روغن خوراکی بیش از دو برابر افزایش یافت. 
در کنار این موضوع، سیاست تک‌نرخی شدن ارز نیز از روز گذشته اجرایی شد. بر این اساس، نرخ رسمی ارز برای تجارت و واردات کالاها به حدود ۱۲۸ هزار تومان (تالار دوم) تغییر کرد که نسبت به روز یکشنبه هفته جاری (نرخ تالار اول) ۵۱.۶درصد افزایش نشان می‌دهد. این افزایش موجب بالا رفتن قیمت تمام‌شده کالاهای تولیدی وابسته به واردات می‌شود و در نهایت اثر خود را بر تورم مصرف‌کننده خواهد گذاشت.
با این حال، این پرسش همچنان مطرح است که آیا یارانه یک‌میلیون‌تومانی می‌تواند افزایش شدید هزینه‌های معیشتی ناشی از رشد قیمت‌ها را جبران کند یا نه و این‌که دولت برای خاموش کردن موتورهای تورم چه برنامه‌ای دارد؟

ارز رسما تک‌نرخی شد
پس از کش‌وقوس‌های فراوان، سیاست ارزی دولت برای تک‌نرخی شدن ارز به مرحله اجرا رسید و دیروز تالار اول مرکز مبادله ارز و طلای ایران به‌طور رسمی حذف شد. نرخ دلار در این تالار، روز یکشنبه هفته جاری به ۸۴هزار و ۸۳۳ تومان رسیده بود. براساس اعلام مرکز مبادله، نرخ فروش حواله هر دلار آمریکا در معاملات این مرکز روز گذشته به ۱۲۸هزار و ۶۴۸ تومان و نرخ خرید آن به ۱۲۷هزار و ۴۹۰ تومان رسید. همچنین در گروه دوم و اسکناس، قیمت فروش هر دلار ۱۳۲هزار و ۵۰۷ تومان و قیمت خرید آن ۱۳۱هزار و ۳۱۴ تومان اعلام شد. بر این اساس، نرخ رسمی ارز (دلار) برای تجارت و واردات کالاها از روز گذشته به نرخ تالار دوم تغییر کرد. علی سعیدی، مدیرعامل مرکز مبادله ارز و طلای ایران دراین‌باره گفت: ارز در مرکز مبادله از دوشنبه به‌صورت رسمی تک‌نرخی شده و عملا دو بازار موجود در این مرکز با هم ادغام شده‌اند. او افزود: از این پس قیمت ارز در تالار حواله، مبنای تامین ارز برای همه کالاها و خدمات خواهد بود و متقاضیان باید ارز مورد نیاز خود را بر اساس نرخ همین تالار تأمین کنند. ثبت سفارش‌ها نیز صرفا بر مبنای قیمت تالار واحد، یعنی تالار حواله، انجام می‌شود.
معاونت توسعه بازرگانی وزارت جهاد کشاورزی در اطلاعیه‌ای اعلام کرد: در راستای اجرای مصوبات هیأت دولت در خصوص انتقال یارانه کالاهای اساسی از ابتدای زنجیره تأمین به انتهای زنجیره مصرف‌کننده نهایی، مقرر شد قیمت‌گذاری نهاده‌های دامی در سامانه بازارگاه به‌صورت توافقی و بر مبنای توافق میان تأمین‌کنندگان و خریداران انجام شود.  با این حال دیروز نهاده‌های دامی پس از حذف ارز ترجیحی سه تا چهار برابر نرخ مصوب رشد کرد و با نرخ‌های آزاد فاصله‌ای نداشت. در بازارگاه (محل توزیع نهاده) هر کیلو ذرت ۴۱ تا ۴۳، سویا ۶۷ تا ۶۸ و جو ۴۰ تا ۴۲ هزار تومان به فروش رفت. رحمان مسجدی، سرپرست مدیریت زنجیره تأمین و توزیع نهاده کشاورزی در این باره گفت: قیمت‌ها با توافق شرکت‌های عرضه‌کننده و خریداران نهایی می‌شودووزارت جهادکشاورزی نقشی ندارد. سعیده مشایخی، یکی از مرغداران اصفهانی هم گفت: شرکت‌ها قیمت ذرت را کیلویی ۴۳ و ۵۰ هزار تومان بارگذاری کرده‌اند این در حالی است که نرخ مصوب با ارز ترجیحی ۱۱ هزار و‌ ۲۵۰ تومان بود.