حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
جامجم بررسی میکند: آیا ممنوعیت فروش دلار به شهروندان عراقی عازم ایران بر تعداد گردشگران عراقی تاثیر خواهد داشت؟
یک تصمیم، یک فرصت
در پی عهدشکنی آمریکا و خروجش از برجام، تعداد گردشگران اروپایی و آمریکایی در ایران کم شد؛ اما در عوض شهروندان کشورهای همسایه بویژه عراقیها بیش از گذشته به کشورمان آمدند و با ارزانتر شدن ریال، اشتیاقشان بیشتر هم شد؛ طوری که رشد 45 درصدی گردشگران ورودی به ایران در پنج ماه نخست امسال نسبت به سال قبل را رقم زدند که سهم عمدهای از آن متعلق به مسافران عراقی بود؛ البته این اتفاق، یعنی رشد نرخ سفر عراقیها به ایران فرصت خوبی برای گردشگری ایران بهشمار میرود زیرا توانسته به نوعی کاهش تقاضای گردشگران اروپایی، آمریکایی و حتی شرق دور را جبران کند و فعالان گردشگری را به تمرکز بر این بازار سوق داده و به آینده فعالیتشان امیدوار کند؛ امیدی که حالا با انتشار خبر ابلاغ یک بخشنامه از سوی بانک مرکزی عراق به بانکها و صرافیهای این کشور مبنی بر ممنوعیت فروش دلار آمریکا به آن دسته از شهروندان عراقی که قصد سفر به ایران را دارند، با اما و اگرهای تازهای مواجه شده است.
بازار گردشگری ایران در چند ماه اخیر با تغییراتی مواجه شد، از جمله تغییر در ترکیب جمعیتی گردشگران ورودی، یعنی کاهش گردشگران اروپایی و افزایش گردشگرانی که بیشتر به کشورهای همسایه از جمله عراق تعلق داشتند و اغلب بهصورت مستقل و نه از طریق آژانسها و دفاتر خدمات مسافرتی برای سفر به ایران اقدام و کمتر از خدمات اقامتی رسمی مانند هتلها استفاده میکردند. در عوض و به اعتبار آمارها، این گردشگران بسیار ولخرجتر از مسافران اروپایی بوده و از این طریق میشد به تبعات مثبت اقتصادی ورود آنها به کشور از زوایایی دیگر دلخوش بود. اما پیش از آنکه فعالان گردشگری بتوانند با کسب شناخت هر چه بیشتر از بازارهای جدید، صورت و نوع بازاریابی، خدمات گردشگری و شکل ارائه این خدمات را متناسب با تقاضای آنها تغییر دهند، خبر منع فروش دلار به اتباع عراقی متقاضی سفر به ایران منتشر شد و حالا انتشار این خبر، یک بار دیگر دورنمای گردشگری ورودی را با چالش تازهای مواجه و این پرسش را ایجاد کرده که آیا تصمیم جدید دولت عراق، بر میزان سفر گردشگران عراقی به ایران تاثیر خواهد گذاشت یا خیر؟
برای یافتن پاسخ، این سوال را با
نایب رئیس اتحادیه هتل آپارتمانداران و مهمانسراهای مشهد که مقصد اصلی اغلب عراقیها در سفرشان به ایران است، در میان گذاشتیم. مهدی آجیلیان ضمن اشاره به افزایش قابلملاحظه حضور گردشگران عراقی در این شهر و رونق گرفتن واحدهای اقامتی توسط آنها به جامجم میگوید: بعید میدانم قانون جدید، تاثیری در تقاضای سفر عراقیها به ایران بویژه مشهد داشته باشد. در واقع به این دلیل که صرافیهای مشهد براحتی دینار عراقیها را از آنها میخرند، این عامل نمیتواند محدودیت یا مشکلی در سفرشان به این شهر ایجاد کند.
بیتاثیر هم نخواهد بود
در همین حال اما، خادمالرضا نظر دیگری دارد و تصویر متفاوتی را از وضعیت موجود ارائه میکند. وی که در زمینه تورهای زیارتی و درمانی ورودی کار میکند و به همین علت، عراق یکی از بازارهای اصلی فعالیت اوست، به جامجم میگوید: هر تصمیمی در هر کشوری مستقیم بر اتباعش تاثیر میگذارد و این تصمیم جدید بانک مرکزی عراق نیز از این قاعده مستثنا نخواهد بود، گرچه اثر این تعمیم، فوری نیست و با گذشت زمان نتیجهاش روشن میشود.
وی در عین حال معتقد است قرابت ما و عراقیها و انگیزههای زیاد آنها برای سفر به ایران، اثر این تصمیم بر کاهش تعداد گردشگران عراقی را کمرنگ میکند.
این فعال گردشگری با اشاره به اینکه این اثر از دو جنبه قابل بررسی است، میگوید: یکی از مسیرهای اثرگذاری این تصمیم، کانال روانی است. در واقع عراقیها پیش از آنکه بخواهند به اهمیت این موضوع بر سفرشان به ایران بیندیشند و اثر آن را بسنجند، این محدودیت را مانعی در راه سفرشان میبینند و ممکن است در برنامهشان تجدید نظر کنند.
خادمالرضا، مساله امکان تبدیل دینار به ریال را دیگر عاملی میداند که با منع فروش دلار به عراقیهای علاقهمند سفر به ایران میتواند بر تصمیمشان در انتخاب این مقصد اثر بگذارد. به بیان دیگر، در صورتی که در صرافیهای کل کشور، بتوان براحتی دینار را با ریال عوض کرد، به مرور اثر این تصمیم کمرنگ شده و از میان خواهد رفت. در غیراینصورت باید شاهد کاهش تعداد ورود گردشگران عراقی به ایران باشیم. هرچند اگر از طریق آژانسهای مسافرتی برای سفرشان به ایران اقدام کنند، این مساله به خودی خود و از طریق آژانسداران حل خواهد شد.
ایران میتواند بهرهبرداری کند
اما اقتصاددانان در اینباره چه میگویند. در همین خصوص، دکتر علی سعدوندی، کارشناس مسائل بانکی به جامجم میگوید: در شرایط موجود، هرگونه ارتباط پولی دوجانبه به نفع ایران خواهد بود.
آنطور که این استاد دانشگاه توضیح میدهد، به دلیل اجتناب دولتها و بانکهای بینالمللی از مراودات
پولی - دلاری با ایران، استفاده از دیگر پولهای رایج در تجارتهای بینالمللی، یکی از راههای برونرفت از شرایط دشوار اقتصادی فعلی است. به این معنا که با انعقاد پیمانهای دوجانبه مبادلات پولی، دیگر به استفاده از دلار بهعنوان ارز مبادلاتی نیاز نیست، برای مثال ایران و عراق میتوانند با ریال و دینار معاملات خود را انجام دهند. هر چند بانک مرکزی در این خصوص کوتاهی کرده و در شرایطی که بازگشت تحریمها از سوی آمریکا قابل پیشبینی بود، هیچ اقدام قابل توجهی در این راستا انجام نداد، از جمله گفتوگو با بانکهای محلی کشورهای طرف تجاری ایران و انعقاد تفاهمنامههای دوسویه برای انتقال پول. با این همه سعدوندی معتقد است در هر صورت، منع فروش دلار به گردشگران عراقی میتواند به نفع گردشگری ایران باشد؛ البته اگر دسترسی آنها به ریال در کشور با دشواری همراه نباشد که برای این منظور باید بازار پولی کشور مدیریت شده و میان ارزهای خروجی و ورودی توازن برقرار شود. تصمیم بانک مرکزی عراق به خودی خود مانعی برای ورود گردشگران عراقی به کشورمان نیست؛البته اگر مسئولان امر، برای مواجهه با آن تدبیری اندیشیده و برنامهای داشته باشند. در همین راستا، جامجم از برنامههای معاونت گردشگری پرسید و در عین ناباوری و در حالی که بیش از یک هفته از انتشار این خبر میگذشت، آنچه شنید، اظهار بیاطلاعی معاون گردشگری از این خبر بود. ولی تیموری برای بررسی این خبر فرصت خواست و پس از آن دیگر به تماسهای خبرنگار ما پاسخ نداد.
شیما رئیسی
ایران
گفت و گو
