رفت و نقش‌هایش ماند

نقاشی چهره‌های مذهبی

یکی از معروف‌ترین آثار او، تصویر داستان اصحاب فیل بود. بیشتر طرح‌های روی جلد کتاب‌های ترجمه شده از ژول ورن، نویسنده مشهور فرانسوی هم که پس از انقلاب چاپ شدند، کار این هنرمند بود. البته صندوقی قبل از پیروزی انقلاب اسلامی هم به سفارش امام خمینی (ره) کتابی را برای کودکان تصویرسازی می‌کند.

او در مصاحبه‌هایی که داشته، ماجرا را این‌طور روایت می‌کند: قبل از پیروزی انقلاب اسلامی کتاب قصه‌های قرآنی را به سفارش امام خمینی(ره) طراحی کردم و زمانی که از کارم استقبال شد به عنوان یک تصویرگر کتاب شناخته شدم. بعد از پیروزی انقلاب اسلامی کارم وارد مرحله جدیدی شد و تقریبا تمام شخصیت‌های اسلامی و چهره‌های مذهبی را نقاشی کردم. از سال 66 بود که وارد دفتر چاپ و توزیع کتاب‌های درسی شده و نقاشی کتاب‌های درسی را به عهده گرفتم. در کتاب‌های درسی ماندگارترین اثرم نقاشی‌های معروف اصحاب فیل است و تقریبا همه افراد من را با تصویر چهره امیرکبیر می‌شناسند. خیلی از نویسنده‌های معاصر می‌گویند نخستین عشق و علاقه به کتاب و کتابخوانی با دیدن نقاشی‌های من در آنها به وجود آمده است. این برایم بزرگ‌ترین پاداش است و حس خوبی را در من ایجاد می‌کند.

روانشناسِ رنگ‌شناس

صندوقی را می‌توان از تصویرگران مهمی دانست که به گفته خودش رنگ‌های خالص و زیبا را برای تصویرگری انتخاب کرد و با روان‌شناسی درست
گروه سنی که برایشان کار می‌کرد، توانست بر نسل کودک و نوجوان دهه‌های 50 تا 70 تاثیر مهمی بگذارد. نگاهی به آثار او نشان می‌دهد سادگی مهم‌ترین مولفه کارهای اوست و نشان از تیزهوشی و تفکر عمیق او هم دارد.

صندوقی در دوره‌ای که نه خبری از نقاشی مدرن است و نه سیستم‌های رایانه‌ای برای تصویرسازی، خیال خود را پرواز می‌دهد و تصاویری را ترسیم می‌کند که هر چند نقاشی‌های ساده‌ای هستند اما این حس را دارند که ذهن مخاطب خود را پرواز دهند و به فضایی ببرند که این روزها در کتاب‌های درسی و غیردرسی پررنگ و لعاب وجود ندارند. او در این باره گفته است: در عصر جدید تمام کارها با رایانه پیش می‌رود و با تکنولوژی جدید و دیجیتال شدن وسایل کار سریع‌تر و بهتر شده است اما حال و هوای هنری ندارد و این موضوع کمی علاقه‌ها و انگیزه‌ها را کمرنگ کرده است. به هر حال دوره زندگی ماشینی است و باید مدرنیته را پذیرفت. درست است که مدرن بودن و تجدد مهم است اما باید با توجه به شرایط کار کرد و موقعیت‌ها را در نظر گرفت.

روایت صندوقی از رنگ‌های جهان درونی‌اش

نقاشی، صبور و با حوصله‌ام کرده است که این دو ویژگی نعمتی بزرگ است. نقاشی در روابط اجتماعی، تربیت فرزندان و ارتباطات خانوادگی‌ام نیز تأثیرگذاربوده و نکاتی را به من یاد داده است. ازدواج با همسرم را رنگ صورتی زده‌ام، کودکی‌هایم سبز و میانسالی را به رنگ زرد تجسم می‌کنم. تولد برایم رنگ قرمز و رنگ زندگی است و مفهوم مرگ را با رنگ خاکی بیان می‌کنم. از سوی طرفدارانم نقاش مردمی نام گرفته‌ام که از موهبت تولد تا حلاوت مرگ را به تصویر کشیده‌ام.

دشواری‌های ترسیم اصحاب فیل

تصویرسازی داستان اصحاب فیل یا سپاه ابرهه از کارهای به یاد ماندنی صندوقی است. او چندی پیش درباره این کار به جام‌جم توضیحاتی ارائه کرده و گفته بود: به عنوان تصویرگر براساس آنچه مولفان می‌دادند باید تصویری می‌کشیدیم. برای تصویرگری داستان اصحاب فیل خدا می‌داند چقدر مشقت کشیدم. اصلا نمی‌دانستم ابابیل چه شکلی هستند. همه شنیدیم که موجوداتی شبیه پرستو بودند، اما شکل دقیقی از آن را در ذهن نداشتم. هرچقدر با مولفان مشورت می‌کردم، آنها هم اظهار بی‌اطلاعی می‌کردند. از طرفی جدای از شکل ابابیل، تصویر کردن آن جسمی که آنان به سمت زمین پرتاب می‌کردند هم کار سختی بود. آن جسم باید چه شکلی می‌بود و چه وزنی می‌داشت؟ با همه این مشکلات اما خوشبختانه تصویر جواب داد و در حافظه‌ها باقی ماند.

گروه فرهنگ و هنر