چرخی که در شهرها نمی‌چرخد!

دوچرخه به عنوان وسیله نقلیه و حتی امرار معاش امروزه در اغلب کشورهای جهان با فناوری‌های ساده و ارزان در حال تولید است و به دلیل سازگاری با محیط‌زیست به عنوان نماد حفاظت محیط‌زیست به شمار می‌رود. تاثیر غیر قابل انکار دوچرخه‌سواری بر سلامت، پرورش خلاقیت و تعامل اجتماعی باعث شده تا آثار اقتصادی و محیط‌زیستی کاهش مصرف سوخت نیز کمرنگ شوند.

در حالی که شهرهای بزرگ امروزی با بحران‌های اقتصادی، اجتماعی و بهداشت جسم و روح شهروندان خود بر اثر آلودگی‌های ناشی از تردد خودرو روبه‌رو هستند، می‌توان با صرف هزینه‌های مختصر با گسترش و بهبود ایمنی مسیرهای اختصاصی و اتخاذ سیاست‌ها و اقدامات حمایتی و ترویجی، استفاده از دوچرخه را گسترش داد. استفاده همزمان از ظرفیت‌های دولت، شهرداری‌ها، رسانه‌ها، نهادهای اجتماعی و سازمان‌های مردم‌نهاد می‌تواند به نتایج خیره‌کننده‌ای منجر شود. به عبارت دیگر همزمان با حمایت دولت از تولید دوچرخه‌های ایمن و ارزان در داخل کشور و اهتمام شهرداری‌ها در تسهیل تردد دوچرخه‌سواران، رسانه‌ها و نهادهای مردمی نیز می‌توانند با تشویق مردم به تحرک بیشتر، آشکارسازی نتایج بهداشتی در افراد، تبیین آثار پیشگیری از بیماری‌های قلبی و عروقی و ناهنجاری‌های ناشی از فقر حرکتی، تقویت آثار پرورشی برای کودکان و جوانان، افزایش نشاط اجتماعی، افزایش آستانه تحمل فردی، توسعه درک متقابل و احترام اجتماعی را به عنوان مولفه‌های زندگی سالم تبلیغ کنند به نحوی که استفاده از دوچرخه در کنار این آموزه‌ها به مخاطب توصیه شود.

در این میان نباید از شهرهای کوچک نیز که به طور سنتی الگوی تردد دوچرخه بوده‌اند غافل شد. در برخی از این شهرها یک تغییر سلیقه و هنجار عمومی به سمت خودروسواری در حال شکل‌گیری است که نتیجه آن عقب‌نشینی باغ‌ها و فضاهای سبز به نفع خیابان‌ها و در نتیجه مصرف بیشتر سوخت است که علاوه بر اتلاف سرمایه‌های ملی، سلامت مردم نیز به اگزوز خودروها گره می‌خورد و سهم درمان را در سبد هزینه‌های خانوار افزایش خواهد داد.

دکتر اصغر محمدی فاضل
کارشناس محیط‌زیست