عبور از «تضمین»

موگرینی البته گفته نمی‌تواند از تضمین‌های حقوقی و اقتصادی با ایران صحبت کند و تنها می‌تواند بگوید اروپا در اقداماتش جدی و مصمم است و قصد اقدام فوری دارد.

به گفته مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، سه کشور اروپایی به کارشناسان خود ماموریت داده‌اند برای حفاظت از منافع تجاری اروپا در ایران، چاره‌ای بیندیشند و تدابیر مورد نظر خود را ظرف چند هفته اعلام کنند.

موگرینی: به‌دنبال راه‌حل‌های عملی هستیم

موگرینی در سخنانی که بعد از نشست سه‌شنبه شب داشت، گفت: ما برای یافتن راه‌حل‌های عملی تلاش می‌کنیم به‌طوری که وقت زیادی نبرد. منظورم راه‌حل‌هایی است که توافق را زنده نگه می‌دارد.

وی گفت: هدف این است به ایران اجازه داده شود صادرات نفتش را حفظ کند و در ضمن بانک‌های اروپایی بتوانند به معامله با ایران ادامه دهند.

به گفته فدریکا موگرینی، کمیسیون اروپایی درباره استفاده از ماده‌ای به نام «انسداد ـ تحریم‌ها» که قدمت آن به دهه 1990 برمی‌گردد، بحث می‌کند. این راهکار قبلا به کار گرفته نشده اما ممکن است شرکت‌های اروپایی را در برابر مجازات‌های آمریکا مصون کند.

مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا با اشاره به دشوار بودن شرایط گفت: من نمی‌توانم از تضمین‌های حقوقی و اقتصادی صحبت کنم اما می‌توانم بگویم اروپا در اقداماتش جدی و مصمم است و قصد اقدام فوری دارد.

این اظهارات موگرینی در حالی بیان شد که محمدجواد ظریف، وزیر امورخارجه کشورمان هدف از مذاکرات اخیر خود را دریافت تضمین از قدرت‌های اروپایی برای تامین منافع ایران عنوان کرد.

ظریف در بروکسل به اروپایی‌ها هشدار داد که فرصت زیادی برای ارائه تضمین‌های مورد نظر ایران وجود ندارد.

ظریف: فهرست اروپا باید عملیاتی شود

ظریف همچنین در مسیر بازگشت از بروکسل به تهران با بیان این‌که شروع خوبی بود و اقدامات مناسبی صورت گرفته است، گفت: اروپایی‌ها فهرستی از کارهایی که باید برای حفظ برجام انجام شود، تهیه‌کرده‌اند. این فهرست نیاز است عملیاتی، جزئی و ریز شود و بر اساس آن بتوان تصمیم‌گیری کرد که چه مقدار از منافع ایران را تضمین می‌کند.

وی تاکید کرد: اگر قرار باشد برجام ادامه پیدا کند برای شروع اقدام مناسبی بود و پیام سیاسی مهمی را ارسال کرد اما این پایان کار نیست. یکی از موضوعات اجلاس سران اروپا، برجام است و در این زمینه تصمیم‌گیری می‌کنند. از هفته آینده جلسات فشرده کارشناسی در اروپا آغاز خواهد شد. کار را آنها باید انجام دهند ولی با ما مشورت خواهند کرد تا اطمینان حاصل کنیم اقداماتی که انجام می‌دهند ازنظر ما کفایت می‌کند.

وزیر امور خارجه کشورمان افزود: جمعه آینده اجلاس کمیسیون مشترک با حضور پنج کشور (بدون آمریکا) تشکیل خواهد شد و مکانیسم کمیسیون مشترک از این مسیر به جریان می‌افتد و متعاقباً هفته بعد نیاز خواهد بود در سطوح بالاتر بررسی شود.

برهم زدن روابط اروپا و آمریکا خیالبافی است

وی در بخش دیگری از سخنان خود گفت اروپایی‌ها متحد آمریکا هستند و آنها قرار نیست روابط خود را با آمریکا کنار بگذارند.

ظریف افزود: بر هم زدن روابط اروپا و آمریکا خیالبافی است و امکان‌پذیر نیست. اروپا و آمریکا در مسائل مختلف اشتراکات و اختلاف‌هایی دارند. مساله ایران موضوع اختلاف بین ایران و آمریکاست و به‌این معنا نیست که دو طرف با یکدیگر درگیر شوند. وی تصریح کرد ایران به‌دنبال آن است که اروپا از منافع خود دفاع کند.

برجام ارتباطی به دیگر موضوعات ندارد

ظریف در بخشی از سخنان خود به بی‌ارتباط بودن فعالیت‌های موشکی و منطقه‌ای ایران به برجام اشاره کرد و گفت: در مذاکراتی که داشتیم، مشخص شد برجام یک مجموعه مستقل است و ارتباطی با موضوعات دیگر ندارد. تعهدات کشورها در برجام مستقل از سایر موضوعات است و باید این تعهدات انجام شود.

مقامات اروپایی هم گرچه به این واقعیت اذعان داشتند اما در سخنانی بار دیگر ادعاهای خود را علیه برنامه موشکی و منطقه‌ای کشورمان تکرار کردند.

مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در پاسخ به این سوال که اگر بتوان برجام را حفظ کرد، آیا اروپا می‌تواند بعدا درباره سایر موضوعات از جمله برنامه موشکی و منطقه‌ای هم با ایران گفت‌وگو کند یا نه، گفت: یک چیز که برای همه ما اروپایی‌ها روشن است، این که با بودن برجام ما برای رسیدگی به هر موضوع دیگری که باید به آن بپردازیم، چه مساله موشکی و چه منطقه‌ای، شانس بهتری داریم.

موگرینی افزود: ما این واقعیت را باصراحت گفته‌ایم که هیچ ارتباطی میان این دو وجود ندارد. توافق هسته‌ای به این دلیل به‌دست آمد و اکنون هم کارآمد است که صرفا مرتبط با مساله هسته‌ای بود. این تصمیمی بود که 15، 16 سال پیش اتخاذ شد و ما به تعهداتی که کرده‌ایم، پایبند هستیم. یعنی از موضوعاتی که باید در شکلی متفاوت درباره آنها با ایران صحبت کنیم، صرف نظر کنیم. ما همواره گفته‌ایم اگر توافق هسته‌ای حفظ شود، شانس بیشتری برای گشودن مسیرهای گفت‌وگو با ایران وجود خواهد داشت.

بوریس جانسون، وزیر خارجه بریتانیا در بروکسل در همین زمینه مدعی شد: تاکید می‌کنم ما در مورد کارهایی که ایران در منطقه خاورمیانه می‌کند هیچ توهمی نداریم. هیچ توهمی درباره رفتار اخلال‌گرانه ایران نداریم اما بر این نظریم که امکان رسیدگی به این رفتارها به شیوه‌های دیگر وجود دارد.

آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان هم مدعی شد: بهترین راه برای پاسخ دادن به نگرانی جهان درباره نقش ایران در منطقه و برنامه موشک‌های بالستیکی این کشور این است که در چارچوب توافق هسته‌ای با ایران، حتی پس از خروج آمریکا از این توافق باقی بمانیم.

وی گفت: پرسش این است که آیا شما اگر از یک توافق خارج شوید بهتر می‌توانید مذاکره کنید یا زمانی که در توافق هستید... ما می‌گوییم که شما اگر در توافق بمانید، بهتر می‌توانید مذاکره کنید.

حال باید دید که در ادامه مذاکرات، اروپایی‌ها چقدر حاضر خواهند بود بدون ورود به بحث‌های غیرهسته‌ای، در مورد حفظ منافع کشورمان از برجام تضمین بدهند. البته خیلی‌ها نسبت به این مسأله خوشبین نیستند. علی‌اکبر ولایتی، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام در این باره گفته امیدوارم به نتیجه برسیم اما بعید می‌دانم از مذاکره با اروپایی‌ها چیزی عایدمان شود.

9محور اصلی بسته پیشنهادی اروپا

حفظ و تعمیق روابط اقتصادی با ایران

ادامه فروش نفت، گاز، میعانات گازی و محصولات نفتی و پتروشیمی و انتقال‌های [مالی] مربوط

مبادلات بانکی موثر با ایران

ادامه روابط در زمینه حمل و نقل دریایی، زمینی، هوایی و ریلی با ایران

ارائه اعتبار صادراتی بیشتر و ایجاد خطوط اعتباری ویژه در زمینه‌های مالی، بانکی، بیمه‌ای و تجاری با هدف تسهیل همکاری‌های اقتصادی و مالی از جمله از طریق حمایت عملی از سرمایه‌گذاری تجاری

تکمیل و اجرای تفاهم‌نامه‌ها و قراردادهای بیشتر بین شرکت‌های اروپایی و ایران

سرمایه‌گذاری بیشتر در ایران

حمایت از فعالان اقتصادی اروپا در ایران و تأمین فضای اطمینان‌بخش حقوقی

ایجاد هرچه بیشتر یک محیط تجاری شفاف و قانون‌محور در ایران