وقتی گرفتار کم‌خونی شوید...

علت شایع کم‌خونی، فقر آهن است که بیماری شایع در خانم‌های سنین باروری و همچنین در اطفال خصوصا آن دسته از اطفالی که در زمان تغذیه با شیر مادر مکمل آهن دریافت نکرده‌اند، است. از دیگر علائم کم‌خونی احساس کرختی، تپش قلب و سرگیجه وضعیتی است. معمولا این موارد با مصرف مکمل‌های تغذیه‌ای آهن و استفاده از رژیم غذایی غنی از آهن برطرف می‌شود در آقایان و خانم‌ها بعد از سنین باروری دلیلی برای ایجاد کم‌خونی فقر آهن وجود ندارد و باید علت اصلی این عارضه را از دست رفتن خون-معمولا به صورت مخفی - از مسیر گوارش و روده‌ها دانست که بررسی‌های تشخیصی دقیق‌تری را برای تشخیص علت و ناحیه دقیق از دست دادن خون می‌طلبد.
زمانی که کم‌خونی به حدی باشد که باعث ایجاد سرگیجه وضعیتی در بیمار شود یا - در افراد با زمینه بیماری‌های قلبی - عروقی منجر به تپش قلب و درد قفسه سینه شود، جنبه اورژانس پیدا می‌کند و باید با نظر پزشک معالج و پس از انجام تست‌های اولیه، تزریق خون (سازگار با خون بیمار) به بیمار انجام شود. بروز اسهال سیاه‌رنگ می‌تواند نشانه مهم خونریزی گوارشی شدید باشد و باید به جای درمان‌های خودمحور در منزل سریعا به مراکز اورژانس بیمارستانی مراجعه کرد. همیشه منشأ
از دست رفتن خون، مسیر گوارش نیست، گاهی علت آن سیستم ادراری و مثانه بیمار بر اثر بدخیمی‌ها، بیماری‌های ریوی که دفع خلط خونی با حجم بالا دارند یا در خانم‌ها رحم و بیماری‌های آن می‌تواند باشد.
خون به‌جز گلبول قرمز، رده‌های سلولی دیگر نیز دارد که کاهش آنها می‌تواند به عوارض جدی برای بیمار منجر شود. مثلا کاهش پلاکت خون باعث بروز کبودی‌ها و خونریزی‌های زیرپوستی و... می‌شود و کاهش گلبول های سفید خون که سربازان دفاعی بدن هستند، منجر به ضعف سیستم ایمنی بدن و مستعد شدن افراد به بیماری‌های عفونی و تب‌دار می‌شود. این موارد نیز کم‌خونی محسوب شده و البته برای بررسی علل آن معمولا به نمونه‌گیری از مغز استخوان بیمار نیاز است.

دکتر سید میثم یکه سادات

متخصص طب اورژانس