جاستا؛ صوری و تبلیغاتی

بسیاری معتقدند با توجه به مجموعه ارتباطات مالی، استراتژیک، نفتی، حوزه‌های تجاری و حوزه‌های دیگر که بین عربستان و آمریکا وجود دارد این قانون در آمریکا چندان پیگیری نخواهد شد به دلیل این‌که بیش از یک دهه از حادثه 11سپتامبر می‌گذرد و اگر بنایی برای پیگیری بود تاکنون شاهد واکنشی از سوی دولت آمریکا بودیم. بسیاری به قانون جاستا به عنوان مانور تبلیغاتی یا حربه سیاسی نگاه می‌کنند که احزاب برای کسب آرای عمومی به آن تمسک می‌جویند.

در مقابل برخی‌ها معتقدند با توجه به مجموعه نوسانات به ویژه دولت اوباما با عربستان و مقداری اختلاف نظر، نسل جدید در عربستان مانند نسل قدیمی افراد محافظه‌کاری نیستند و صراحت لهجه بیشتری دارند. به اعتقاد برخی در نگاه خوشبینانه این طرح برای این است که عربستان به نوعی عقب‌نشینی کند و ایالات متحده هم در مقابل عربستان قدرت‌نمایی کرده باشد. با این قانون، آمریکا دستاویزهای مختلفی در جهت فشار به عربستان دارد و اگر در حال حاضر اقدامی علیه عربستان انجام نمی‌دهد به این دلیل است که روابطش بر منافع و مصالح دو طرف می‌چربد و به نظر می‌رسد پس از این‌که عربستان در گزارش سازمان ملل در مورد محکومیت این کشور در مورد یمن، آمریکا را تهدید به خارج کردن منابع مالی‌اش کرد، آمریکایی‌ها هم با قانون جاستا تلاش می‌کنند عربستان را کمی معقول کرده و از توهم و خیالات خارج کنند.

باید به این نکته اشاره کنیم که تصویب این قانون تحت‌تاثیر افکارعمومی نیست، در حقیقت گروه‌های سیاسی برای مدیریت افکار عمومی یک طرح پوپولیستی یعنی قانون جاستا را ارائه کردند که مورد نظر و توجه افکار عمومی باشد و عوام را با خود همراه کنند. به همین دلیل به اعتقاد بنده این قانون برگرفته از افکارعمومی نیست و برای جلب افکار و می‌توان گفت فریب افکار عمومی است.

این قانون بیش از آنچه مساله واقعی باشد مساله صوری است، طرح موضوع بعد از گذشت یک دهه از موضوع 11سپتامبر چه محلی از توجه دارد؟ دربرابر این عربستان چند راهکار مشخص دارد و اول این‌که لابی کند مثل تمام اتفاقاتی که در گذشته بوده مانند لابی برای خروجش از لیست ناقضان حقوق کودک، به نوعی با پول و امکانات مالی اجازه منفی شدن افکار عمومی در آمریکا را نسبت به کشورش ندهد. نکته دوم تهدیداتی است که بالاخره اندوخته‌های مناسب مالی در آمریکا دارند که می‌توانند با خارج کردن آن اقتصاد آمریکا را تحت تاثیر قرار بدهند و نکته سوم این است که به هر صورت آنچنان که مسلم است آمریکایی‌ها در خاورمیانه در حال حاضر به دلایل مختلف به عربستان متکی هستند و بخشی از سیاست‌هایشان را عربستان در منطقه اعمال می‌کند.

در ادامه باید گفت پرونده جاستا مربوط به صرفا شهروندان یا افرادی است که در 11 سپتامبر خانواده‌های خود را از دست داده‌اند اگر عربستانی‌ها محکوم شوند که در ماجرای تروریسم مقصر هستند پرونده‌های دیگر برای عربستان باز می‌شود که ممکن است برخی کشورهای مخالف عربستان چه در جهان عرب، اسلام یا اروپا و دیگران که نگاه‌های حقوق بشری دارند موضوع عربستان را مطرح کنند و قصد محکوم کردن این کشور را در مجامع بین‌المللی داشته باشند. اگر این مرحله اول انجام بشود مراحل بعدی هم امکان دارد، اما به دلیل این‌که همین مرحله فعلی پرداخت غرامت از سوی عربستان به آمریکا انجام نمی‌شود، فلذا انجام مراحل بعدی نیز منتفی است.

دکتر حسن لاسجردی / کارشناس مسائل بین‌الملل