اشک‌ها و لبخند‌ها

تیم ملی فوتبال ایران در حیات 75 ساله خود افتخارات و شکست‌های زیادی داشته که این مستند به آنها می‌پردازد، اما ابتکار این مجموعه در گفت‌وگو با بازیکنان و مربیان هر دوره و حتی شاهدانی است که بسیاری از این رخداد‌ها را از نزدیک تجربه کرده‌اند. این نکته از آن جهت اهمیت دارد که مردم عادی خصوصا در سال‌هایی که دسترسی به اینترنت و این حجم از روزنامه‌های ورزشی را نداشته‌اند صرفا متن و بازی اصلی را دیده و از اتفاقات فرامتنی بی‌خبر بوده‌اند. نمونه کامل این موضوع به جام ملت‌های آسیا در سال1980 به میزبانی کویت بازمی‌گردد که دقیقا با حمله عراق به ایران مصادف می‌شود و کویتی‌ها با ناجوانمردی و پخش مدام صحنه‌های درگیری روحیه قهرمان سه دوره گذشته آسیا را به هم می‌ریزند و نهایتا قهرمان می‌شوند (غافل از این که ده سال بعد آنها هستند که باید شاهد تجاوز عراق به خاک کشورشان باشند) و دردناک‌تر این که تیم ملی ایران پس از کسب مقام سومی در حالی به ایران باز می‌گردد که هواپیمایی برای بازگشت به ایران وجود ندارد و بازیکنان تیم وقتی نیمه‌شب به تهران می‌رسند از میدان آزادی تا خانه‌هایشان پیاده می‌روند!

این مجموعه با وجود این که نگاهی تاریخی و مرورگر به تیم ملی دارد به خوبی می‌تواند نشان دهد چرا ایران با این همه استعداد ناب هرگز در جایگاه جهانی قرار نمی‌گیرد و آخرین افتخار آسیایی هم به سال 1976 و قهرمانی در جام ملت‌های آسیا بازمی‌گردد. فوتبال ایران همواره درگیر مشکلات مدیریتی و سخت‌افزاری بوده و در بزنگاه‌های مختلف بیشتر به ناکارآمدی داخلی باخته تا حریف روبه‌رو و هرگاه آرامشی نسبی بر مدیریت ورزش حاکم بوده فوتبال هم به تبع آن به نتایج قابل قبولی رسیده است.

مجموعه تاریخچه تیم ملی فوتبال سند معتبری است بر آنچه که در این سال‌ها بر این تیم گذشته است. از داستان معروف کشک بادمجان خوردن بازیکنان در مقدماتی جام جهانی 2002 در بحرین تا ورزشگاه ملبورن کریکت گراند و فرار غزال تیزپای فوتبال ایران و خوشحالی و اشک میلیون‌ها ایرانی برای رفتن به جام جهانی.

فوتبال این روزها در جهان نه یک ورزش که صنعتی پولساز است و بی‌شک می‌تواند نقش مهمی در معرفی یک کشور در جهان داشته باشد و چه افتخاری بالاتر از این که پرچم کشوری در جام جهانی برافراشته شود.

علیرضا قاسم بریشی