بازی با آتش‌بس در سوریه

با این حال تا لحظه تنظیم این گزارش منابع خارجی ازجمله بی‌بی‌سی و رویترز به نقل از منابع ترکی خبر توافق را در صدر گزارش‌های خود قرار دادند و از آن به‌عنوان توافق برای آتش‌بس در سوریه یاد کردند.

هنوز مشخص نیست که توافقی صورت گرفته است یا خیر. این بازی با آتش‌بس است یا تلاش برای توافق.

امروز قرار است در استانبول پایتخت ترکیه سپس آستانه، پایتخت قزاقستان گفت‌وگوهایی درباره اجرای آتش‌بس و نحوه حضور مخالفان در دولت سوریه پی‌گرفته شود. پیش‌تر ترکیه خواستار حضور عربستان در گفت‌وگوهای آستانه شده بود اما مقامات ایرانی مخالفت کردند. روز گذشته خبرگزاری آناتولی ترکیه در خبری فوری اعلام کرد در پی نشست محرمانه روز سه‌شنبه روسیه و ترکیه و معارضان سوری مورد حمایت ترکیه بر سر یک آتش‌بس فراگیر توافق حاصل شد. این خبرگزاری به نقل از منابع دیپلماتیک در آنکارا گزارش داد که ترکیه و روسیه به دنبال اجرای موفق آتش‌بس در شرق حلب و تخلیه آن، برای گسترش آتش‌بس به کل سوریه، براساس طرحی مشترک هستند. براساس این طرح، قرار است آتش‌بس در سراسر مناطق سوریه که دولت بشار اسد و همپیمانان آن با مخالفان می‌جنگند، اعمال شود.

طبق برنامه‌ریزی، آتش‌بس از نیمه‌شب چهارشنبه (دیشب) به اجرا گذاشته می‌شود. در صورت اجرای موفقیت‌آمیز این آتش‌بس، نمایندگان دولت سوریه و معارضان سوری با رهبری ترکیه و روسیه امروز در شهر آستانه پایتخت قزاقستان شروع به مذاکره خواهند کرد. ترکیه و روسیه ضمانت اجرایی این روند را که انتظار می‌رود به دوره گذار سیاسی در سوریه در چارچوب مصوبه شماره 2254 شورای امنیت سازمان ملل کمک کنند، به عهده خواهند داشت.

ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، روز جمعه گفته بود مسکو و آنکارا با طرح مذاکره میان نمایندگان دولت سوریه و معارضان در قزاقستان موافقت کرده‎‏اند. این مذاکرات با شرکت ترکیه و روسیه و به میزبانی قزاقستان برگزار خواهد شد.

سوریه از سال 2011 (اواخر اسفند 1389) صحنه جنگ مرگباری بوده که به گفته دولت دمشق برخی کشورهای غربی و هم‌پیمانان منطقه‌ای آنها ازجمله عربستان سعودی، قطر و ترکیه از آن حمایت کرده‌‎اند.

یک ماه پیش نیروهای ارتش سوریه به کمک متحدان منطقه‌ای ازجمله روسیه و ایران موفق شدند شهر حلب را پس از یک محاصره نفسگیر از چنگال تروریست‌ها آزاد کنند. این پیروزی ضربه‌ای سنگین و نومیدکننده برای تروریست‌ها و حامیان آنها بود.

مخالفان موافق هستند

مخالفان سوری می‌گویند آتش‌بس را قبول داشته و برای اجرایی شدن آن تلاش خواهند کرد. ریاض حجاب، هماهنگ کننده هیأت عالی مخالفان سوریه در مذاکرات ژنو از گروه‌های مسلح مخالف خواست با تلاش‌های منطقه‌ای برای رسیدن به توافق آتش‌بس در سوریه همکاری کنند.

به گزارش شبکه خبری اسکای نیوز عربی، وی می‌گوید: ما به اعتمادسازی برای فراهم آوردن فضایی مناسب به منظور برگزاری مذاکرات تحت نظارت سازمان ملل نیاز داریم و از تحول موضع برخی قدرت‌های بین‌المللی و تلاش‌های مثبت و خالصانه آنها استقبال می‌کنیم. حجاب درباره نشست قزاقستان نیز گفت: « ما هیچ گونه دعوتنامه‌ای برای شرکت در هیچ نشستی دریافت نکرده‌ایم. بی‌تردید مشخص کردن دستورکار واضح در مشخص کردن مواضع قدرت‌های کارآمد نقش دارد.»

گزارش‌ها نشان می‌دهد که درباره آتش‌بس کنونی با رهبران گرو‌ه‌های احرار الشام، جیش‌الاسلام، الجبهه الشامیه، فیلق الشام، فیلق الرحمن، ارتش آزاد در ادلب، اجناد الشام، اتاق عملیات حلب، لشکر یکم ساحلی، گردان سلطان مراد گفت‌وگو شده است.

تردید و ابهام‌ها

مولود چاووش اوغلو، وزیر امور خارجه ترکیه می‌گوید آنکارا به دنبال آن است که آتش‌بس فراگیر در سوریه برقرار شود و تمامی مناطق این کشور از شمال تا جنوب به این آتش‌بس بپیوندند.

او همچنین با ابراز امیدواری از تداوم آتش‌بس، نسبت به انتقال سیاسی قدرت ابراز ناامیدی کرده وگفت: « انتقال سیاسی قدرت با حضور بشار اسد غیرممکن است و من می‌دانم مخالفان این مسأله را نخواهند پذیرفت.»

همین ابراز نا امیدی تردیدهای زیادی را درباره بقا و دوام آتش‌بس نیز مطرح می‌کند؛ زیرا تاکنون بارها در سوریه آتش‌بس اعلام شده است اما تا زمانی که بحران این کشور از طریق مذاکراتی سازنده و موثر به سرانجام نرسد، بعد از آتش‌بس دوباره درگیری‌ها به شکل دیگری از سر گرفته خواهد شد.

آنچه بیشتر ابهام‌ها را دامن می‌زند این است که ترکیه یکی از حامیان اصلی گروه‌های تروریستی در سوریه به شمار می‌رود و طی سال‌های گذشته نیز مواضعی بشدت خصمانه نسبت به دمشق داشته است. ترکیه بارها میزبان گروه‌های مخالف سوری بوده که خواستار سرنگونی دولت بشار اسد و جایگزینی آن با یک دولت جدید هستند. حال باید دید آیا ترکیه از سیاست‌های گذشته خود دست کشیده و رویکردی مثبت اتخاذ کرده است یا اینها همه سخنانی موقت بوده که راه به جایی نمی‌برد؟