در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
چه کسی از دیکتاتور غرامت می گیرد؛
دادگاه دیکتاتورعراق که بر آن نام محاکمه قرن گذاشته شده است ، در حالی مراحل خود را می گذراند که هنوز در این دادگاه اتهام بزرگ صدام ، یعنی حمله به ایران بررسی نشده است.
ایران پس از دستگیری صدام اعلام کرد که اسناد و مدارک خود را در قالب کیفرخواستی علیه صدام ارائه می کند تا به جنایات دیکتاتور عراق علیه شهروندان ایرانی رسیدگی شود. اما این کیفر خواست به دادگاه ارائه نشد.
این در حالی است که بسیاری از صاحب نظران به رای این دادگاه خوشبین نیستند و آن را را صاحب صلاحیت نمی دانند. به نظر می رسد که امریکا و انگلیس و بسیاری از دیگر کشورهای غربی ، مایل نیستند محاکمه شخصیتی چون صدام انتهایی داشته باشد و بیشتر مایل به محتوم شدن سرنوشت صدام به دست عوامل طبیعی و یا عوامل روانی هستند.
در عین حال ، بنیان مکانیسم دادگاه به گونه ای ریخته شده است که روند محاکمه مشمول قاعده ای به نام اتلاف زمان شده و بیشتر روی مسائل جنایات ضد بشری گردش پیدا کند.
نظر به این که عمده ترین جنایات صدام از قبیل حمله به ایران ، بمباران شیمیایی حلبچه و سرکوب شیعیان عراق در انتفاضه شعبانیه با تحریک ، مجوز و یا کمک امریکایی ها و برخی از دموکراسی های دیگر غربی صورت گرفته است ، مسلم آن است که امریکا هرگز اجازه نخواهد داد صدام در این باره افشاگری کند.دادگاه صدام معتقد است که با توجه به این که جنایات صدام فوق العاده زیاد است ، نمی توان به همه آنها رسیدگی کرد.
اگر اتهام قتل 143نفر از اهالی دوجیل ثابت شود، می توان صدام را اعدام کرد.در این میان برای اغوای ایران نیز گفته شده است که اعدام چند صد نفر از اسرای ایرانی به دستور صدام نیز مورد رسیدگی قرار می گیرد.
در پاسخ به این ادعا، باید گفت اگر قرار است ، تنها به یکی از جنایات صدام رسیدگی شود؛ چرا این مورد قتل عام 2هزار نفر از شیعیان در انتفاضه شعبانیه و یا بمباران شیمیایی حلبچه نباشد.
در بسیاری از موارد دیده شده است که متاسفانه کسانی که در دوره صدام حسین صدمه دیده اند و همچنین عواملی که تحت تاثیرالقائات امریکایی هستند، می خواهند هرچه زودتر صدام اعدام شود، غافل از این که تحت هیچ شرایطی ، صدام قادرنبوده که این جنایات را بدون کمک ، تایید، تحریک و یا پشتیبانی مریکا و دیگر دموکراسی های غربی انجام دهد.
اگر صدام حسین ، پیش از این که فرصت بیان حقایق را بیابد، برای همیشه ساکت شود، همان قدرتهایی که از او یک جنایتکار جنگی بزرگ ساخته اند، بزودی صدام دیگری خواهند ساخت.
پرونده دجیل ، بمباران شیمیایی کردها در حلبچه در سال 1988، سرکوب خشونت آمیز قیام شیعیان در سال 1991، کشتار دسته جمعی کردها و شیعیان پس از جنگ خلیج فارس در سال 1991، حمله به ایران در فاصله سالهای 1980تا 1988، تجاوز به کویت در سال 1990، کشتار اعضای قبیله کرد بارزانی در دهه 1980، قتل رهبران مذهبی شیعه در فاصله سالهای 1980تا 1999و خشکاندن مرداب های محل سکونت شیعیان در سال 1991تنها بخشی از جنایاتی است که صدام در طول زمامداری خود در عراق مرتکب شده است.
هنوز واسطه گری قدرتهای بزرگ در حمایت از صدام و یارانش کشف نشده و بسیاری از حمایت های امریکا در جنگ هشت ساله با ایران از عراق و چراغ سبز حمله به کویت دارای ابهاماتی است که سران امریکا حاضر به بر ملا شدن آن نیستند.
مساله غرامت
تجاوز صدام حسین به ایران در تناقض آشکار با چندین ماده کنوانسیون های لاهه و ژنو است که می تواند مبنای اقامه دعوا علیه وی قرار گیرد.
خاویر پرز دکوئیار، دبیرکل وقت سازمان ملل متحد رسما عراق را آغازگر جنگ معرفی کرد، اما با وجود این مستندات ، ایران هنوز موفق به کسب غرامت خسارات ناشی از جنگ نشده است.
ماده 53کنوانسیون ژنو 1949و پروتکل های الحاقی آن به منع تخریب اموال منقول مربوط است که انفرادا یا به طور مشترک به اشخاص یا دولتها یا شرکتهای عمومی یا سازمان های اجتماعی یا تعاونی تعلق دارد. رژیم بعث عراق با نقض این ماده کنوانسیون به انهدام و تخریب کامل بعضی شهرها نظیر هویزه ، قصرشیرین و بسیاری از روستاهای مرزی مبادرت ورزید.
علاوه بر آن ، اصل لاضرار که در حقوق بین الملل مجزی است ، از رای دیوان دایمی دادگستری بین المللی مورخ 26جولای 1927منبعث است. به موجب این اصل ، هر کس موجب ایراد ضرر و زیان دیگری شود، به جبران خسارات وارد شده ملزم است.
درباره پرداخت غرامت ناشی از عمل تجاوز که نقض حقوق بین الملل به شمار می رود، می توان به ماده 231قسمت هشتم قرارداد ورسای که آلمان و متحدانش را مکلف کرد، غرامت عمل تجاوز خود را به دولت های مورد تجاوز بپردازند، استناد کرد.
به این ترتیب پر واضح است که رژیم عراق ملزم است خسارات مادی و معنوی ناشی از جنگ تجاوزکارانه و نقض قاعده بین المللی را بپردازد و باید براساس اصل جبران کامل خسارت یا بازگشت به حالت اولیه تعیین و پرداخت شود. در اجرای بند قطعنامه مبنی بر تعیین خسارات وارد شده ، دبیرکل سازمان ملل متحد هیات کارشناسی را به ریاست عبدالرحیم فرح ، معاون دبیر کل مامور این کار کرد.
نتایج تحقیق و بررسی های به عمل آمده، ضمن اعتراف به عمق خسارات وارد شده به ایران ، میزان خسارات مستقیم را 2.97میلیارد دلار و خسارات غیرمستقیم را 35.345میلیارد دلار برآورد کرده است. البته ایران میزان خسارات وارده را 1000میلیارد دلار اعلام کرده است.
اما از منظر صاحب نظران سیاسی پیگیری غرامت ایران ، سازوکاری دارد که با پیشبرد یک دیپلماسی فعال امکان پذیر است. در واقع ، با اجرای تمام بندهای قطعنامه 598است که ناظران آن را اجرا شده تلقی می کنند؛ اما هنوز بند 6این قطعنامه ناقص اجرا شده و بندهای 7تا 10هم اجرا نشده است.
گروهی عقیده دارند که براساس این بندها، ایران باید غرامات خود را از دبیرکل سازمان ملل متحد که قطعنامه را صادر کرده است، مطالبه می کرد، همچنان که از فروش نفت عراق برای بازپس گیری غرامت کویت استفاده شد ، ایران نیز می توانست چنین مطالبه ای را ارائه کند.
درباره کویت ، از همان ابتدا با معرفی رژیم بعث به عنوان متجاوز تعقیب حقوقی خسارات و بازپرداخت آنها شروع شد؛ اما درباره ایران ، سالها بعد و آن هم در بیانیه دبیرکل سازمان ملل متحد بود که رسما عراق به عنوان آغازگر جنگ معرفی شد.دقیقا پس از حمله صدام به کویت، کشورهای مختلف بلافاصله عراق را آغازگر جنگ معرفی کردند و حتی شورای امنیت با توسل به اصول 41، 42و 43منشور شورای امنیت ، 12قطعنامه در محکومیت صدام حسین صادر کرد.
در آن هنگام ، مجامع بین المللی و حتی کشورهای منطقه که در زمان حمله صدام به ایران مهر سکوت بر لب زده بودند، پس از 10سال رژیم عراق را متجاوز به ایران شناختند و اعلام کردند متجاوز به کویت همان آغازگر جنگ با ایران است.
این در صورتی است که حتی در بند 6قطعنامه 598شورای امنیت اعلام شده است که آغازگر جنگ باید شناسایی شود و هیچ اشاره ای به عراق نشده است.
علاوه بر آن ، بیانیه خاویر پرز دکوئیار در خصوص شناسایی عراق به عنوان آغازگر جنگ در دبیرخانه سازمان ملل متحد ثبت نشد و متاسفانه از جانب ما هم هیچ فشاری مبنی بر ثبت این بیانیه تاریخی برای قرار دادن آن در ردیف اسناد مستند بین المللی اعمال نشد.اینک دو مساله مختلف درخصوص دادگاه صدام مطرح می شود.
یکی این که او شخصا مجرم است و به لحاظ کیفری باید محکوم شود و دوم این که بر اثر کار این شخص و همکاران او که در راس حکومت و دولتی بوده اند که آن دولت خسارت های جانی و مالی زیادی به کشورهایی چون ایران و کویت وارد کرده باید خسارت و غرامت جنگی بپردازند.
با صدورقطعنامه 598سازمان ملل در خصوص عراق و ایران در سال 1987، قرار شد کمیته ای در سازمان ملل تشکیل شود و مقصر در جنگ و میزان خسارات را تعیین کند.
همچنین بر این اساس صندوقی بین المللی برای کمک به خسارت دیدگان جنگ ایران و عراق پیش بینی شد که هیچ گاه شکل نگرفت.این درحالی بود که درپی جنگ عراق علیه کویت در سال 1991کمیسیونی تحت عنوان کمیسیون غرامت (UNCC)درسازمان ملل شکل گرفت که عراق را موظف کرد از محل درآمد فروش نفت ، غرامت خسارات مردم و دولت کویت درجنگ را بپردازد و این کمیسیون همچنان فعال است.
آیت الله محمود هاشمی شاهرودی ، رئیس قوه قضاییه جمهوری اسلامی اعلام کرده است که ایران علیه صدام حسین دادخواست مستقلی تدوین خواهد کرد؛ زیرا اتهام تجاوز نظامی به ایران در دهه 1980در فهرست اتهامات قابل بررسی دیکتاتور سابق عراق گنجانده نشده است.
از سوی دیگر، شریعت باقری نیز تاکید کرد : تشکلهای غیردولتی نیز می توانند همگام با دولت مدارک و مستندات خود را درباره شکایات قربانیان جنگ تحمیلی به دادگاه صدام ارائه کنند.
یکی از مستندات ایران در محکومیت صدام حسین ، علاوه بر معرفی وی به عنوان آغازگر جنگ ، حجم گسترده تخریب ها و جنایاتی است که طی هشت سال جنگ با ایران بر جای گذاشت.
نوع جنایات صدام حسین را در هفت بند می توان بررسی کرد که هر یک بر پایه گزارشات تایید شده و مستندات موثق تهیه شده است:
کاربرد سلاح های شیمیایی
حمله به کشتی های نفتی و تجاری
خسارات اقتصادی و تجاری
پناه دادن به منافقین
بدرفتاری با اسیران ایرانی
راهزنی هوایی:
یکی از جنایات جنگی صدام ، راهزنی هوایی است که از جمله آنها، حمله یک جنگنده عراقی به یک هواپیمای مسافربری بود که حامل گروهی از مسوولان سپاه و نمایندگان مجلس شورای اسلامی (حجت الاسلام محلاتی ، شاهچراغی و...) بود و همه 66سرنشین هواپیما به شهادت رسیدند.
حمله به مناطق مسکونی:
صدام در طول حملات خود به مناطق مسکونی ، به 51شهر و شهرک و نزدیک 4000روستا خساراتی از 5تا صددرصد وارد کرد که باعث آوارگی بیش از دو میلیون نفر از هموطنان ما شد و بیش از 14هزار نفر از افراد غیرنظامی در این حملات جان خود را از دست دادند.
کتایون مافی 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
