اقلیم ایران چه مزاجی دارد؟

تمام اشیا و پدیده‌های پیرامون ما دارای مزاج هستند و از نظر گرمی، سردی، خشکی و رطوبت درجاتی دارند. اقلیم یا همان آب و هوای منطقه جغرافیایی که ما در آن زندگی می‌کنیم، خصوصیاتی داردکه واژه مزاج را به آن نسبت داده‌اند. حکما در قدیم یک طبقه‌بندی در مورد اقلیم‌ها داشتند و کشورهای مجاور با استواتا قطب شمال یا جنوب را از اقلیم یک تا هفت شماره‌گذاری کرده و اصطلاح هفت اقلیم را به آن نسبت داده‌اند.
معیار سنجش مزاج هفت اقلیم
کشورهای مجاور با استوا یا مناطق حاره‌ای مزاج گرم و مرطوب دارند که هر چه از این مناطق دورتر شویم به تدریج از گرما و رطوبت هوا کاسته شده و بر میزان سردی و خشکی آن افزوده می‌شود. معمولا اقلیم‌های یک و دو گرم و شرجی، اقلیم‌های سه و چهار که نه به استوا و نه به قطب نزدیکند مثل ایران و بخش‌هایی از هند و چین و... میانه و معتدل و اقلیم‌های پنج تا هفت سرد و خشک هستند. به عقیده حکما، کشورهای واقع در اقلیم میانه بهترین گونه و جنس و کیفیت گیاهی و جانوری را داشته و انسان‌ها از نظر بدنی و جثه، اندامی متناسب و قوی و سالم دارند و از لحاظ هوش و حافظه و حرفه کشاورزی مطلوب‌ترین هستند. کشورهای اقلیم میانه فصول منظم دارند و فصول تقویمی و نجومی‌شان با یکدیگر منطبق و چهارگانه است. البته در هر کشوری نظیر ایران مناطقی با اقلیم‌های مختلف وجود دارد. تمایزاتی که در آب و هوای مناطق جنوبی و شمالی و غربی و شرقی کشورمان به چشم می‌خورد، ناشی از اقلیم‌های مختلفی است که در این مکان‌ها حکمفرماست و بر اساس نوع مزاج، افراد باید محل سکونت خود را از نظر اقلیم انتخاب کنند.
کدام مزاج در کدام اقلیم؟
مناطق کوهستانی، مزاج سرد و خشک دارند. سکونت در این اقلیم برای افراد با مزاج سرد و خشک طاقت‌فرساست و پرهیز از مصرف سردی‌ها و ترشیجات و استفاده از مواد غذایی با مزاج گرم و تر همچون روغن حیوانی، گوشت گوسفندی، مغزهای آجیلی، شیره میوه‌ها و خشکبار شیرین توصیه می‌شود. برای مزاج‌های سرد و خشک زندگی در اقلیم‌های جنوبی و شمالی کشور پیشنهاد می‌شود. در مناطق شمالی و جنوبی کشور در فصل بهار و تابستان مزاج غالب گرم و تر است و افراد با این مزاج دچار مشکلاتی می‌شوند و تدابیر خوراکی آن مصرف کمتر گرمی‌جات، پرهیز از شیرینی ‌ها و غذاهای سرخ کرده و کبابی و گوشتی است. برای افراد با مزاج گرم و تر مصرف سردی‌ها و سکونت در مناطق کوهستانی توصیه می‌شود. در کل در هر منطقه‌ای که سد و رودخانه و دریا وجود داشته باشد، رطوبت بالاست. مناطق شمالی کشور در فصول سرد سال مزاج سرد‌و‌تر پیدا می‌کند و می‌تواند برای مزاج‌های سرد و تر مشکل ساز باشد. بهترین مکان‌ها برای این افراد مناطق گرم و خشک به سمت مرکز و نزدیک جنوب کشور است. همین‌طور برای مزاج‌های گرم و خشک اقلیم‌های سرد‌و‌تر توصیه می‌شود. در واقع با شناخت مزاج بدنی و اقلیمی می‌توان به بهترین نتیجه برای انتخاب محل سکونت رسید.
بهترین اقلیم در ایران مربوط به مناطق نوار میانی کشوراز شرق به غرب است که فصول و آب و هوای معتدل داشته و با هر مزاجی سازگار است.
خانه شمالی یا جنوبی؟
جهت ساخت خانه و تعبیه در و پنجره‌های آن به سمت باد و آفتاب برای برخی مزاج‌ها امتیاز و برای تعدادی امتیاز محسوب نمی‌شود. خانه‌ها یا اتاق‌هایی که از جنوب آفتاب می‌گیرند، گرم‌تر و برای سرد مزاجان مطلوب‌تر است. در مقابل ساختمان‌های شمالی نور و آفتابگیری کمتری داشته و برای گرم مزاجان مناسب‌تر است.
بهترین خانه‌ها باید پنجره‌های رو به شرق داشته باشند، چون آفتاب صبحگاهی را دریافت و بهترین باد شرقی (صبا) را دارند. در مقابل پنجره‌های غربی آفتاب شدید و بادهای غربی (دبور) دارند که برای مزاج‌های سرد مطلوب است. پنجره‌های شمالی باد خنک و پنجره‌های جنوبی باد گرم دارند.
لزوم توجه به مزاج آب و باد و خاک
بادهای شمالی سرد و خشک، بادهای جنوبی گرم و تر و بادهای غربی و شرقی متعادل و بهترین آن باد شرقی است.
وجود کوه در برخی مناطق سبب تغییر مزاج و اقلیم منطقه می‌شود. کوه‌های شمالی جلوی سرما را گرفته و هوا را گرم و تر می‌کند و همین‌طور کوه‌های جنوبی جلوی گرما را گرفته و مزاج منطقه را سرد و خشک می‌کند. بر‌همین اساس پوشش و گونه گیاهی و جانوری منطقه هم تغییر می‌کند. در مکان‌هایی که احوالات افراد و کیفیت زندگی مطلوب است، اقلیم آن منطقه با مزاج فرد سازگار و منطبق است.
درخصوص مزاج آب‌های شور و شیرین و نوع خاک شنی و شوره‌زار لازم است بدانید مزاج رودخانه و سدهای آب شیرین در روز گرم و در شب سرد است، اما برعکس دریای شمال و جنوب که حاوی املاح بیشتری هستند، اختلاف دمای کمتری در روز و شب دارند. مصرف مواد غذایی مرطوب همچون ماست و دوغ و آب باید در مناطق مرطوب کمتر و در مناطق خشک بیشتر شود. هوای مناطق شوره‌زار مزاج گرم و مناطق شنی و بیابانی مزاج خشک دارد.

فاخره بهبهانی

سلامت