قیام شیخ محمد خیابانی آغاز شد

17 فروردین 1299 شمسی قیام شیخ محمد خیابانی در تبریز آغاز شد.می توان گفت که قیام شیخ محمد خیابانی از یک سو بازتاب شکست نهضت مشروط بود و از سوی دیگر هدف آن نجات کشور از مصایب و توطئه هایی بود که جامعه را در مهلکه قرار داده بود.

کد خبر: ۹۲۲۹۸

به همین دلیل ، شیخ محمد خیابانی در اولین اعلامیه ای که بعد از قیام منتشر کرد ، دستیابی به اهداف نهضت مشروطه ای را که علما در راه آن پایداری و جانفشانی کردند ، هدف قیام اعلام کرد و پیشرفت در رفاه و تعالی مادی و معنوی مردم را نیز از برنامه های قیام برشمرد.
چون قیام شیخ محمد خیابانی از آمال عموم مردم بود ، مراکز حساس اداری و حکومتی تبریز بسرعت در دست قیام گران قرار گرفت و حتی فرمانده قشون آذربایجان نیز به قیام شیخ محمد خیابانی پیوست . قیام شیخ محمد خیابانی تا نیمه شهریور 1299 با قوت و قدرت کامل پایدار ماند ولی از نیمه شهریور ماه به بعد ، با عزیمت مخبرالسلطنه به آذربایجان ، جنگ بین طرفداران خیابانی و قوای قزاق (قوای دولتی) آغاز شد. در جریان درگیری هایی که به وجود آمد ، شیخ محمد خیابانی به شهادت رسید و قیام او نیز فروکش کرد.
بعد از آن که مخبرالسطلنه (والی آذربایجان) موفق به سرکوب قیام شد و شیخ محمد خیابانی را نیز به شهادت رساند ، به پیشنهاد مشیرالدوله ، احمدشاه به منظور قدردانی از وی ، به اصطلاح او را به نشان درجه اول و حمایل مفتخر کرد. شیخ محمد خیابانی ، رهبر قیام استقلال طلبانه و ظلم ستیزانه تبریز ، سال 1297 قمری در خامنه دیده به جهان گشود.
وی تحصیل دانش ادبی و دینی را در زادگاهش آموخت و سپس به تجارت و کسب مشغول شد. شیخ محمد خیابانی پس از آن که مدتی به تجارت مشغول شد ، احساس کرد که این کار با روح و روانش سازگاری ندارد.
بنابراین ، کار تجاری را رها کرد و به تحصیل دانش دینی مشغول شد. وی به دلیل هوشیاری و استعداد ، بسرعت در ادبیات عرب ، منطق ، اصول ، فقه ، نجوم ، ریاضی ، تفسیر ، حکمت ، کلام ، حدیث ، رجال ، تاریخ و علوم طبیعی به مراتبی از فضل و کمال دست یافت . وی در بعضی از رشته ها به قدری عمیق و دقیق شد که به تدریس و نوآوری پرداخت و مسائل مشکل را با قدرت ذهنی و فکری خود حل کرد.
به عنوان مثال ، در علوم نجوم چنان مهارتی یافت که به استخراج تقویم و تدوین گاهشماری مشغول شد.شیخ محمد خیابانی در جریان نهضت مشروطه از حفالان نهضت بود و در جهت دادن به حرکتهای مردمی نقش مهمی ایفا کرد.
هنگامی که انتخابات دور دوم مجلس شورای ملی آغاز شد ، مردم تبریز به دلیل اعتمادی که به شیخ محمد خیابانی داشتند ، وی را به نمایندگی خود برگزیدند. شیخ محمد خیابانی در سنگر مجلس نیز فعالانه کوشید.
از کارهای درخشان شیخ محمد خیابانی در مجلس ، اعتراض شجاعانه او به اولتیماتوم استعمارگرانه روسیه بود.
اعتراض شجاعانه شیخ محمد خیابانی سبب شد که مجلس اولتیماتوم روسیه را رد کند. شیخ محمد خیابانی با قرارداد استعمار 1919 نیز به مبارزه پرداخت و اجازه نداد این قرارداد اجرا گردد.