سوریه ؛ فشارهای دوسویه

پس از حادثه 11سپتامبر کشور سوریه در فهرست کشورهایی قرار گرفت که از منظر دولتمردان امریکایی می بایست نظام حکومتی آن تغییر یابد.

کد خبر: ۹۴۵۹۲

واقعه تروریستی قتل رفیق حریری ، این فرصت بی بدیل را برای واشنگتن مهیا کرد تا با بهره گیری همزمان از دو ابزار، فشارهای ملی و بین المللی ، ساختار حکومتی دمشق را دگرگون کرده یا حداقل در بافت سیاسی آن تحولات وسیعی را ایجاد کند. دولت امریکا مکانیسم اجرایی فشارهای بین المللی را از طریق شورای امنیت و همراهی کشورهای اروپایی پیگیری کرد که برآیند آن صدور قطعنامه 1559 شورای امنیت سازمان ملل مبنی بر خروج نیروهای سوریه از خاک لبنان بود که به 38 سال حضور این نیروها در لبنان خاتمه داد. واشنگتن برای به راه انداختن فشارهای ملی بر دولت سوریه نیز از طریق نزدیک شدن و همصدایی با گروههای اپوزیسیون ، وارد عمل شد. در مقوله فشارهای بین المللی ، امریکا تا جایی پیش رفت که بر سر تشکیل کمیته حقیقت یاب بین المللی برای شناسایی طراحان و عوامل اجرایی ترور رفیق حریری ، در درون شورای امنیت ، یک اجماع نظر را ایجاد نمود که نتایج اولیه این کمیته ، اتهام دولت سوریه به مشارکت در ترور حریری بود و در عرصه فشارهای ملی نیز با استفاده از سخنان عبدالحمید خدام در نکوهش حکومت سوریه که زمانی خود در نزدیک ترین جایگاه به رئیس جمهور دولت سوریه چه در زمان ریاست جمهوری حافظ اسد و چه در زمان بشار اسد قرار داشت به موازات یکدیگر، این دو خط فشار را توامان به پیش برد. بشار اسد که در ابتدا با تشکیل دادگاه بین المللی و ملاقات با رئیس کمیته تحقیق بین الملل مخالفت می کرد، به تدریج به این نکته پی برد که ایستادگی در برابر کشف حقیقت که به عنوان یک ابزار سیاسی برای امریکا درآمده بود، پیامدی جز به زیر سوال رفتن خود و حکومتی که بر آن تکیه زده ، چیزی به همراه نخواهد داشت بی تردید محاکمه طراحان و عاملان سوری قتل حریری ، این موضوع را روشن خواهد کرد که نظام سیاسی سوریه با حادثه ترور نخست وزیر سابق لبنان ارتباطی نداشته و اگر هم برخی از مسوولان نظامی و اطلاعاتی سوریه در این واقعه تروریستی دخالت داشته باشند، حرکت آنان از یک خاستگاه حکومتی برخوردار نیست . به هر صورت خروج نیروهای سوریه از لبنان ، همکاری با گروه حقیقت یاب بین المللی و پذیرش تشکیل دادگاه بین المللی از جمله عواملی بود که توانست تا حدودی ضریب فشارهای گسترده ملی و فراملی را کاهش دهد که این امر در آخرین گزارش رئیس جدید کمیته حقیقت یاب نیز بیان شده و همکاری دولت سوریه را خوب و مثبت ارزیابی کرده است . اما در روزهای اخیر واشنگتن و پاریس تلاش می کنند تا در ادامه قطعنامه 1559 شورای امنیت ، پیش نویس قطعنامه ای را در این شورا مصوب کنند که از سوریه خواسته شود هر چه سریعتر به تعیین مرزهای خود با لبنان اقدام کند، چرا که به اعتقاد امریکا و فرانسه دولت سوریه تمایل دارد تا کماکان وضعیت مبهم گذشته حفظ شود، هر چند که ظاهرا روسیه و چین با پیش نویس چنین قطعنامه ای مخالفت کرده اند. خط جدید فشارهای بین المللی که ظرف روزهای گذشته کلید خورده است ، در ادامه فشارهای گذشته است . البته نکته ظریف و در خور توجه در این موضوع آن است که مردان سیاسی سوریه باید توجه کنند که تعیین مرزهای آن کشور با لبنان نه تنها باعث تحدید حاکمیت و سرزمین آنان نخواهد شد، بلکه خواهد توانست بهانه را از کشورهایی همچون امریکا و فرانسه در این خصوص بگیرد. هر چند که در عصر جهانی شدن به دلیل وابستگی شدید اقتصادی کشورها، مرزها آنچنان نفوذپذیر شده اند که تاکید بر تعیین مرزهای جغرافیایی هرگز به تقویت پایه های حاکمیت یک کشور منجر نخواهد شد؛ بلکه در عصر حاضر تعامل یک کشور با سایر کشورها که لازمه آن نفوذپذیری مرزهاست ، حاکمیت کشورها در چارچوب واحد ملی بیش از گذشته مستحکم می شود.