بنزین در انتظار خودکفایی

به گزارش جام‌جم، طرح خودکفایی بنزین در همه دولت‌ها مطرح شده، اما به دلایل مختلف این موضوع به حاشیه رفته و همواره این واردات بنزین به ازای فروش نفت خام بوده که در دستور کار قرار گرفته است.

با روی کار آمدن دولت یازدهم، بنزین‌های پتروشیمی از چرخه عرضه خارج و واردات بنزین جایگزین آن شد.

چندی بعد برخی مسئولان وزارت نفت اعلام کردند که قصد دارند پالایشگاه ستاره خلیج‌فارس را که از دولت نهم کلید خورده بود به اتمام برسانند و کشور را از واردات بنزین بی‌نیاز کنند. البته وزارت نفت برای خود کفایی در بحث بنزین برنامه‌هایی دارد اما تاکنون به وعده خود عمل نکرده و در حالی که قرار بود طرح ستاره خلیج‌فارس تا پایان سال 94 تکمیل شود، این وعده محقق نشد و بعد از مدتی اعلام شد که این طرح در نیمه اول سال 95 به بهره‌برداری می‌رسد. اکنون هم خبر می‌رسد که فاز اول این پالایشگاه در آخر امسال به بهره‌برداری خواهد رسید. از سوی دیگر، کنترل مصرف بنزین هم با کنار گذاشتن تدریجی سهمیه‌بندی بنزین و کارت سوخت، دچار وقفه شده و وزارت نفت هم نشان داده که تمایلی به اجرای مصوبه مجلس نهم درباره بازگشت سهمیه‌بندی ندارد.

افزایش 31 درصدی واردات

سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) در جدیدترین گزارش سالنامه آماری خود اعلام کرد: واردات فرآورده‌های نفتی از جمله بنزین به ایران در سال 2015 رشد قابل توجه 31درصدی داشته است.

از سوی دیگر، عباس کاظمی، معاون وزیر نفت و مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران اخیرا در جمع خبرنگاران از افزایش بی‌سابقه واردات بنزین به 12 میلیون لیتر در روز خبر داده بود. همچنین به استناد گزارش قائم مقام شرکت ملی پالایش و پخش نفتی از ابتدای سال جاری با وجود افزایش واردات بنزین، اما از ظرفیت پالایش نفت کشور به طور کامل استفاده نشده است.

رفع مشکل ستاره خلیج فارس

بی‌تردید مهم‌ترین طرحی که می‌تواند ایران را در بنزین خودکفا کند، مجتمع عظیم پالایشگاهی خلیج فارس است. این پالایشگاه در صورت راه‌اندازی، توان تامین نیمی از بنزین مصرفی کشور را دارد، ‌با این حال چند سالی است توسعه آن با حرکت لاک‌پشتی ادامه دارد.

شاهرخ خسروانی، معاون مدیر عامل شرکت پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران پیش از این در گفت‌وگو با جام‌جم اظهار کرد: فاز اول طرح ستاره خلیج‌فارس باید هر چه زودتر به بهره‌برداری برسد تا شاهد تولید 12 میلیون لیتر بنزین یورو 4 در روز باشیم. اگر این طرح به بهره‌برداری کامل برسد، با مازاد بنزین هم روبه‌رو خواهیم شد و می‌توانیم بخشی از آن را صادر کنیم. وی افزود: ستاره خلیج‌فارس طرحی با مشارکت بخش خصوصی است و سهم دولت در آن، کمتر از 20 درصد است. طرح ستاره خلیج فارس با مشکل مالی مواجهه بوده و تأمین بموقع تجهیزات به دلیل شرایط بین‌المللی و تحریم‌ها مهم‌ترین چالش این بخش بود، اما خوشبختانه در بحث تأمین منابع مالی با تمهیداتی که در نظر گرفته شده و با پیگیری‌هایی که وزارت نفت انجام داده، حدود 650 میلیون یورو تأمین شده است.

برنامه‌هایی برای خودکفایی

در همین حال دکتر سعید قوام‌پور، مدیرکل برنامه‌ریزی استراتژیک وزارت نفت، درباره برنامه‌های دولت برای توقف واردات بنزین به جام‌جم گفت: تولید بنزین از چند طریق انجام می‌شود که یکی احداث پالایشگاه‌های جدید است. به طوری‌که در برنامه‌ریزی وزارت نفت آمده است با تکمیل طرح ستاره خلیج‌فارس، روزانه 6/35 میلیون لیتر بنزین وارد چرخه عرضه خواهد شد.وی افزود: توسعه پالایشگاه پارس شیراز نیز در برنامه است که روزانه 7/12 میلیون لیتر ظرفیت تولید بنزین را خواهد داشت. پالایشگاه آناهیتای کرمانشاه نیز 5/6 میلیون لیتر می‌تواند به عرضه بنزین کشور اضافه کند. قوام‌پور ادامه داد: همه این تولیدات به غیر از ظرفیت‌هایی است که اکنون مورد استفاده قرار می‌گیرد و حدود 50 میلیون لیتر در روز می‌شود.

مدیرکل برنامه‌ریزی استراتژیک وزارت نفت تصریح کرد: بحث بعدی برای افزایش ظرفیت تولید پالایشگاه‌ها، بهینه سازی پالایشگاه‌های موجود در کشور است. در سال‌هایی که کشورتحریم بود از نظر فناوری عقب ماندیم، اما اکنون می‌توانیم نفت کوره را به بنزین و گازوئیل تبدیل کنیم که با بهره‌گیری از این ظرفیت نیز شاهد افزایش 1/4 میلیون لیتری تولید بنزین پالایشگاه بندرعباس، 9/3میلیون لیتری پالایشگاه آبادان، 13 میلیون لیتری پالایشگاه اصفهان و افزایش 9/1 میلیون لیتری ظرفیت پالایشگاه لاوان خواهیم بود که این ارقام نیز جمعا حدود 40 میلیون لیتر می‌شود. قوام‌پور افزود: طبق برنامه‌ریزی انجام شده برای برنامه ششم توسعه باید تا چهار سال آینده حدود 5/95میلیون لیتر در روز تولید بنزین داشته باشیم که این اقدامات بتدریج در طول سال‌های مختلف به ترتیب اولویت انجام خواهد شد. وی تاکید کرد: اگر طرح ستاره خلیج‌فارس به بهره‌برداری برسد، دیگر نیازی به واردات بنزین نخواهیم داشت. اکنون مصرف بنزین در کشور حدود 67 تا 68 میلیون لیتر در روز است که تولید روزانه کشور حدود 60 میلیون لیتر در روز خواهد بود. البته با افزایش ظرفیت تولید بنزین، مصرف آن نیز روند صعودی خواهد داشت که همه این تمهیدات در برنامه‌ریزی وزارت نفت انجام شده است.

اهرم فشار غرب از بین می‌رود

همچنین جلال میرزایی، عضو کمیسیون انرژی مجلس به خبرنگار ما گفت: جریان خودکفایی بنزین ریشه در اوایل انقلاب دارد که ضرورت توقف خام فروشی مطرح شد، اما در آن زمان وقوع جنگ تحمیلی باعث شد اولویت کشور به سمت دیگری تغییر پیدا کند تا این‌که در دولت نهم و دهم موضوع خودکفایی با تحریم‌هایی که علیه ایران اعمال شد، کلید خورد و توانستیم زیرساخت‌های آن را در بخش بنزین فراهم کنیم. وی افزود: در شرایط کنونی هم دولت باید با توسعه پالایشگاه‌های مختلف، ظرفیت تولید بنزین را بالا ببرد و بعد سراغ احداث پالایشگاه‌های جدید برود.

عضو کمیسیون انرژی مجلس تصریح کرد: اکنون تحریم‌ها برطرف شده و دولت باید برنامه‌ریزی کند تا پالایشگاه‌ها با سرمایه خارجی احداث شوند. البته این موضوع کمی سخت به نظر می‌رسد، اما می‌توان به آینده این موضوع امیدوار بود. میرزایی ادامه داد: اگر در بخش بنزین که یک کالای استراتژیک است، خودکفا شویم قطعا یکی از اهرم‌های فشار غرب را علیه کشور از بین می‌بریم. این نماینده مجلس اضافه کرد: دولت در عین حال که به دنبال افزایش ظرفیت تولید است، باید فرهنگ کاهش و کنترل مصرف را در برنامه داشته باشد. این‌که ما ظرفیت را افزایش دهیم و مصرف هم رشد داشته باشد، کاری انجام نداده‌ایم در حالی که رهبر معظم انقلاب بارها روی بحث مصرف تاکید ویژه‌ای داشتند و باید روی آن به صورت برجسته فعالیت کرد.

تاکید مقام معظم رهبری بر خودکفایی بنزین

رهبر معظم انقلاب در دیدار رمضانی با کارگزاران نظام، بار دیگر بر لزوم خودکفایی کشور در تولید بنزین تاکید کرده و فرمودند: سیاست را این قرار بدهید به موازات کارهایی که برای تولید نفت و فروش نفت و کارآمد شدن چاه‌های نفت و امثال اینها انجام می‌گیرد ما بتوانیم فرآورده تولید کنیم، فرآورده صادر کنیم، بنزین صادر کنیم. چرا ما باید بنزین وارد کنیم؟ یکی از چیزهایی که انسان گاهی وقتی فکر می‌کند، پیش خودش خجالت می‌کشد، وارد کردن بنزین است.

ایشان تاکید کردند: جمهوری اسلامی با این‌همه نفت -که دائم پُزش را می‌دهیم پیش مردم و پیش دنیا که ما نفت و گازمان بر روی هم بزرگ‌ترین منبع نفت و گاز دنیا است که واقع قضیه همین است- آن وقت بنزین وارد کنیم یا گازوئیل وارد کنیم! باید کاری کنیم که نیاز به واردات گازوئیل و بنزین نداشته باشیم؛ فرآورده تولید کنیم، فرآورده را صادر کنیم. یا در زمینه گاز، این صنایع پایین‌دستی پتروشیمی را فعال کنیم؛ خب، قسمت‌های بالادستی‌اش خوشبختانه خوب است، کارهای خوبی انجام گرفته است اما قسمت‌های پایین‌دستی را فعال کنیم؛ اشتغال به وجود بیاید، کار به وجود بیاید.

محمدحسین علی‌اکبری

اقتصاد