جنبشی برای همه فصول

شاید بتوان گفت پیروی حزب الله از ایده های بنیانگذار انقلاب اسلامی ایران و تمسک به عقاید امام خمینی ره باعث شد تا اسلام ملاک اصلی سیاست ها و برنامه های کاری این حزب قرار گیرد. نتیجه این هم اندیشی ظهور ویژگی هایی چون انجام وظیفه و خدمت رسانی به جای کسب قدرت سیاسی و حتی اسطوره شدن بود که در سر لوحه سیاست های کاری و برنامه های حزب الله قرار گرفت . این ویژگی باعث شد تا مردم لبنان صرف نظر از طوایف مذهبی ، گروهی و نژادی نگرش خود را نسبت به حزب الله از دیگر احزاب و گروههای سیاسی این کشور متمایز و از حزب الله به عنوان خدمتگزاران صادق و آزادیبخش لبنان یاد کنند.دکتر مجید صفا تاج استاد دانشگاه و تحلیلگر مسائل خاورمیانه در این باره معتقد است : حزب الله به مانند امام خمینی ره عزت بخش ملت لبنان بود و هر گاه در صحنه نبرد پیروز می شد اعلام می کرد که این پیروزی کار فرزندان شما ملت لبنان در حزب الله است . به اعتقاد این استاد دانشگاه حزب الله ، مردم لبنان و جهان عرب را بزرگ کرد و به همین دلیل نیز توانست کارهای بزرگی انجام دهد. این اقدام مخالف روش حکام عرب بود که همواره بر شکست ناپذیری اسرائیل تاکید داشتند.علی زعیتر معاون فرهنگی حزب الله لبنان نیز در این باره می گوید: منشائ حزب الله تفکر امام خمینی (ره) است و مردم لبنان حزب الله و رهبر آن سیدحسن نصرالله را حامل این تفکر می شناسند و آنها این شناخت را نه در عملکرد رهبران آن بلکه در اساسنامه و چگونگی پیشرفت این حزب هویدا می دانند. باید گفت که انقلاب اسلامی در سال 1987 تاثیر شگرفی در ساماندهی اندیشه های این حزب داشت . پس از انقلاب اسلامی بود که حزب الدعوه اسلامی انحلال خود را اعلام کرد و اعضای آن در چارچوب فکری انقلاب اسلامی قرار گرفتند.همچنین تعدادی از اعضای جنبش امل نیز بتدریج حوزه فعالیت خود را در چارچوب انقلاب اسلامی منتقل کردند. حسین ریوران پژوهشگر ارشد مسائل خاورمیانه در این باره معتقد است : حزب الله نسخه عربی انقلاب اسلامی ایران است که عمده ویژگی های انقلاب اسلامی را گرفته و پس از موج سازی در یک مدل عربی ارائه کرده است . فرضیه حمله اسرائیل به لبنان از ماهها قبل طراحی شده بود و به همین دلیل امریکا از مدتها قبل در سطح بین الملل و منطقه زمینه سازی کرده بود. امریکا با بسیاری از دولتهایی که آنها را میانه رو می خواند تلاش کرد تا حمایت های عربی و منطقه ای برای لبنان فراهم آورده و حزب الله لبنان را به عنوان جنبشی شیعی مسوول به راه اندازی جنگ 33 روزه معرفی و به شکل کلی از ساختار مردمی و عربی خارج کند. از این رو بلافاصله پس از چند ساعت ، دولتهای عربستان سعودی و مصر و سپس اردن بدون محکوم کردن اقدام اسرائیل حمله چریکی حزب الله را اقدامی حساب نشده و ماجراجویانه خواندند. دکتر محی الدین ساجدی کارشناس مسائل خاورمیانه با اشاره به سکوت کشورهای عربی در زمان جنگ 33روزه می گوید: دولتهای عربی بویژه عربستان سعودی با این موضع خود می خواستند جنگ لبنان و اسرائیل را شیعه و سنی کنند. آنها اقدام حزب الله را ماجراجویانه خواندند و درعین حال از مواضع دولت سنی لبنان حمایت کردند. این پژوهشگر مسائل خاورمیانه اظهار کرد: یکی از اهداف جنگ 33روزه درهم شکستن قدرت شیعیان در منطقه بود. در این جنگ اسرائیل تنها مناطق شیعه نشین را هدف قرار داد چرا که تصور می کرد با نابود شدن حزب الله ضربه ای مرگبار به شیعیان به خصوص درعراق وارد می شود و توازن برهم خورده در این کشور بعد از سقوط صدام مجددا حاصل می آید. ساجدی با اشاره به اظهارات رایس آن هم درست یک هفته پس از شروع جنگ مبنی بر این که این حوادث مقدمه زایش خاورمیانه جدید است ، افزود: خاورمیانه جدید و طرح آن امکان ندارد که تنها در واکنش اسرائیل به اسارت سربازانش از سوی حزب الله لبنان ناگاه به ذهن امریکا و متحدانش خطور کرده باشد. زمانی که رایس از خاورمیانه جدید سخن می گوید مشخص است این طرحی از پیش تعیین شده بود که اکنون زمان اجرای آن فرا رسیده است . مواضع ضد حزب الله در اجلاس ضد شیعی سران مصر، اردن درقاهره مجددا تکرار شد، بدون آن که حملات اسرائیل چندان محکوم شود. این در حالی بود که قبلا شاه اردن موضوع هلال شیعی را مطرح کرده و مبارک نیز گفته بود شیعیان هر جا که باشند طرفدار یکدیگرند. این موضع ابتدایی دولتهای عربی در هفته اول جنگ چنان به مذاق اسرائیلی ها خوش آمد که اولمرت نخست وزیر اسرائیل بصراحت چندین بار اعلام کرد که دولتهای عربی از پاسخ اسرائیل به حزب الله حمایت می کنند و یا این که مقاومت اسلامی در جهان عرب و اسلام منزوی است . بسیاری از صاحبنظران سیاسی عقیده دارند اگر حزب الله در این جنگ موفق نمی شد بتدریج سایر نهضت های اسلامی در این منطقه دچار شکست می شدند و شرایط خاورمیانه نیز در این صورت تغییر می کرد. به نظر این گروه ، شیعیان در پرتو تحولات عراق توان مضاعفی یافته اند و در بسیاری از مناطق سوق الجیشی خاورمیانه جای گرفته اند.با این حال و با تمام عدم حمایت ها و طولانی شدن جنگ در آخر، این دولتها ناچار به تغییر مواضع خود شدند تا آنجا که سعودی ها در تماسی دوباره با رهبر حزب الله قول مشارکت در بازسازی لبنان را دادند و سفیر عربستان در لبنان بشدت فعال شد. پیروزی حزب الله در جنگ 33روزه مانع در هم شکستن شیعیان در منطقه شد و توانست الگوی بسیاری از جوانان و طرفداران مقاومت قرار گیرد.

جنگ 33روزه و امور داخلی

اما این نقشه از قبل طراحی شده ، درست در زمانی که اسرائیل در انتظار پیروزی خود لحظه شماری می کرد، تغییر شکل یافت و شجاعت حزب الله غروری شادی آفرین برای مردم لبنان فراهم ساخت . این پیروزی در وهله اول احساس وابستگی ملی و در نتیجه غرور ملی در لبنان را زنده کرد و مورد حمایت همه فرقه ها و جریان های مختلف در لبنان قرار گرفت . دکتر علی مهتدی کارشناس مسائل خاورمیانه در باره رهاورد حزب الله می گوید: در لبنان وفاداری در درجه اول به فرقه مذهبی است و در مواقع خاص است که احساس ملی در لبنان بروز می کند. یکی از این مواقع زمانی بود که حزب الله در ابتدای جنگ نشان داد که توان مقابله با اسرائیل را دارد و این مساله باعث ایجاد غرور ملی در مردم لبنان شد. این کارشناس خاورمیانه تاکید کرد: با وجود این که یک فرد لبنانی در درجه اول هویت خود را در فرقه خود جستجو می کند، اما با درخشش حزب الله مردم یکپارچه به صدا درآمدند و با این حزب اعلام همبستگی کردند.

کتایون مافی