دولت - مجلس 2 نگاه به بودجه جدید

با این حال ، آخرین واکنش های نمایندگان مجلس به شیوه جدید بودجه نویسی دولت که پس از برگزاری جلسه مشترک 2 شب پیش دولت مجلس ابراز شد، جالب توجه است. دکتر عادل آذر، عضو کمیسیون برنامه ، بودجه و محاسبات در این باره به خبرنگار ما می گوید: توضیحات دولت مشخص کرد که در سیستم بودجه ریزی انتخابی هم سان سیستم بودجه ریزی امریکاست که به بودجه سطح صفر مشهور است. در این روش ، فقط جداول کلان و منابع و مصارف بودجه به طور کلی ارائه شده و به جزییات پرداخته نمی شود.
وی افزود: اما بودجه فعلی ، بودجه ای تفصیلی و بسیار جزیی است ؛ به طوری که هم جداول کلان و هم جداول توصیفی جزئی را در بر دارد. هم می گوید: مصارف از کجا می آید و ریز آن چیست و هم می گوید ترکیب درآمدها کدام است و ریز پروژه های عمرانی از سطح استان تا شهرستان و بخش چیست. بودجه شرکتهای دولتی تفصیل دارد و کتاب تبصره ها حاوی جزئی ترین احکام است. یارانه نان ، سم ، کود، کمک به اقشار آسیب پذیر و غیره کاملا روشن است.
وی تصریح کرد: اما در بودجه جدید فقط 12 جدول داریم که ارقام کلان درآمدی هزینه را مشخص کرده است. این مربوط به نظامهای پیشرفته بودجه ای امریکاست که قیمت تمام شده و هزینه هر فعالیت مشخص است و با یک نظام ریاضی رایانه ای می توان بسادگی و سرعت به اطلاعات ریز دست یافت ؛ اما در نظام بودجه ریزی ما که سنتی است ، تخصیص ها بیشتر با چانه زنی صورت می گیرد و به صورت دستی است نه رایانه ای. لذا شفافیت اطلاعات ، دسترسی به اطلاعات ریز، حسابرسی و تفریغ بودجه و سرانجام نظارت عالیه مجلس از میان می رود.
وی افزود: به صرف این که یک نظام مدرن است ، بدون در نظر گرفتن پیش مقدمه های آن ، نمی توان آن را کپی و اجرا کرد. نمی توان بدون نظارت ، تفصیل بودجه را بدون تصویب گذاشت یا تبصره ها را نگاه نکرد و یا از صورت هزینه ها و درآمدها صرفنظر کرد. اگر در کشورهای پیشرفته آنها را بررسی نمی کنند، به معنی عدم نظارت نیست ؛ چرا که نظارت از راه دیگری وجود دارد، اما در کشور ما حرف این است که به جزییات نظارت نکنید، آن را به ما بسپارید و فقط خلاصه ای از کلیات را ببینید.
وی با اعلام نظر مخالفت مجلس و کمیسیون برنامه و بودجه با شیوه جدید بودجه نویسی گفت : از حدود 2 ماه پیش در کمیسیون برنامه و بودجه این نظام جدید را بصراحت رد کردیم. در جلسه 2 شب پیش هم آقای باهنر و هم دیگر نمایندگان نظر مخالف خود را اعلام کردند. وی تصریح کرد: همچنین اعلام شد که در صورت ارسال بودجه 87 با این روش به مجلس ، نمایندگان و اعضای کمیسیون برنامه و بودجه به کلیات این لایحه رای نداده و به احتمال زیاد آن را برگشت می زنند.
آذر گفت: علت این قضیه نیز مفصل است ، اما مهمترین دلیل ، محدود کردن جایگاه نظارتی مجلس و پایین آوردن شان نمایندگان از نظارت بر رئیس جمهور و وزیر به مدیرکل و پایین تر است. همچنین ممکن است یک بحث سیاسی نیز در این میان به وجود آید که سوال ، تذکر و حتی استیضاح اعضای دولت ناممکن شود، چرا که اطلاعات بودجه ای دیگر وجود نخواهد داشت. همچنین امکان نظارت ، تفریغ ، حسابرسی و در یک کلام تاثیر مجلس بر مهمترین سند مالی کشور مختل خواهد شد و روابط دولت و مجلس نیز از این محل آسیب جدی می بیند. وی افزود: دولت در ماده 138 قانون برنامه چهارم موظف به بودجه ریزی عملیاتی است ، اما بودجه نویسی به روش مورد اعلام دولت ، عقبگرد از بودجه ریزی عملیاتی و خلاف چند قانون مادر کشور است.
گزارش خبرنگار ما حاکی است ، خلاصه نویسی و حذف احکام زائد و تکراری از بودجه های سنواتی همواره یکی از نکات مهم و مورد تاکید اغلب کارشناسان و صاحب نظران بوده است ؛ اما به نظر می رسد که دولت و مجلس هم اکنون در این خصوص اشتراک نظر کاملی ندارند. با این حال ، با انتشار جزییات بیشتری از برنامه دولت برای تدوین بودجه 87 بخش زیادی از ابهامات موجود برطرف خواهد شد.