رازگشایی از معمای سانچی

به گزارش جام‌جم، نفتکش 274 متری سانچی، شنبه 16 دی با 32 سرنشین شامل 30 ایرانی و دو بنگلادشی با یک فروند کشتی فله‌بر هنگ کنگی برخورد کرد و منفجر شد. هشت روز بعد، با وجود تلاش تیم‌های اطفای حریق چین و اعزام نیروهای تکاور ایران به محل حادثه، نفتکش با انفجاری مهیب روبه‌رو شد و در عمق 110 متری آب فرو رفت. یک روز قبل از این اتفاق، گروهی از امدادگران چینی موفق شده بودند در میانه آتش گسترده و گازهای سمی وارد پل فرماندهی نفتکش شوند و پیکر دو سرنشین و جعبه سیاه کشتی را خارج کنند. قبل از آن نیز پیکر یک نفر دیگر در سه مایلی نفتکش پیدا شده بود؛ پیکرهایی که هنوز هویت هیچ کدامشان شناسایی نشده است.

فرصت عکس‌العمل وجود نداشت

نفتکش سانچی در همان لحظات اولیه برخورد، منفجر شده بود. معاون سازمان بنادر و دریانوردی در برنامه گفت‌وگوی ویژه خبری روز یکشنبه شبکه دوی سیما با بیان این موضوع گفت: این انفجار مهیب، فرصت عکس‌العمل را از خدمه نفتکش گرفته بود. محموله سانچی، 115 هزار تن میعانات گازی با درجه اشتعال 18- داشت و طبیعی است حادثه هولناک باشد. در این سانحه، یک یا دو مخزن 20 هزار تنی منفجر شد و شعله‌های انفجار از فاصله یک تا دو هزار متری مشخص بود. حتی اگر انفجار هم رخ نداده بود، نشت گاز محموله، اجازه تنفس تا شعاع هزار متری را نمی‌داد.

هادی حق‌شناس افزود: عمق حادثه در همان لحظات نخست مشخص بود و نشت گازهای سمی اجازه نفس کشیدن به هیچ کس را تا شعاع هزار متری نمی‌داد. اطلاعات ناامید‌کننده بود، اما ما تا آخرین لحظه تلاش‌هایمان را حداقل برای انتقال اجساد انجام دادیم، اما حجم آتش و گازهای سمی امکان موفقیت نداد. او این سانحه دریایی را در دو سه دهه اخیر کم‌سابقه دانست و افزود: پس از برخورد دو کشتی و انفجار نفتکش هیچ علامت و تقاضایی از سوی نفتکش سانچی نداشتیم و این نشان می‌دهد پس از انفجار هیچ‌یک از کارکنان فرصت عکس‌العمل را نداشت البته 21 سرنشین کشتی هنگ کنگی پس از برخورد به آب پریدند و با قایق و بالگرد نجات یافتند.

در این برنامه همچنین رئیس شرکت ملی نفتکش، برخورد سانچی با کشتی فله‌بر هنگ کنگی را اتفاقی منحصر به فرد در تاریخ دریانوردی دانست و گفت: شدت بالای برخورد باعث شد لایه اول کشتی که از جنس فولاد با ضخامت بالاست، پاره شود و سپس با ورود به لایه دوم، انفجار رخ دهد. شدت این انفجار به دلیل محموله میعانات گازی آنقدر قوی بود که نزدیک‌‌ترین کشتی به محل حادثه در فاصله 15 مایلی شدت انفجار را حس کرده است. احمد مقیمی درباره این که چرا اتفاقی برای کشتی فله‌بر رخ نداد، یادآور شد: باید جعبه سیاه بررسی شود، اما آنچه از فیلم معلوم است، به نظر می‌رسد پس از برخورد کشتی‌ها و اصطکاک به وجود آمده سانچی به دلیل محموله‌ای که داشته، منفجر شده است. سخنگوی شرکت ملی نفتکش نیز گفت: انفجار اولیه در نفتکش سانچی همه سیستم‌های ایمنی را از بین برد. سیستم‌های ایمنی زمانی قابل استفاده است که حریق قابل کنترل باشد؛ اما نوع محموله و انفجار آن جلوی هر گونه عکس‌العمل را از کارکنان سانچی گرفت. محسن بهرامی افزود: ما از وسعت انفجار اول و انفجارهای بعدی و جان‌باختن همه سرنشینان اطلاعی نداشتیم و از کشتی‌های گذری در منطقه اطلاعات گرفتیم و به وسعت فاجعه پی بردیم.

دستور دادستان کل کشور

دادستان کل کشور دیروز با صدور دستور ویژه به معاون حقوق عامه دادستانی کل، خواستار بررسی علت بروز حادثه نفتکش سانچی شد. حجت‌الاسلام و المسلمین منتظری با تسلیت به مردم و خانواده‌های جانباختگان کشتی نفتکش سانچی با صدور دستوری به معاون حقوق عامه دادستانی کل کشور، خواستار بررسی و پیگیری علت بروز این حادثه شد. وی گفت: لازم است با استفاده از ظرفیت‌های قانونی و هماهنگی دستگاه‌های ذی‌ربط، پیگیری لازم به‌منظور بررسی علت بروز حادثه و استیفای حقوق ملت ایران و خانواده‌های داغدار به عمل آید و نتیجه اقدامات نیز به اینجانب ارائه شود.

اولویت، بیرون آوردن پیکرهاست

شعله‌های نفتکش سانچی، یک روز پس از غرق شدن فروکش کرده، اما دود همچنان از آن بلند است. به گفته مقامات چینی و مسئولان ایرانی به دلیل شدت حادثه، امکان پیدا کردن پیکرها منتفی است با این حال سخنگوی شرکت ملی نفتکش یکی از اولویت‌ها را بیرون آوردن پیکر سرنشینان از آب دانست و گفت: عمق آب در محل حادثه بیش از 100 متر است ؛ بنابراین تفحص نیاز به بررسی کارشناسانه دارد، اما قطعا بیرون آوردن پیکرها از اولویت‌های ما خواهد بود. به گفته گارد ساحلی ژاپن، این کشور دو قایق گشتزنی و یک هواپیما را برای جست‌وجوی خدمه مفقود شده این نفتکش و ارزیابی آخرین وضعیت به منطقه اعزام کرده است. معاون سازمان بنادر و دریانوردی ایران نیز در مورد فرآیند انتقال پیکرهای پیدا شده به ایران گفت: مراحل قانونی انجام این کار در سفارتخانه ایران در پکن و شانگهای در حال انجام است.

اخذ نمونه دی.ان.ای از خانواده‌های سرنشینان

رئیس سازمان پزشکی قانونی کشور با اشاره به اخذ نمونه دی.ان.ای از خانواده‌های پرسنل نفتکش سانچی، از درخواست انتقال پیکر جان‌باختگان به کشورمان برای تعیین هویت آنها خبرداد. شجاعی گفت: در صورت انجام این کار، مراحل تطبیق دی.ان.ای انجام خواهد شد و در غیر این صورت فایل ژنتیکی خانواده‌ها را به چین ارسال می‌کنیم تا تطبیق صورت گرفته و اجساد شناسایی شوند. در حال حاضر کار اخذ نمونه دی.ان.ای از 28 خانواده خدمه نفتکش سانچی را انجام داده است. محمد تولایی، مسئول مرکز ژنتیک نور دانشگاه علوم پزشکی بقیه‌الله‌(عج) نیز با بیان این که این مرکز در صورت ضرورت، تمام ظرفیت خود را برای تعیین هویت جانباختگان به کار خواهد بست، گفت: تعیین هویت پیکرها حتی از یک بافت استخوانی یا دندانی کوچک نیز امکان‌پذیر است.

اعلام علت حادثه پس از رمزگشایی جعبه سیاه

علت حادثه در اطلاعات جعبه سیاه نفتکش نهفته است. معاون سازمان بنادر و دریانوردی در این باره گفت: نفتکش سانچی در سال 2008 ساخته شده بود و براساس آخرین استعلام‌ها، مشکلی نداشت. همچنین به مدرن‌‌ترین سامانه راداری و موتوری مجهز بود و در بازرسی‌های انجام شده، استانداردهای جهانی را هم در اختیار داشت. محل حادثه جزو نقاط کور راداری نبود. جعبه سیاه با حضور همه ذی‌نفعان ازجمله چین، هنگ‌کنگ، پاناما و ایران در چین باز و اطلاعات آن بررسی خواهد شد. البته روند حقوقی این کار یک ماه یا بیشتر زمان می‌برد. برای مشخص شدن علت اصلی حادثه باید منتظر رمزگشایی جعبه سیاه بود؛ تمام اطلاعات مربوط به سانچی بازخوانی خواهد شد.

وی همچنین از درخواست ایران برای مصاحبه با پرسنل کشتی هنگ‌کنگی کریستال که با نفتکش سانچی برخورد کرده است، خبر داد و گفت: این کشتی در حال حاضر در بندر جوشان قرار دارد و ما به عنوان سازمان بنادر از این کشتی بازدید کرده‌ایم. پرسنل این کشتی شاهدان عینی حادثه هستند و دولت چین با آنها مصاحبه کرده، اما مراجع بین‌المللی هنوز با این پرسنل مصاحبه‌ای نداشته‌اند. ایران به عنوان یکی از طرف‌های حادثه از دولت چین درخواست کرده است با پرسنل کشتی کریستال گفت‌وگو داشته باشد. سخنگوی شرکت ملی نفتکش نیز با بیان این که چینی‌ها شرایط نفتکش را تشخیص داده بودند و قبل از غرق شدن آن، جعبه سیاه را برداشتند، گفت: هر دو کشتی زیر 15 سال بودند و شرایط بسیار خوبی داشتند. از ایمنی بالایی هم برخوردار بودند. اگر جعبه سیاه برداشته نمی‌شد ابهام بزرگی به وجود می‌آمد که چه اتفاقی در کشتی افتاده است. محسن بهرامی افزود: کشتی تحت پرچم پاناما است، جعبه سیاه هم باید توسط کشور صاحب پرچم باز شود.

بهرامی با بیان این که کشتی سنگین به چهار تا پنج دقیقه زمان برای تغییر مسیر نیاز دارد، افزود: برخورد کشتی‌ها امر عادی و روزانه نیست، اما در جهان اتفاق می‌افتد. نفتکش سانچی از انواع مختلف فوم و پمپ آب برخوردار بود اما باید حادثه قابل کنترل باشد. وی افزود: توان مانور دادن کشتی‌های سنگین کند است. منطقه حادثه نیز پرتردد است و وجود چند صد کشتی ماهیگیری، قدرت مانور نفتکش را کم می‌کند. ضمن این که برای انجام این کار به چهار تا پنج دقیقه زمان نیاز است.

ناگفته‌های فرمانده نیروی دریایی درباره اعزام تکاوران

فرماند نیروی دریایی ارتش درباره عملکرد تکاوران نیروی دریایی ارتش در اعزام به چین گفت: در روز‌های اول و دوم حادثه و درحالی‌که بخش‌هایی از شناور در حریق نبود و به زعم ما امکان حضور کسانی در شناور برای امداد و نجات مهیا بود، تصور کردم شاید جرات رفتن روی کشتی وجود ندارد به همین دلیل به شرکت ملی نفتکش و سازمان بنادر و دریانوردی گفتیم کلاه‌سبز‌های نیروی دریایی آمادگی دارند روی عرشه شناور حاضر شوند.

امیر دریادار حسین خانزادی افزود: ما سه روز پس از سانحه پیشنهاد اعزام را داده بودیم. تشریفات اعزام این عزیزان با توجه به این‌که باید ویزا می‌گرفتند، با چالش‌هایی مواجه شد. آنها‌ گفتند «نظامی» را برای حضور در این عرصه نمی‌پذیرند. تمهیداتی پیش‌بینی شد که اعلام کنیم این عملکرد و کاری که می‌خواهد انجام شود در قالب نظامی نیست. به ما گفتند این عزیزان نباید با لباس تکاوری در صحنه حاضر شوند. با وجود این‌که لباس تکاور‌ها برایشان یک ارزش بزرگ است، این لباس را از تن درآورده و حاضر شدند با هر آنچه آنها‌ پوشش اعلام کنند، در صحنه حاضر شوند.

امیر خانزادی ادامه داد: در روز سوم حادثه ساعت 23 (به وقت چین) درخواست مکالمه با فرمانده نیروی دریایی چین را کردم.آنها به من اعلام کردند در این ساعت به فرمانده دسترسی نیست. تاکید کردم دقایق برای ما خیلی مهم است و بعدا این موضوع حتما پشیمانی به دنبال خواهد داشت، هر طور شده او را پیدا کنید تا با هم صحبت کنیم. سرانجام با ایشان صحبت کردیم که بسرعت همکاری کردند و هماهنگی لازم را با ارتش چین انجام دادند، به نحوی که یک ساعت بعد نماینده ارتش چین در مرکز هدایت عملیات حاضر شد و گفت آمادگی دارد هر تجهیزاتی را که نیاز است در اختیار بگذارد.

فرماند نیروی دریایی ارتش افزود: فرآیند رفت و برگشت صدور ویزای چین دو، سه روز طول کشید. همکاران من در روز هفتم وارد صحنه شدند و با توجه به این‌که کشتی از سواحل چین دور و به سواحل ژاپن نزدیک شده بود، امکان اعزام به وسیله بالگرد به دلیل فاصله زیاد وجود نداشت. با سریع‌ترین شناوری که امکانش بود، تکاوران دریایی را به صحنه اعزام کردند و به‌محض رسیدن آنها به نزدیکی کشتی، انفجار مهیبی رخ داد و تمام عرشه را آتش فراگرفت و متاسفانه با اندوه زیاد در همان لحظات شاهد غرق شدن این شناور بودیم.