اصول ششگانه طب سنتی

مکتب طب سنتی ایران، مکتبی طبی و سلامت محور و اصلی‌ترین وظیفه‌اش حفظ تندرستی و بهداشت عمومی است. قدم اول آن اطلاعات از بهداشت عمومی و پیشگیری از بیماری‌ها تعریف شده و در قدم دوم، حکمای طب سنتی مانند شیخ الرئیس ابن سینا و زکریای رازی، وظیفه طبیب را درمان بیماری در نظرگرفته‌اند‌. در دهه‌های اخیر، سازمان بهداشت جهانی، شعار مهم «پیشگیری مقدم بر درمان» را سرلوحه کار خود قرار داده است. طب سنتی ما از قرن‌های گذشته، اصلی‌ترین وظیفه طبیب را حفظ تندرستی افراد اعلام و ورود می‌کند به سبک زندگی. اصولی علمی نیز در این رابطه توصیه می‌شود که البته آموزه‌های دینی هم ناظر بر این معنی است.

طب سنتی چه ابزاری برای حفظ تندرستی دارد؟

طب سنتی، اصول ششگانه را برای حفظ تندرستی در نظر گرفته است. (اصول ششگانه یا اصول سته ضروری) و کتاب طب الرضا را در این زمینه مطرح کرده‌اند.

اصول سته ضروری شامل چه مواردی است؟

اصل اول: یکی از مهم‌ترین اصول بهداشت و پیشگیری توجه به اصل تغذیه است. تغذیه هم در آموزه‌های دینی مورد توجه قرار دارد. در روایاتی از امام رضا‌(ع) به تغذیه صحیح و اصولی توجه شده و به برخی میوه‌ها و خوراکی‌ها تاکید بیشتر شده است؛ از جمله به روغن زیتون و استفاده موضعی و مصرف خوراکی و نیز انجیر و انار.

در کلام ابن سینا از انار برای درمان کبد یاد و نیز درباره سلامت کبد و درمان بیماری کبد بحث شده است. به مصرف گوشت و حد مصرف و افراط و تفریط در آن اشاره شده ، چرا که افراط در مصرف باعث افزایش کلسترول و اسید اوریک خون و تفریط در مصرف باعث آنمی و فقر آهن می‌شود.

امام علی‌(ع) افراط در مصرف گوشت را نهی می‌کند و مصرف گوشت را بیش از 40 روز مجاز نمی‌داند و این که مصرف گوشت هر سه روز یکبار اشکالی ندارد.

اصل دوم: توجه به خواب و بیداری است که نظر به اهمیت این مقوله، ما فلوشیب خواب را در کشورمان داریم.

اصل سوم: از اصول شش‌گانه ضروری، حرکت و سکون است که امروزه ما آن را به‌عنوان ورزش می‌شناسیم. ورزش‌کردن در سلامت انسان و درمان بیماری‌ها بسیار مهم و تاثیر‌گذار است. پزشکی ورزشی نیز رشته‌ای تخصصی است که به این مقوله می‌پردازد.

اصل چهارم: توجه به تدبیر فرد، آب و هوا و اقلیم است.

اصل پنجم: توجه به پاکسازی بدن از مواد زاید است.

اصل ششم: توجه به مسائل روحی و روانی است.

طب سنتی، طب مبتنی بر تشخیص مزاج و اصول درمانی متناسب با آن است و هرفرد توصیه‌های مربوط به خود را از طبیب دریافت می‌کند. طب سنتی ایرانی به عنوان یک رشته تخصصی در وزارت بهداشت تعریف شده و از رشته‌های مصوب پزشکی است و در این زمینه دانشگاه علوم پزشکی تهران همکاری مشترکی با دانشگاه علوم و حدیث دارد.

دکتر ابراهیم خادم -متخصص طب سنتی