بازی برندگان در جنوب آسیا

هوجین تائو ، نخست وزیر چین پس از سفر به هند ، وارد پاکستان شد. وی که در جریان دیدارهای خود با مقامات پاکستانی از جمله رئیس جمهور این کشور هجده موافقتنامه همکاری در زمینه های اقتصادی ، فنی و تجاری امضاء کرد.

کد خبر: ۱۱۷۲۶۶

محمد ملازهی ، کارشناس مسائل آسیا در گفتگو با جام جم بر این باور است که رقابت چین و امریکا در جنوب آسیا ، علت اصلی سفر تائو به پاکستان است.

سفر هوجین تائو ، نخست وزیر چین به پاکستان با چه اهدافی صورت می گیرد؛
مناسبات دو کشور پاکستان و چین از گذشته های دور ، بسیار نزدیک بوده است. در واقع پکن و اسلام آباد در زمینه های مختلف سیاسی ، اقتصادی ، فنی ، نظامی ، همکاری های گسترده ای داشته اند که البته در شرایط کنونی ، توسعه مناسبات و تعمیق همکاری ها از اهمیت زیادی برخوردار شده که دارای دو محور اصلی است . محور اول که همکاری نظامی - تسلیحاتی چین و پاکستان در زمینه ساخت جنگنده ها و تانک های خالد که بسیار پیشرفته می باشند ، در حد وسیعی دنبال می شود. محور دوم نیز در ارتباط با سرمایه گذاری چین در صنایع کوچک پاکستان و بندر گوادر در سواحل بلوچستان است . به نظر می رسد چینی ها تلاش می کنند تا این بندر را به پایانه اصلی سوخت که گاز ترکمنستان را به پاکستان منتقل می کند ، تبدیل نمایند و خط لوله صلح نیز که گاز ایران را به پاکستان و هند منتقل می کند را برای خرید گاز در نظر گرفته است تا با احداث یک خط لوله آن را به شمال چین انتقال دهد. خرید گاز مایع و انتقال آن با کشتی به چین دیگر راهکار پکن برای تامین گاز مورد نیاز است. با این توصیف چینی ها در اندیشه یک سرمایه گذاری بلند مدت در پاکستان هستند تا بتوانند انرژی مورد نیاز خود را در دراز مدت از طریق این کشور تامین کنند. در عین حال انعقاد این توافقنامه های همکاری ، منافع بسیاری نیز برای پاکستان به همراه دارد. تبدیل شدن بندر گوادر به یک منطقه آزاد تجاری همانند دوبی از اهداف اسلام آباد است. در هر حال این مناسبات کاملا حساب شده و مبتنی بر تامین منافع دو طرف می باشد که دولت امریکا نیز آنها را کاملا رصد می کند.

با توجه به رقابت امریکا و چین در انعقاد قراردادهای استراتژیک با قدرت های منطقه ای آیا می توان سفر هوجین تائو به پاکستان را در پاسخ به سفر بوش در ماه مارس گذشته به هند و امضائ توافقنامه همکاری هسته ای تلقی کرد؛
به اعتقاد بنده ، قرارداد همکاری هسته ای هند و امریکا برای پاکستان قابل تحمل نبود. خصوصا زمانی که درخواست دولت مشرف برای انعقاد قرارداد مشابه از سوی دولت بوش مورد موافقت قرار نگرفت. در واقع امریکا نشان داد که انتخاب اول آنها هند است. در این شرایط پاکستان همکاری با چین که به عنوان رقیب اصلی امریکا نیز به شمار می رود را در دستور کار خود قرار داده و چین نیز از این فرصت استفاده می کند. پکن درصدد است تا در عین حالی که مشکلات خود با هند از جمله اختلافات ارضی را حل می کند، روابط گسترده ای را با پاکستان داشته باشد. به عبارت دیگر از نگاه چین ؛ پاکستان باعث مهار هند و از نگاه امریکا ؛ هند ، باعث مهار چین می شود بنابراین قابل تصور است که پکن و واشنگتن نوعی رقابت را در جنوب آسیا داشته باشند. نکته اساسی این است که چینی ها در زمینه تسلیحات و تکنولوژی هسته ای همکاری زیادی با پاکستان داشته اند. کمک چین برای ساخت رآکتور جدید هسته ای پاکستان در این راستا قابل ارزیابی است.

آیا بازی بزرگان در کشانیدن قدرتهای هسته ای منطقه به سمت خود با هدف حفظ موازنه قدرت هسته ای صورت می گیرد؛
بی تردید ، بخشی از این رقابت ها معطوف به حفظ موازنه قدرت است. شرایط کشورهای منطقه به خصوص در جنوب آسیا و محاصره افغانستان توسط امریکا و ناتو به زیان چین و روسیه بوده و آنها را در آسیای مرکزی مجبور به واکنش انفعالی کرده و بر این اساس تلاش می کنند تا نفوذ امریکا را کاهش دهند اما حقیقت آن است که واشنگتن قصد دارد تا حضوری بلندمدت در منطقه داشته باشد. از این رو می توان تصور کرد که نوعی موازنه قدرت هند و پاکستان مورد نظر امریکا، چین و روسیه است.

آیا اشتیاق اسلام آباد به توسعه مناسبات با پکن ، با هدف کاهش تاثیرات گسترش همکاری هند و امریکا بر امنیت ملی پاکستان صورت می گیرد؛
پس از تصویب قرارداد همکاری هسته ای هند و امریکا ، مولفه های آسیب پذیری پاکستان افزایش یافت. با توجه به شرایط داخلی این کشور و اختلاف نظر بین دولت و مجلس متحده عمل در خصوص همکاری با امریکا در زمینه مبارزه با تروریسم ، نگرانی های زیادی از گسترش این اختلافات در پاکستان ایجاد شده است و با توجه به افزایش شاخص های تهدید ، اسلام آباد توسعه همکاری با چین را یکی از راهکارهای موثر برای رفع این دغدغه های امنیتی تلقی می کند.