اکسیر
آنتیبیوتیک؛ تیغی دولبه
آنتیبیوتیکها (یا در اصطلاح عموم چرکخشککنها) داروهایی برای کشتن یا جلوگیری از رشد باکتریها هستند.
این ترکیبات میان داروهای امروزی، بیشترین داروهای تجویزی هستند؛ اما باید توجه داشت مصرف نابجای این داروها میتواند عوارض زیادی به دنبال داشته باشد که مهمترین آنها ایجاد مقاومت دارویی است.
زمانی که انسان توسط باکتری مقاوم به آنتیبیوتیکها دچار عفونت و بیماری میشود پزشک ناچار خواهد بود از داروهای گرانتر و دارای عوارض بیشتر استفاده کند و زمانی که میکروارگانسیم به داروهای متعددی مقاوم میشود درمان چنین عفونتی بسیار مشکل میشود. در چنین شرایطی ممکن است این مشکل درمانی به بروز عوارض بیشتر و حتی مرگ بیمار منجر شود.
مقاومت دارویی به آن معنی است که در آینده این آنتیبیوتیک در درمان آن عفونت موثر نخواهد بود. فقط خود بیماران تنها کسانی نیستند که از این نتیجه رنج میبرند، بلکه افراد سالم جامعه هم از ایجاد مقاومتهای دارویی ضربه خواهند خورد. چراکه باکتریهای مقاوم بسرعت گسترش خواهند یافت و سلامت افراد جامعه با گونه بیماریزای جدیدی که به سختی و با هزینه زیاد درمان میشود، تهدید خواهد شد.
هرچند برخی آنتیبیوتیکها علیه انواع گستردهای از عفونتها مؤثر هستند ولی مهم است بدانیم هر آنتیبیوتیکی قادر به از بین بردن تمام عفونتها نیست و هر نوع عفونتی تنها با نوع خاصی از آنتیبیوتیکها قابل درمان است. همچنین آنتیبیوتیکها فقط علیه عفونتهایی به کار میروند که توسط باکتریها، قارچها و انگلهای بیماریزا به وجود آمده باشند و علیه بیماریهای ویروسی مثل سرماخوردگی و آنفلوآنزا تاثیری ندارند. بنابراین میتوان گفت استفاده از آنتیبیوتیکها در بیماریهای ویروسی نهتنها عفونت را درمان نمیکند و مانع سرایت بیماری نمیشود، بلکه ممکن است عوارض جانبی خطرناکی داشته باشد و باعث گسترش مقاومت آنتیبیوتیکی شود.
دقت داشته باشید در عفونتهای باکتریایی که ممکن است علائم مشابه عفونتهای ویروسی داشته باشند، باید با تجویز پزشک آنتیبیوتیک مناسب مصرف شود. اگر پزشک عفونت شما را ویروسی تشخیص داد، وی را برای تجویز آنتیبیوتیک تحت فشار نگذارید. در عوض با پزشک خـود در مورد راههای کاهش علائم آزاردهنده بیماری مشورت کنید. آنتیبیوتیکها باید لزوما در ساعات معین شده توسط پزشک یا داروساز
مصرف شوند؛ زیرا این داروها زمانی مؤثر خواهند بود که به طور منظم استفاده شود.
دریافت داروی اشتباه ممکن است درمان صحیح را به تاخیر بیندازد و باکتریها در این فاصله تکثیر یابند، بنابراین هیچ گاه داروهای خود را به دیگران پیشنهاد نکنید حتی اگر علائم شما یکسان باشد، زیرا ممکن است برای بیماری آنها مناسب نباشد.
در مورد نحوه مصرف صحیح آنتیبیوتیکها با پزشک یا داروساز خود مشاوره کنید. مصرف نادرست آنها میتواند جذبشان را تحت تاثیر قرار دهد و باعث کاهش یا حذف اثر آنها شود. دوره درمان را حتی در صورت بهبود کامل کنید. در غیر این صورت باکتریها بهطور کامل از بین نمیروند و باقیمانده آنها باعث عفونت مجدد میشوند که ممکن است این بار مقاوم شوند و دیگر به آنتیبیوتیکها جواب ندهند.
در زمان مصرف آنتیبیوتیکها در صورت بروز علائم حساسیت مانند ظاهر شدن ضایعات پوستی، تورم در صورت یا سایر نقاط بدن، خـارش، تنگی نفس و درد در قفسه سینه یا بروز عوارضی مانند تیره شدن ادرار و بیرنـگ شـدن مدفوع، تهوع، استفراغ، از دست دادن اشتها، درد شکم، زرد شدن پوست و سفیدی چشم، خونریزی یا کبودی غیرطبیعی، بیحـسی در اندامها، ضعف، اسهال، سرگیجه، اختلال شنوایی و... به دنبال مصرف آنتیبیوتیکها یا سایر داروها بلافاصـله بـه پزشـک یا داروساز اطلاع دهید و نکته آخر این که به منظور استفاده مقادیر درست و مناسب آنتیبیوتیکهای مـایـع بـه کودکان باید از وسایل مدرج مخصوص مانند پیمانه مدرج، قاشق مدرج، سرنگ و ... استفاده شود.
دکتر کاوه سالارمند - داروساز
گفت و گو
