جشنی در میانه زمستان

برخی از این جشن‌ها همچنان در میان مردم زنده است و برگزار می‌شود مانند جشن نوروز، یلدا و ... و برخی دیگر متاسفانه از یادها رفته ‌است و به دلیل ناشناخته بودن دیگر برگزار نمی‌شود. جشن میانه زمستان متاسفانه یکی از جشن‌های فراموش شده ایرانی است. 15 بهمن چهل و پنجمین روز زمستان و میانه آن است. پیشینیان ما این روز را گرامی ‌‌می‌داشتند و آیین‌های خاصی در این روز برگزار می‌کردند. پیش از پرداختن به این جشن بد نیست به چند نکته در خصوص جشن‌های کهن ایرانی پرداخت. این جشن‌ها با وجود گوناگونی در موضوع و زمان برگزاری، دارای اشتراک‌های جالبی است که دانستن‌شان خالی از لطف نیست. نخستین ویژگی مشترک میان جشن‌های ایرانی، پیوند عجیب این مراسم با پدیده‌های طبیعی، کیهانی و اقلیمی است. برگزاری نوروز در نخستین روز بهار و اعتدال شب و روز، پاسداشت طولانی‌ترین شب سال در جشن یلدا و جشن گرفتن چله خورشید (40 روزه شدنش) در جشن سده نشان از این موضوع دارد. دومین ویژگی آن‌که تقریبا هیچ‌کدام برگرفته از دستورهای دینی نیست. با این‌که همواره پیروان ادیان گوناگون، خاصه زرتشتیان تلاش کرده‌اند برخی از آنها را مراسم دینی خود معرفی کنند؛ اما نمی‌توان آنها را متعلق به هیچ دینی دانست، بلکه آنها همگی به فرهنگ مردم عامه تعلق دارد. سومین ویژگی مراسم ایرانی در این است که با سرور و شادی همراه است و غم و اشک در آنها جایی ندارد.

جشن میانه زمستان یکی از شش جشن گاهنباری است. در آثار کهن ایرانی از شش جشن سالانه نام برده شده است که با نام جشن‌های گاهنباری شناخته می‌شود. جشن‌های گاهنباری ادامه و بازمانده‌ای از نوعی تقویم کهن است که طول سال خورشیدی را نه به 12 ماه خورشیدی، بلکه به چهار فصل و چهار نیم‌فصل تقسیم می‌کرده‌اند و هر یک از این بازه‌های زمانی، نام و جشنی ویژه به همراه داشته است. 15 بهمن علاوه بر آن‌که جشن میانه زمستان و یکی از جشن‌های گاهنباری بوده، تاریخ برگزاری مراسم دیگری نیز بوده است که از‌جمله آنها می‌توان به آغاز سال نو در تقویم‌های شمال غربی هندوکش در افغانستان امروزی، آغاز سال نو در تقویم‌های محلی لرستان، بختیاری و کردستان به نام «وَهار کردی» و همچنین هنگام جشن مهرگان «میر ما» یا «مهرماه» در تقویم طبری اشاره کرد.