ترکیب مقدس ارتش و سپاه

فتح خرمشهر (سوم خرداد 1361) در تاریخ جنگ ایران و عراق اهمیت ویژه ای دارد. خبر آزادی خرمشهر چنان شگفت آور بود که در سراسر میهن اسلامی ما مردم را به وجد آورد.

کد خبر: ۱۳۵۱۹۸

با اعلام خبر فتح خرمشهر، مردم ایران مانند خانواده ای بزرگ که فرزند از دست رفته خود را بازیافته است ، اشکهای شادی و شعف خود را نثار روح شهدای حماسه آفرین صحنه های شورانگیز این نبرد کردند. برای پی بردن به عظمت این نبرد حماسی کافی است بدانیم نیروهای متجاوز عراق پیش از نبرد سرنوشت ساز رزمندگان ما برای آزادی خرمشهر در اطلاعیه ای به نیروهای خود دستور داده بودند که دفاع از خرمشهر را به منزله دفاع از بصره ، بغداد و تمام شهرهای عراق محسوب کنند.
امیر سرتیپ دوم عباس شکارچی ، رئیس سازمان حفظ آثار و ارزشهای دفاع مقدس ارتش در این گفتگو به تشریح جزئیات جدید آزادسازی خرمشهر در عملیات پیروز بیت المقدس پرداخته است.

عملیات بیت المقدس چگونه طراحی شد و اهداف اصلی اجرای این عملیات چه بود؛
درخصوص پرسش شما باید گفت عملیات پرافتخار بیت المقدس به طور کلی با 2 هدف عمده تاکتیکی و استراتژیکی ، طراحی شد و هر یک در چندین مرحله انجام پذیرفت که در نهایت به آزادی این پاره جگر میهن اسلامی پس از 578 روز از چنگال دشمن متجاوز منجر شد. در طراحی این عملیات از نقطه نظر استراتژیکی 3 هدف دنبال می شد.
اول: بیرون راندن نیروهای متجاوز به پشت مرزهای بین المللی.
دوم: تامین کرانه شمالی اروند رود و با شکست مواجه کردن راهبرد حکومت بعث در کنترل اروند رود.
سوم: نشان دادن برتری قدرت سیاسی نظامی و اجتماعی جمهوری اسلامی به عراق و حامیان او در منطقه.
4 هدف عمده نیز در طرح ریزی تاکتیکی در این عملیات دنبال می شد که عبارت بودند از: 1- انهدام نیروهای متجاوز در منطقه میان غرب کارون تا خط مرزی. 2- ترمیم خط مرزی بین المللی و پاک کردن این بخش از خاک میهن. 3- آزادسازی خرمشهر از اشغال متجاوزان. 4- خارج کردن شهر و نقاط مسکونی واقع در این منطقه از برد توپخانه سنگین دشمن که بدون هیچ گونه رعایت اصول اسلامی و قوانین بین الملل ، مناطق مسکونی ما را بارها گلوله باران و بمباران می کرد و مورد اصابت موشک قرار می داد.
از سویی وسعت میدان رزم و پیچیدگی عملیات طلب می کرد عملیات بیت المقدس به 2 مرحله تقسیم بندی شود:
الف: مرحله یکم عملیات بیت المقدس با رمز «یا علی بن ابیطالب» در ساعت 30 دقیقه نیمه شب 10 اردیبهشت سال 61. واحدهای هجومی نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران با تمام توان یورش سنگین خود را بر نیروهای دشمن آغاز کردند و پس از کشته و زخمی کردن و به اسارت درآوردن هزاران نفر از افراد دشمن ضمن عبور از رودخانه کارون ، در همان روز منطقه سرپل را به تصرف خود درآوردند. این مرحله از عملیات با موفقیت کامل به پایان رسید و پیش از آن که دشمن بتواند خسارات خود را جبران کند، دومین مرحله آغاز شد.
ب: مرحله دوم عملیات که به مراتب وسیع تر و سرنوشت سازتر بود، 16 اردیبهشت همان سال با یورش برق آسای نیروهای مسلح آغاز و موجب شد دشمن در منطقه وسیعی به سمت غرب مرز بین المللی عقب بنشیند و نیروهای دیگرش در منطقه جنوب کرخه کور و خرمشهر به خطر بیفتد. از این رو افراد را به خارج از خط مرز کشانده و از محاصره نجات دهند. نبردهای سخت و سرنوشت ساز میان نیروهای خودی و دشمن در جریان بود و 2 هفته این نبرد ادامه داشت تا این که وجود روح ایمان ، فداکاری و ایثار لشکریان ظفرمند اسلام توام با وحدت و یکپارچگی بی نظیر ارتش ، سپاه و بسیج قهرمان ، دشمن را مجبور به پذیرش شکستی سخت کرد و در مرحله سوم 3 خرداد 61 با فتح خرمشهر عزیز آخرین مواضع دشمن از هم فروپاشید و شجاعان ارتش و سپاه اسلام با سرافرازی ، خرمشهر عزیز را آزاد کردند.

دشمن در این منطقه از چه موقعیتی برخوردار بود و پوشش دفاعی آن چقدر بود؛
استعداد قوی دشمن در خرمشهر حدود 30 هزار تن تخمین زده می شد که بخشی از آنها کشته و بخشی دیگر در حدود 19هزار تن اسیر شدند.
با حمله رزمندگان ما، از هم پاشیدگی و سردرگمی عجیبی میان قوای دشمن آشکار شد، از طرف دیگر، میان نیروهای محاصره شده عراقی در خرمشهر اضطراب فوق العاده ای حکمفرما بود. مساله ای که باعث می شود انسان به معادلات نظامی بی تفاوت شود، وجود استحکامات نظامی وسیع دشمن در اطراف خرمشهر بود. زیرا دشمن از یک سو در زمان اشغال در سراسر شهر دژ پولادین ساخته بود و از سوی دیگر، وجود میدان های وسیع مین ، تیرآهن ها و دیرک های چوبی برای جلوگیری از ورود چتربازان ما و همچنین سنگرهای بتونی که در برابر انواع توپ و گلوله مقاوم بود، سیمهای خاردار و مانعهای عبور تانک ، همه و همه حکایت از آن داشت که دشمن برای حفظ خرمشهر تمامی وسایل دفاعی زمینی را به کار گرفته ؛ اما سرانجام این موانع در مقابل اراده خلل ناپذیر ظفرمندان ارتش ، سپاه و نیروهای بسیجی شرکت کننده در عملیات دوام نیاورد و خرمشهر با غرور و افتخار آزاد شد.

رزمندگان اسلام در این عملیات چگونه آرایش یافتند و تاکتیک اجرای عملیات چه بود و دستاوردهای آن را تشریح کنید؛
در معرفی چگونگی آرایش رزمندگان اسلام در عملیات بیت المقدس باید گفت در جریان جنگ ایران و عراق هر دو نیروی ارتش و سپاه به نسبت مقدورات و توان رزمی خود در صحن عملیات حضور پیدا کردند، با گسترش دامنه جنگ و طولانی شدن زمان آن تلاش سپاه این بود که نقش موثرتری در عملیات و دفع تجاوز ایفا کنند و در سطح و مقیاس وسیع تری در صحنه های نبرد حضور یابند.

تشکیل یگان های رزمی با نیروهای بسیج مردمی آسانتر و سریع تر از تشکیل یگان های جدید مورد نیاز بود

از زمانی که سازمان بسیج نیروهای مردمی در کنترل عملیاتی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی قرار گرفت ، قدرت رزمی یگان های سپاه افزایش چشمگیر و تعیین کننده یافت ، به نحوی که گردان ها و تیپ ها و لشکریان سپاه پاسداران تشکیل و از نظر سازمان کلی رزم در حدود و همطراز واحدهای نیروی زمینی قرار گرفتند.
تشکیل یگان های رزمی با نیروهای بسیج مردمی که داوطلب هر گونه فداکاری بودند آسانتر و سریع تر از تشکیل یگان های جدید مورد نیاز در جبهه های جنگ بود. رزمندگی نیروهای بسیج مردمی در صحنه های نبرد بویژه در عملیات آفندی عاملی سرنوشت ساز و تعیین کننده بود با توجه به تجربیات کسب شده از نبردهایی چون عملیات ثامن الائمه و بویژه طریق القدس بود که در این عملیات وسیع و گسترده نیز یگان های سپاه در شرایط مساوی در کنار یگان های ارتشی قرار گرفتند و به صورت مشترک و هماهنگ عمل می کردند و این اشتراک یگان های سپاه و ارتش در عملیاتی (ترکیب مقدس) نامیده شد.

این عملیات چه تاثیری در داخل و خارج بر جای گذاشت؛
به طور کلی کلمات و بیانها هرگز قادر نیستند شور و احساسات لطیف و پر مایه ای را که آزادسازی خرمشهر، شهر اوج حماسه مقاومت و ایثار ، خاک آغشته به خون پاک هزاران شهید وارسته پاکباز، مسلمان و متعهد در قلب و روح میلیون ها مسلمان ایرانی به غلیان درآورده توصیف کنند.
این بازتاب پیروزی و دیدگاه تبلیغاتی تنها درخصوص رسانه های تبلیغاتی استکبار جهانی صدق نمی کرد بلکه شخصیت ها، رهبران ، روسای جمهور و مسوولان عالی رتبه بسیاری از کشورها پس از فتح خرمشهر دست به برخی تغییرات در سیاست خارجی خود با جمهوری اسلامی ایران زدند و حتی پس از فتح خرمشهر و رسیدن به پیروزی در عملیات بیت المقدس کشورهایی نظیر کویت و عربستان خواستار مذاکره با مقامات جمهوری اسلامی ایران برای پایان بخشیدن به جنگ و قبول پرداخت خسارت های جنگ به ما شدند که نپذیرفتیم.

چه قدمهایی برای حفظ آثار و ارزش های دفاع مقدس در ارتش برداشته شده است و چه طرحهایی در دست اجرا دارید؛
با توسعه و گسترش موزه های ارتش و همچنین برپایی نمایشگاه های متعدد نظامی و ارائه دستاوردهای فتوحات رزمندگان اسلام به عموم ملت شهیدپرور و همچنین اختصاص متون آموزشی که در دانشگاه ها و مراکز آموزشی ارتش به دانشجویان تدریس می شود به آثار و ارزش های دفاع مقدس توجه کافی مبذول شده است و همچنین در زمینه های انتشاراتی شامل کتاب ، مجله ، جزوه و آرشیو بسیار غنی از تصاویر گرفته شده از دوران 8 سال جنگ تحمیلی شامل عکس و فیلم و استفاده بهینه از آنها و بویژه ساخت فیلمهای تلویزیونی سعی شده است آثار و ارزشهای دفاع مقدس لحاظ شود و در این گونه موارد قدمهای بسیار مثبت و سازنده و موثری برداشته شده است.
ضمنا یادآوری این نکته نیز ضروری به نظر می رسد که با توجه به این که کشور ما در طول جنگ از سوی ابرقدرت ها، تحریم اقتصادی ، نظامی و سیاسی شده بود و هنوز هم به طور معمول با این تحریم ها مواجه هستیم ، ما را بر آن داشته تا همواره روی پای خود بایستیم و ارتش نیز هماهنگ با دیگر مراکز تحقیقاتی ، پژوهشی ، دانشگاهی ، تحقیقاتی ، صنعتی و تولیدی ضمن تکیه بر نیروهای متخصص کارآزموده خود که از دانش های فنی ، علمی و نظامی قابل توجهی نیز برخوردارند، توانسته است در زمینه های خودکفایی ، لجستیک ، ساخت انواع جنگ افزارهای پیچیده راداری و الکترونیکی و حتی در بیشتر موارد در زمینه ساخت برخی تجهیزات گامهای بسیار موثر بردارد و هم اکنون نیز طرحهایی در دست اجراست که به دلیل رعایت اصول حفاظتی نمی توان به برنامه های در دست اقدام اشاره کرد.