در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
خروج از زیر سایه یوگسلاوی
رسیدن به مرحله یک چهارم نهایی فوتبال جام ملتهای اروپا 1996 باعث شد کروات ها برای اولین بار در این رشته در بالاترین سطح به مردم جهان شناسایی و معرفی شوند.
در آن تاریخ پنج سال از استقلال کرواسی می گذشت و وقتی کروات ها دو سال بعد از آن زمان دنیا را بیشتر تکان دادند و به رتبه سوم جام جهانی در خاک فرانسه رسیدند، شهرتشان بیشتر شد.
در همان رقابت ها بود که کرواسی صفر 3 بر آلمان پیروز شد و قهرمان سال 1990 دنیا را حذف کرد. حتی شکست 1 بر 2برابر فرانسه میزبان در مرحله نیمه نهایی جام جهانی 98 هم اسباب سرشکستگی کروات ها نبود زیرا این تیم ابتدا صفر یک از یاران زیدان و دشان پیش بود ، هر چند اخراج شدن لوران بلان ، مدافع معروف فرانسه از میدان بیشتر به خاطر واکنش تند و افراطی اسلاوان بیلیچ ، مدافع تیم کرواسی توصیف و عنوان شد و وی از این بابت مورد سرزنش قرار گرفت.
هر چه بود کرواسی در دیدار پلی آف برابر هلند نیز به پیروزی یک - 2 رسید تا مدال برنز را ببرد و به یکی از بزرگان فوتبال دنیا بدل شود.
با این حال پیدایش و شکوفایی فوتبال در کرواسی به بسیار دورتر از 1990 باز می گردد. زوونیمیر ماژدیک ، یک مفسر و تاریخ شناس ورزش در کرواسی می گوید: «سابقه فوتبال در کرواسی به مدتها پیش از شروع استقلال این کشور مربوط می شود و نباید این دو را لزوما با یکدیگر مرتبط دانست».
فدراسیون فوتبال کرواسی سال 1912 تاسیس شد، ولی اگر یک دوره کوتاه طی دوره برپایی جنگ جهانی دوم را نادیده بگیریم ، کرواسی هیچ گاه نتوانست به نام خود و با رنگ پرچمش در میدان های فوتبال به طور مستقل شرکت کند.
در زمان مذکور آنها 2 بازی دوستانه برگزار کردند که بیشتر دستپخت دولت مرکزی کرواسی و در راستای این هدف بود که نازیهای مستقر شده در کرواسی همه چیز را عادی جلوه بدهند.
حریفان کرواسی در آن دیدارها اسلواکی ، مجارستان و آلمان بودند. نتایج آن مسابقه ها مهم نبودند ولی این مساله گفتنی است که با بساط فوق ، الحاق کرواسی به فیفا در سال 1941 شکل گرفت.
مساله بی اهمیت
زمان و چیزی که امروز برای تاریخدانان فوتبال اهمیتی ندارد و آن را لااقل در ارتباط با ورزش فوتبال موثرترین رویداد نمی دانند پس از آن بود که اصولا کرواسی بخشی از سرزمین یوگسلاوی تلقی شد و همه می دانند که بازی کردن برای یوگسلاوی واحد در آن سالها وضعیت و احساس و پیامدی کاملا متفاوت داشت و بحث ، بحث دیگری بود.
در عین حال باید تاکید کرد که کروات ها در اوجگیری فوتبال یوگسلاوی سهم و نقش مهمی داشتند و در بسیاری از موارد که تیم ملی یوگسلاوی می درخشید ، این به واقع فوتبالیست های کرواسی بودند که موجب آن فرآیند می شدند.
هرمیسلاو زیداک ، تحلیلگر فوتبال کرواسی می گوید: در این شکی نیست که مردم کرواسی سهم عمده ای در توفیق و درخشش فوتبال یوگسلاوی داشته اند و این دو را نمی توان از یکدیگر تفکیک کرد حتی نگاهی ساده به ترکیب تیم ملی یوگسلاوی و تعدد مردان کروات در آن ، این حقیقت را به شما گوشزد می کرد.
در تایید این قضیه باید گفت از ترکیب تیم ملی یوگسلاوی که پس از اتمام جنگ جهانی دوم اولین بازی خود را برگزار کرد و در این راستا در پراگ روبه روی چکسلواکی قرار گرفت ، 8 نفر از اهالی کرواسی بودند. در دهه 1970 نیز که هایدوک اشپلیت فوتبال یوگسلاوی را قبضه کرد و 4مقام قهرمانی در لیگ این کشور به دست آورد. 12نفر از آن باشگاه به تیم ملی یوگسلاوی دعوت شدند.
به نام یوگسلاوی
با این حال در آن زمان فقط به چشم و اسم یوگسلاوها به این بازیکنان و نفرات نگاه می شد و ایده دولت مرکزی در یوگسلاوی این بود که قومها و ایالات در این کشور بزرگ و متمایز نشوند و هر چه به دست می آید، به نام کشور و برای یوگسلاوی باشد.
به حرفهای زیداک باز می گردیم : دو موفقیت بزرگ فوتبال یوگسلاوی در آن سالها بیشتر نتیجه محصول تلاش مردم ایالت کرواسی بود. یکی کسب رتبه چهارم جام جهانی 1962 بزرگسالان و دیگری فتح جام جهانی جوانان 1987.
با این حال کمتر کسی به آن توفیق ها به عنوان عاملی برای تثبیت و تبلیغ لیاقت کروات ها نگاه کرد. درازان میرکوویچ که اهل کرواسی بود ، در جام جهانی 1962 یکی از بهترین گلزنان شناخته و به واقع عنوان آقای گل را با چهره های مشهوری مثل گارنیشا از برزیل و فلوریان البرت از مجارستان شریک شد.
ولاتکو مارکوویچ که اینک رئیس فدراسیون فوتبال کرواسی است ، آن زمان عضوی از تیم ملی یوگسلاوی بود. 36سال بعد از آن تاریخ داوود شوکر معروف با زدن 6گل در جام جهانی فرانسه (1998) به مقام آقای گلی رسید و کاری را که هموطنش میرکوویچ سال 1962 انجام داده بود، تکرار کرد. سال 1987 هم که یوگسلاوی جام جهانی جوانان را برد.
7 نفر از اعضای ثابت تیم از کرواسی می آمدند و همان نفرت که زوونیمیربوبان و رابرت پروچینچکی را هم شامل می شدند ، 9 سال بعد که کرواسی در جام جهانی بزرگسالان فرانسه درخشید نیز نقش مهمی ایفا کردند.
حق مسلم
اما فوتبالیست های کرواسی تسلیم و اسیر همان روندی بودند که گفتیم و طی آن همه چیز به نام دولت و مردم یوگسلاوی منظور می شد و ملیت ها و قومیت ها انکار می شدند.
همان مسائل سبب می شد حتی هنگام انتخاب نفرات تیمهای ملی نیز ملاحظاتی از این دست و این که سهم ملیت ها و قومهای مختلف در آن حداکثر چقدر باشد، مورد توجه قرار گیرد.
به حرفهای ماجدیک باز می گردیم: در عصر حیات یوگسلاوی واحد بازیگران قومیت های مختلف کمتر می توانستند دستاوردی را به نام خود بنویسند و چیزی را کسب کنند که مختص آنان باشد و حسابها و ملاحظاتی مخصوص آنها را موجب شود.
حق و حقوق آنها و دیگر قومها از این طریق به دفعات نادیده گرفته شد و اگر هم می دیدید که آن همه کروات به ترکیب تیم ملی یوگسلاوی راه می یافتند ، به این سبب بود که لیاقتشان غیرقابل انکار بود و در غیر این صورت حتی آن حق مسلم نیز از آنها ستانده می شد.
جام جهانی 2006 درخشش احتمالی کرواسی در آن می تواند آن معاملات را تغییر دهد هر چند استقلال کرواسی که 15سال از آن می گذرد ، به خودی خود زمینه های چنان روندی را ایجاد و خروج از زیر سایه یوگسلاوی را امکان پذیر کرده و نسل فعلی را که امثال رابرت کواچ را در بر می گیرد ، در معرض توجهی تازه قرار داده است.
مترجم: وصال روحانی 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
