قند پارسی در سرزمین 72 ملت

مستند «رگ‌های کاغذی» به فعالیت‌های مرکز بین‌المللی میکرو فیلم نور می‌پردازد که توسط احمد جان میرزایی کارگردانی شده است. عنوان این مرکز از نام دانشمند ایرانی قاضی نورالله شوشتری ملقب به شهید ثالث گرفته شده که در قرن نهم هجری در این شبه‌قاره می‌زیسته و در دوره سلطنت اکبر‌شاه در آگرا قاضی شهر بوده و در دوره جهانگیر شاه و به تحریک عده‌ای به جرم شیعه بودن به شهادت می‌رسد.

این مرکز به فرمان رهبر معظم انقلاب و برای حفظ و نگهداری نسخ خطی و توسعه زبان فارسی در شهر دهلی‌نو تاسیس شده و در حال حاضر در نقش رابط فرهنگی و دینی ایران در هندوستان ایفای نقش می‌کند.

اهمیت این مرکز از آنجاست که در دوره شکوفایی زبان فارسی در هند نسخ خطی فراوانی به زبان فارسی در کتابخانه‌های این کشور وجود داشته که متاسفانه این روزها در حال خاک خوردن است یا توسط استعمارگران به یغما رفته و در موزه‌های اروپایی قرار دارد.

جالب اینجاست که انگلیسی‌ها در ابتدای ورود به هند نه‌تنها زبان فارسی را تهدید نمی‌کنند، بلکه برای آشنایی با فرهنگ این منطقه نیروهای خود را به یادگیری این زبان وادار می‌کنند و پس از تسلط کامل شروع به اعزام نیروهای خود که اتفاقا زبان می‌دانند به نقاط مختلف هند، ایران و خاورمیانه می‌کنند.

در این دوره آرام‌آرام ملت هند با زبان فارسی بیگانه می‌شوند و حالا مراکزی همچون نور می‌توانند با فعالیت‌های خود این خلأ تاریخی را پر کنند.

فیلم از شیوه کلاسیک گفت‌وگو با کارشناسان استفاده می‌کند و با سفر به دو شهر دهلی و آگرا و همچنین مزار شهید ثالث مخاطب را بدون واسطه با جغرافیای موضوع آشنا می‌کند که چه به لحاظ زمانی و همچنین رنگ‌آمیزی می‌توانست حرفه‌ای‌تر شده و از قالب مستند خبری و گزارشی فاصله بگیرد تا علاوه بر درگیر شدن مخاطب با موضوعی تاریخی، قالبی هنری هم داشته باشد.

هندوستان سرزمین غریبی است، اما غریبه نیست. گواه این ادعا فرهنگ دیرینه ایران است که با گذشت قرن‌ها هنوز بر در و دیوار شهرهایش باقی مانده و اینها گنجینه‌ای است از موضوعاتی که می‌تواند توسط فیلمسازان جوان ایرانی به‌صورت مستند ساخته شود.

علیرضا قاسم بریشی