نگرانی از پیامدهای پوکمن‌گو

سر و کله بازی پوکمن‌گو از کجا پیدا شد؟

20 سال پیش یک مبتکر ژاپنی خلاق به نام «ساتوشی تاجیری» هدایت کنسرسیومی را بر عهده داشت که بازی پوکمن (Pokémon) را برای یک کنسول بازی دستی ارائه می‌‌کرد. او در کودکی به جمع‌آوری حشرات علاقه داشت. همین علاقه او را به دنیای بازی‌های ویدئویی کشید و حالا با گذشت دو دهه، این حشرات الهام‌بخش خلق موجودات دیجیتالی شده‌اند. نسخه موبایلی این بازی حالا به یکی از محبوب‌ترین اپلیکیشن‌های حال حاضر در دنیا تبدیل شده است. اقبال صورت گرفته به این بازی موجب شده ارزش سهام شرکت نینتندو به عنوان صاحب امتیاز آن 7 میلیارد دلار دیگر یا به عبارتی 25 درصد افزایش یابد. تمام این ارقام خبر از آن می‌دهد که با یک موج متفاوت در دنیای مجازی مواجه هستیم.

پوکمن‌گو یک بازی موبایلی ساده نیست. بهترین توصیف برای این بازی استفاده از عبارت «ماجراجویی مجازی در دنیای واقعی» است. دو فاکتور اساسی در این بازی استفاده از سیستم موقعیت یاب جهانی (GPS) و واقعیت مجازی محسوب می‌شود که در آن کاربر در محیط واقعی اطراف به گشت و گذار پرداخته و درحالی که دوربین گوشی خود را روشن کرده در جستجوی موجوداتی است که به آنها پوکمن گفته می‌شود. کاربران این موجودات را به دست می‌آورند، آنها را آموزش می‌دهند و با تقویت کردنشان به جنگ می‌روند؛ جنگی مجازی که در دنیای واقعی تبعاتی به همراه دارد!

چرا پوکمن‌گو می‌تواند خطرناک باشد؟

آمارها نشان می‌دهد این بازی فقط در شش روز نخست ارائه در آمریکا، حدود هفت میلیون بار دانلود شده است و در حالی که تنها دو هفته از ورود آن به دنیای بازی‌های ویدئویی و تفریحات موبایلی می‌گذرد حالا خبر می‌رسد برخی کاربران حین بازی دچار حوادث زیادی شده‌اند. در این بازی کاربر فقط چشم به نمایشگر تلفن همراه خود دارد و درحالی که برای شکار یکی از پوکمن‌ها راهی کنار رودخانه شده ممکن است در آن سقوط کرده یا در حین حرکت از میان خیابان با خودرو تصادف کند. استخوان‌های شکسته، رانندگی خطرناک (به دلیل انجام بازی پشت فرمان) و جراحات شدید ازجمله تبعات نگران‌کننده این بازی در دو هفته گذشته بوده است. اما این تمام نگرانی‌های مربوط به رواج بازی پوکمن‌گو در دنیا نیست. گفته می‌شود تبهکارانی در آمریکا با استفاده از این بازی و کشاندن سایر کاربران کم سن و سال به مکان‌های خلوت و دورافتاده برای شکار پوکمن‌‌ها، اقدام به آزار و اذیت و ایجاد مزاحمت‌های مختلف برای آنها کرده‌اند. این روزها از آمریکا خبر می‌رسد که کودکان و حتی بزرگسالان زیادی هنگام انجام این بازی و بدون کمترین توجهی به محیط اطراف ناگهان سر از بزرگراه‌ها و سایر معابر پرتردد درآورده‌اند. این بازی طوری طراحی شده که کاربران برای شکار یکی از 151 پوکمن مختلف به مکان‌های گوناگونی کشیده می‌شوند. ایستگاه پلیس، بیمارستان‌ها، موزه‌ها و حتی آتش‌نشانی ازجمله مراکز حساسی هستند که کاربران این بازی سر از آنجا نیز درآورده و مشکلاتی را برای مسئولان این مکان‌ها ایجاد کرده‌اند. موجودات دیجیتالی این بازی در مکان‌هایی پنهان می‌شوند که متناسب با نوع آنهاست. برای مثال برخی از انواع این موجودات نظیر «ماجی کارپ» به احتمال فراوان در مکان‌هایی پنهان می‌شود که مملو از آب اسد و این درحالی است که برخی دیگر از آنها در میان علفزارها یا در هوا هستند. چنین تنوعی کاربران را به طور ناخواسته در شرایطی قرار می‌دهد که برای شکار اهدافشان سر از هر جایی درآورند، حتی لبه پرتگاه، بالای درخت و رودخانه های عمیق! استفاده از پوکمن‌گو در آمریکا برای سرقت، تازه‌ترین نگرانی مربوط به این بازی همه‌گیر است، اما حتی این نگرانی نیز در برابر تهدیدی بزرگ‌تر یعنی خطرات امنیتی شاید حرف زیادی برای گفتن نداشته باشد.

پیوند دنیای مجازی و زندگی واقعی

براساس آمارهای رسمی که بتازگی از سوی SimilarWeb منتشر شده، متوسط زمانی که کاربران صرف این بازی می‌کنند (43 دقیقه) از دیگر اپلیکیشن‌ها نظیر واتس آپ (30 دقیقه) و اینستاگرام (25 دقیقه) بیشتر است. نشریه اقتصادی «بیزینس اینسایدر» بریتانیا نیز گزارش می‌دهد تنها روزی که 5/3 درصد از کاربران آمریکایی از توئیتر استفاده می‌کردند همزمان 3 درصد نیز بازی پوکمن‌گو را دنبال می‌کردند که این نزدیکی با توجه به نوپا بودن این بازی حیرت انگیز است. در واقع این روزها بسیاری از موبایل به دستانی که در آمریکای شمالی به این سو و آن سو می‌روند به احتمال زیاد نه در حال گشت‌زنی در وبگاه‌های اینترنتی و استفاده از اپلیکیشن‌ها، بلکه در جستجوی پوکمن‌ها در مکان‌های جدید و ناشناخته هستند. حالا هم باید منتظر این رویه در اروپا باشیم. اتفاقا حرکت و پویایی کاربران برای پیدا کردن انواع این موجودات از اهداف اعلام شده از سوی کمپانی نینتندو است تا به این ترتیب کاربران از خانه‌هایشان خارج شده و درحالی که تحرک بیشتری را تجربه می‌کنند، به مکان‌های جدید رفته و بازی خود را توسعه دهند، اما این تنها یک روی سکه است.

ضرورت خروج از خانه و محل کار برای انجام این بازی به معنای آن است که نباید روی شبکه وای‌فای برای استفاده از اینترنت حساب کرد که این یعنی صرف هزینه بیشتر برای اتصال به این شبکه جهانی از طریق فعالسازی داده های تلفن همراه، اما در این بازی باید دوربین دستگاه هم روشن باشد که به این ترتیب مصرف هرچه سریع‌تر باتری دور از ذهن نخواهد بود. چنان که مقاله‌نویس وبگاه Vox در این باره می‌نویسد: بتدریج باید منتظر استفاده همزمان کاربران تلفن همراه از پاوربانک‌ها هم باشیم تا باتری تلفن همراهشان برای ادامه بازی پوکمن گو خالی نشود!

بازی پوکومن گو هنوز به خاستگاه اصلی خود یعنی ژاپن راه نیافته است! این نکته سؤال‌برانگیز توجه کارشناسان دنیای مجازی و مبحث روان‌شناسی در این عرصه را به دنبال داشته است. برخی منابع با اشاره به حوادث مرتبط با این بازی و ابراز نگرانی‌هایی در آمریکا نسبت به تغییر رویه زندگی مردم بر اثر علاقه شدید به پوکمن‌گو از بررسی دقیق ژاپنی‌ها و کسب آمادگی لازم برای رویارویی با آن خبر می‌دهند.

نگرانی‌های امنیتی

برای این که بازی پوکمن‌گو را آغاز کنید، این اپلیکیشن باید بداند در کدام نقطه از دنیا قرار دارید. همچنین دسترسی به دوربین تلفن همراهتان یک ضرورت است. این یعنی کاربران براحتی در معرض حملات سایبری قرار دارند. ادم ریو از کارشناسان باسابقه در شرکت امنیت سایبری RedOwl آمریکا می‌گوید: بدون شک پوکمن‌گو خطر امنیتی بزرگی است. حین نصب این بازی، کاربر با این عبارت روبه‌رو می‌شود: «دسترسی به تمام اکانت‌ها». ادم ریو در این باره می‌گوید: این سطح از دسترسی به آن معناست که بازی می‌تواند تمام ایمیل‌های شما را خوانده، به جای شما ایمیل ارسال کند و به تمام اسناد و مدارکی که در گوگل درایو ذخیره کرده‌اید دسترسی داشته باشد و جالب این که می‌تواند آنها را حذف کند! ناگفته پیداست دسترسی به تصاویر شخصی ذخیره شده در گوگل فوتوز هم از دیگر نگرانی‌های سایبری مربوط به این بازی است. افزایش این نگرانی‌ها در روزهای اخیر موجب بروز انتقادات گسترده‌ای شده و اکنون سازندگان این بازی نسخه اصلاح شده آن را ارائه می‌کنند که طی آن دسترسی‌ها محدودتر شده است.

یک نگرانی بزرگ دیگر!

گویی نگرانی‌های مربوط به یکی از جذاب‌ترین بازی های موبایلی تاریخ را پایانی نیست. در روزهای اخیر کارشناسان امنیت سایبری به امکان دسترسی سایر منابع و سازمان‌ها به اطلاعات شخصی کاربران این بازی اشاره می‌کنند. این منابع که در اصطلاح «برنامه شخص سوم» هستند، به اطلاعاتی دسترسی پیدا می‌کنند که امکان سوءاستفاده از آنها به بسیاری از شیوه‌ها وجود دارد. دیوید کندی از شرکت امنیت سایبری «سیستم‌های دفاعی دوتایی» در اوهایو می‌گوید: نمی‌توان نسبت به موضوع نگران‌کننده برنامه شخص سوم بی‌تفاوت بود. گوگل و فیسبوک سرویس‌های شناخته شده‌ای هستند که شرایط دقیق آنها را هنگام استفاده از نرم‌افزار بخوبی می‌توان مطالعه کرد، اما اینها اپلیکیشن‌های شخص سومی هستند که از طریق آنها می‌توان نام، آدرس، شماره تلفن همراه، فهرست مخاطبان و هر آنچه را که در دنیای اینترنت جستجو می‌کنید در اختیار دیگران قرار داد. این یک زنگ خطر جدی است که صدای آن تا دیروز از آمریکا شنیده می‌شد و قطعا حالا از اروپا به گوش می‌رسد.

منابع: uk.businessinsider.com¡ businesstoday.in¡ androidpolice.com¡ vox.com¡ politifact.com louisvillecardinal.com

مهدی پیرگزی

جام‌جم