سال شگفتی

سال 1384 خورشیدی با رویدادهای تلخ و شیرین در عرصه بین المللی به پایان رسید. بازخوانی این رویدادها باتوجه به کثرت و تعدد حوادث بین المللی تقریبا غیرممکن است.

کد خبر: ۹۱۴۰۴

لیکن می توان روندهای کلی را که به شکل گیری جغرافیای سیاسی بین المللی در سال رو به پایان تاثیر گذاشته اند ، شناسایی کرد. دو منطقه جهان بیش از هر جای دیگر در سال 1384 شاهد تحولات عمیق و دگرگون کننده بود. در خاورمیانه و امریکای لاتین برگزاری چند انتخابات ، شکل جدیدی از سیاست را رقم زد. ایرانی ها ، محموداحمدی نژاد را با رویکردی متفاوت به ریاست جمهوری برگزیدند. در همسایه غربی ایران ، ملت عراق با رای تاریخی خود ، دولتی را بوجود آوردند که اکثریت آن را اکثریت جامعه و یا شیعیان تشکیل می دهند. اما شگفتی خاورمیانه زمانی به اوج خود رسید که جنبش اسلامی حماس در آزادانه ترین انتخابات فلسطین ، گوی سبقت را از رقبا ربود و به پیروزی دست یافت . این پیروزی در حالی نصیب مقاومت اسلامی فلسطین شد که آریل شارون در یک کمای طولانی به سر می برد و سوریه نیز در پی ترور رفیق حریری فشارهای سنگین بین المللی را تحمل می کرد. در آن سوی جهان ، ملت های امریکای لاتین نیز شگفتی ساز شدند. ایوو مورالس در بولیوی موج جدیدی از جنبش چپ جدید را در منطقه امریکای لاتین به راه انداخت . جنبشی که این روزها از وحدت نظر میان ونزوئلا، بولیوی ، اروگوئه و برزیل شکل گرفته است . میشل باشلت نیز در شیلی نوع جدیدی از سیاستمداران مستقل از واشنگتن را به نمایش گذاشت . این جنبش در حال حاضر درگیر زورآزمایی باامریکایی است که قصد دارد طرح تجارت آزاد قاره امریکا را به کشورهای منطقه تحمیل کند. اروپایی ها نیز کمتر از مردم خاورمیانه و یا امریکای لاتین در سال 1384 شگفتی ساز نبودند. فرانسوی ها با رای منفی به قانون اساسی اتحادیه اروپا و سپس با آشوب های دو هفته ای و آلمانی ها با رای مثبت به آنگلا مرکل ، مسیر حرکت این قاره را تغییر دادند. حرکت به سمت راست یکی از ویژگی های ملت های اروپایی در سال 1384 بود ، سالی که با انفجار چند بمب در لندن فضای امنیتی به خود گرفت و با چاپ کاریکاتورهای موهن علیه پیامبر اسلام (ص) از خود چهره ای نژادپرست و دین ستیز به نمایش گذاشت اما امریکا که رئیس جمهور آن سال پردردسری را پشت سر گذاشت . در سال 1384 به موازات شکل گیری نهادهای ملی در عراق ، امریکا با مشکلات متعددی در این کشور مواجه شد. از یکسو تعداد تلفات ارتش امریکا از هر جنگ دیگر بعد از جنگ ویتنام فراتر رفت و از سوی دیگر بوش با انتقادات شدید از سوی هم حزبی های خود روبه رو شد. جنگ عراق و مبارزه با تروریسم یکسری رسوایی های مرتبط نیز با خود به دنبال آورد که عمده ترین آنان شنود غیرقانونی مکالمات و نشت اطلاعاتی از کاخ سفید بود. طبیعت نیز با بوش سر ناسازگاری داشت و توفان کاترینا با خود توفان سیاسی در امریکا به همراه آورد. به هر حال با نگاهی کلی به تحولات بین المللی در سال 1384 می توان دو حرکت متعارض با یکدیگر را مشاهده کرد. در یک سو غربی ها به لاک امنیتی و راست گرایی فرو رفتند و در سوی دیگر کشورهای در حال توسعه گام هایی در جهت تجدید نظرطلبی و استقلال خواهی برداشتند. ادامه این روند در سال های آینده ، شکاف های موجود سیاسی ، اقتصادی و فرهنگی در سطح جهان را افزایش خواهد داد. هر چند که روند جهانی شدن ممکن است از شدت گرفتن این شکاف در آینده بکاهد.