دیه از ثلث و خمس تا دینار

علاوه بر دیه در قانون مجازات اسلامی بارها از واژه ارش نام برده شده که دیه‌ای تعیین نشده است و دادگاه با توجه به نوع و کیفیت جنایت و تاثیر آن بر سلامت فرد آسیب‌دیده، میزانش را تعیین می‌کند.

دیه در کتاب قانون با مقادیر مختلفی درج شده که مبنای شرعی دارد و میزان آن را شرع مقدس تعیین کرده است. بنابراین نمی‌توان مقدار آن را تغییر داد، مگر دو طرف دعوا با هم توافق کنند و صاحبان حق از بخشی از دیه تعیین شده بگذرند.

مقادیر دیه در کتاب قانون مجازات اسلامی بسیار مفصل و جزء به جزء است، به طوری که نمی‌توان همه این موارد را در حافظه ثبت کرد، اما دانستن بعضی موارد دیه خالی از لطف نیست، بویژه این که سبب می‌شود افراد از تاوان صدمه رساندن به همنوعان باخبر شوند و بدانند به سبب هر نوع بی‌احتیاطی یا پرخاشگری، چه بار سنگین مالی بر دوششان خواهد نشست.

طبق شرع مقدس، شکستن، ترک برداشتن و خرد شدن استخوان هر عضو دارای دیه است، به طوری که دیه شکستن استخوان هر عضو یک پنجم دیه آن عضو و اگر این استخوان شکسته بدون عیب درمان شود، دیه آن چهارپنجم دیه شکستن آن است.

همچنین کندن یا از بین بردن همه موی سر یا ریش مرد در صورتی که دیگر نروید، دیه کامل دارد و اگر دوباره بروید، نسبت به موی سر، ارش و نسبت به ریش یک‌سوم دیه کامل است. (یعنی مو و ریش روییده کمتر از میزان قبلی باشد.)

دیه مجموع چهار پلک دو چشم نیز دیه کامل است و دیه هر یک از پلک‌های بالا، یک‌ششم دیه کامل و دیه هر یک از پلک‌های پایین، یک‌چهارم دیه کامل است.

قطع کردن یا از بین بردن همه بینی یا نرمه‌ای که پایین استخوان بینی است هم دیه کامل دارد، همچنین از بین بردن هر یک از پره‌های بینی یا پرده میان دو سوراخ، موجب یک‌سوم دیه کامل می‌شود.

از بین بردن دولاله گوش نیز دیه کامل دارد و از بین بردن هر یک از آنها، موجب نصف دیه کامل می‌شود. این در حالی است که دیه از بین بردن نرمه هر گوش، یک‌ششم دیه کامل است. بد نیست بدانید، دیه از بین بردن ادای هر حرف با توجه به حروف زبان تکلم شخص صدمه‌دیده تعیین می‌شود، مانند این که از بین بردن قدرت ادای یک حرف شخص فارسی‌زبان، یک سی و دوم دیه کامل است.

دیه دندان نیز دیه سنگینی است، به طوری که دیه دندان‌های جلو شامل پیش، چهارتایی و نیش که از هر کدام دو عدد در بالا و دو عدد در پایین می‌روید و روی هم 12 عدد است، هر کدام یک‌بیستم دیه کامل دارد. دندان‌های عقب نیز که در چهار سمت پایانی از بالا و پایین می‌روید و جمعا 16 عدد است، هر کدام یک‌چهلم دیه کامل دارد.

براساس دستورالعمل قوه قضاییه مبلغ دیه در سال 95، 190 میلیون تومان تعیین شده در حالی که دیه در سال 94، 165 میلیون تومان تعیین شده بود.