اتحادیه اروپا و گذار از همگرایی

اتحادیه اروپا برای این‌که بتواند رشته اتحاد را حفظ کند، باید در سیاست‌های اقتصادی و در برخورد با کشورهای شرق اروپا یا جنوب اروپا تغییر رویه دهد و حمایت مالی از کشورهای ضعیف این اتحادیه را مد نظر قرار دهد تا اقتصاد آنها از ورشکستگی نجات پیدا کند چون در غیر این صورت کشورهای ضعیف اتحادیه اروپا اولین کشورهایی خواهند بود که به روند واگرایی در آینده خواهند پیوست.

اتحادیه اروپا به عنوان یک مجموعه منسجم توان بیشتری در تصمیمات کلان اقتصادی و سیاسی داشت، اما با خروج انگلیس از این مجموعه دو مشکل ایجاد خواهد شد. اول این‌که انگلیس دیگر از توان و انسجام‌جمعی در پیشبرد اهداف خود برخوردار نخواهد بود و دوم این‌که دردرون خود دچار مشکل سیاسی خواهد شد. از آنجایی که بعد از خروج انگلیس پیشنهادهایی از طرف ایرلند شمالی واسکاتلند در بحث جدایی‌طلبی ‌و حضور در اتحادیه اروپا دنبال می‌شود، بنابراین این واگرایی درونی در بریتانیا می‌تواند که از قدرت و توان سیاسی انگلیس بکاهد. در نگاهی دیگر این احتمال وجود دارد که از نظر اقتصادی انگلیس دچار مشکلاتی شود چرا که لندن مرکز مالی وپولی اتحادیه اروپا محسوب می‌شد و بسیاری از کشورهای اروپایی قدرت مالی خود را از بازار لندن دنبال می‌کردند و اگر این جدایی جدی شود سبب خواهد شد که کشورهای اتحادیه اروپا،پول‌های خود را از لندن بیرون برده و در درون بانک‌های اتحادیه اروپا سرمایه‌گذاری کنند یا دنبال مراکز مالی جدیدی مثل فرانکفورت باشند که این اقدام می‌تواند قدرت مالی و اقتصادی انگلیس را تضعیف کند. از یاد نباید برد که درگذشته هم بحث‌های راستگرایان در برخی کشورها مثل هلند و فرانسه وجود داشت، اما هیچ‌کدام دنبال جدایی از اتحادیه اروپا نبودند و در حد یک حرف و سخن این تمایلات از سوی احزاب دنبال می‌شود.

افزون بر این، یکی از عارضه‌های این جدایی، زمزمه‌هایی است که در انگلستان پیگیری می‌شود و اسکاتلند و ایرلند شمالی نیز مدعی جدایی از بریتانیا بوده و خواستار ماندن در اتحادیه اروپا هستند، بنابراین این بحث و چالشی است که انگلیس در سال‌های آینده با آن روبه‌رو خواهد بود و در شرایطی تشدید هم خواهد شد. اگر اتحادیه اروپا بتواند خواسته‌های اقتصادی کشورهای شرق و جنوب اروپا را جواب بدهد و به آنها کمک کند تا از رکود و ورشکستگی اقتصادی نجات پیدا کنند این اطمینان وجود دارد که اتحادیه با قدرت باقی بماند، ولی اگر به این نیاز پاسخ داده نشود قطعا این کشور‌ها هم به دنبال روند واگرایی که انگستان پایه‌گذار آن بوده خواهند رفت.

به این ترتیب در مجموع باید گفت این جدایی خیلی به نفع انگلیس تمام نخواهد شد و گر چه در یک روند سیاسی این قضیه اتفاق افتاده، اما در بعد اقتصادی به نفع این کشور نخواهد بود و اگر در بلند‌مدت حاکمیت دیگری بر سر کار بیاید بعید است که براحتی مجددا بازگشتی برای انگلیس به اتحادیه اروپا وجود داشته باشد. از زاویه‌ای دیگر درباره نسبت ایران با برگزیت، باید اشاره کنم که فکر نمی‌کنم این خروج به زیان ایران باشد، البته کل اتحادیه اروپا دیگر با ابهت قبلی ظاهر نخواهد شد.

انگلیس از بعد آتلانتیکی، حلقه واسط میان اتحادیه اروپا و آمریکا و سیاست‌های این کشور بود، بنابراین با خروج این کشور مقداری این بعد کمرنگ‌تر خواهد شدکه این اقدام به ضرر ایران نخواهد بود. اتحادیه اروپا وکشورهای باقی مانده، روابط خود را با جمهوری اسلامی ایران دارند و سطح روابط ما با انگلیس هم در حال ارتقاست به‌طوری که تجار و سیاستمداران این کشور در رفت و آمد با ما هستند. اگر انگلیسی‌ها در تعاملات خود تحت تاثیر آمریکایی‌ها قرارنگیرند مسائل هسته‌ای ما تحت‌تاثیر جدایی بریتانیا از اتحادیه اروپا قرار نخواهد گرفت.

مرتضی صفاری نطنزی / سفیر پیشین ایران در اسپانیا