بنزین روی نوار واردات

به گزارش جام‌جم، در سال‌های اخیر تلاش‌ شد تا نیاز کشور در زمینه بنزین از طریق تولید داخل رفع شود، اما با تکمیل نشدن طرح‌های توسعه ظرفیت پالایشی کشور بخصوص طرح ستاره خلیج فارس، هنوز وزارت نفت مجبور است برای تأمین سوخت داخل، بنزین وارد کند. براساس آخرین اظهارات مسئولان وزارت نفت، واردات بنزین در سال جاری به 12 میلیون لیتر در روز رسیده است. این در حالی است که از سال 1389 تاکنون، واردات بنزین به کمتر از ده میلیون لیتر در روز کاهش پیدا کرده بود. مطابق آمارهای شرکت ملی پالایش و پخش نفتی، واردات بنزین در سال 1389 با اجرای سهمیه‌بندی بنزین و هدفمندی یارانه‌ها نسبت به سال 1388 تقریبا نصف شد و از 21 میلیون لیتر در روز در سال 1388 به 3/10 میلیون لیتر کاهش یافت. روند نزولی واردات بنزین در سال‌های 1390 و 1391 نیز ادامه یافت و واردات بنزین در این دو سال به ترتیب به 3/6 و 8/1 میلیون لیتر در روز کاهش یافت. در صورت ادامه همان روند مدیریت مصرف، انتظار می‌رفت در سال 1392 واردات بنزین به‌طور واقعی به صفر برسد، اما برعکس در سال 1392 واردات بنزین روند افزایشی گرفت و به 5/3 میلیون لیتر در روز رسید و سپس در سال 1393 به 7/4 میلیون لیتر در روز و در سال 1394 به 5/9 میلیون لیتر در روز افزایش یافت. در سال 1395 نیز بنابر اعلام مسئولان وزارت نفت، تاکنون واردات بنزین کشور به‌طور متوسط 12میلیون لیتر در روز بوده است.

حکم اقتصاد مقاومتی

به گفته کارشناسان، خودکفایی در تولید بنزین و توقف واردات آن، از مصادیق اقتصاد مقاومتی است که متاسفانه به آن بی‌توجهی شده است. در بند 6 سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی بر افزایش تولید داخلی نهاده‌ها و کالاهای اساسی (بویژه در اقلام وارداتی) و اولویت دادن به تولید محصولات و خدمات راهبردی تاکید شده است.

در بند 8 سیاست‌ها نیز بر مدیریت مصرف تاکید شده و در بند 13 این سیاست‌ها افزایش صادرات فرآورده‌های نفتی مورد توجه قرار گرفته است. در بند 15 سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی هم افزایش ارزش افزوده از طریق تکمیل زنجیره ارزش صنعت نفت و گاز مورد تاکید قرار گرفته است. بدیهی است بنزین به‌عنوان یک کالای استراتژیک، مشمول تمامی احکام این بندها می‌شود. افزایش واردات بنزین که یک کالای استراتژیک محسوب می‌شود، برخلاف سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی بوده و ضروری است اقداماتی اساسی در این حوزه انجام شود.

سهمیه‌بندی ضروری است

حسین هاشمی، کارشناس اقتصادی معتقد است: بنزین یک سرمایه ملی است و نباید بی رویه به مصرف برسد و باید با برنامه‌ریزی‌های مختلف به کاهش مصرف روی بیاوریم.

وی استفاده از سهمیه‌بندی بنزین را یکی از راه‌های مهار رشد مصرف و واردات بنزین دانست و گفت: طبق قانون بودجه، دولت چهار ماه جهت ایجاد زیر ساخت لازم برای اجرای مصوبه استفاده از کارت سوخت و اعلام نرخ دوم بنزین فرصت دارد.

هاشمی با اعلام این‌که اجرای مجدد طرح سهمیه بندی بنزین از سوی مجلس به دولت الزام شده است، ادامه داد: طرح سهمیه‌بندی به لحاظ کاهش مصرف بنزین در کشور طرح موفقی قلمداد می‌شود. ناگفته نماند طی یک‌سال گذشته که طرح سهمیه‌بندی بنزین در کشور متوقف شد به رغم این‌که قیمت بنزین از 700 تومان به هزار تومان افزایش یافت، ولی آمارها از افزایش روزانه حداقل پنج میلیون لیتر مصرف بنزین حکایت دارد. این نشان می‌دهد طرح سهمیه بندی بنزین که از سال 86 در کشور کلید خورد و تا سال 93 ادامه داشت از حیث مدیریت مصرف، طرحی موفق بوده است. وی ادامه داد: استمرار فعالیت سامانه هوشمند سوخت به شرط رفع اشکالات قبلی در جلوگیری از قاچاق سوخت و مدیریت بهینه بنزین بسیار موثر است. آفلاین بودن یکی از اشکالات مهم این سامانه است که باید تبدیل به سیستم آنلاین شود.

برنامه‌ریزی وجود ندارد

جلیل سالاری، قائم مقام سابق شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی در گفت‌وگو با جام‌جم اظهار کرد: واردات بنزین در سال 93 رقمی حدود 7/4 میلیون لیتر در روز بود، اما این رقم در سال گذشته به حدود ده میلیون لیتر رسیده است. در 70 روز اول سال 95 هم حدود روزانه 15 میلیون لیتر وارد شده و شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی که وظیفه مدیریت را در این زمینه دارد، نتوانسته خیلی موفق عمل کند.

وی افزود: شرکت‌های پالایشی به بخش خصوصی واگذار شده‌اند و از آنجا که برنامه‌ای برای خوراک پالایشگاه‌ها در نظر گرفته نشده، این شرکت‌ها به حاشیه رفتند و دولت بیشتر روی واردات تاکید دارد.

این مقام اسبق در پالایش و پخش افزود: واردات بنزین آن هم به‌دلیل رشد مصرف، خلاف اقتصاد مقاومتی است و نباید سیاست‌ها به گونه‌ای تدوین شود که هر سال رشد مصرف را در آمارها مشاهده کنیم.

دولت تلاش بر داخلی‌سازی دارد

علی مروی، رئیس کمیسیون انرژی مجلس نهم نیز درباره علت رشد واردات بنزین به خبرنگار ما گفت: وزارت نفت در تلاش است طرح ستاره خلیج فارس را به بهره‌برداری برساند و بخشی از آن را وارد مدار کند. وی افزود: با تکمیل طرح ستاره خلیج فارس، کشور از واردات بنزین بی‌نیاز می‌شود و می‌توانیم در این زمینه راه خود را با خودکفایی ادامه دهیم.

مروی اضافه کرد: افزایش واردات بنزین وابستگی به مصرف می‌آورد و از آنجا که وزارت نفت مسئول تأمین سوخت مورد نیاز کشور است، باید در صورت نیاز اقدام به واردات این محصول کند.

شاخص‌های واردات بنزین

شاهرخ خسروانی، معاون مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی در پاسخ به انتقادها درباره افزایش واردات بنزین به جام‌جم گفت: میزان واردات بنزین، تابع میزان تولید بنزین، مصرف و ذخایر بنزین در کشور است که متناسب با سه شاخص فوق، برنامه‌ریزی برای واردات صورت می‌گیرد.

وی افزود: مبنای محاسبه واردات بنزین میانگین در کل سال است که این میزان طبق برنامه‌ریزی سال 95 حداکثر تاسقف هشت میلیون لیتر در روز خواهد بود. بنابراین هرچند در سال جاری تاکنون به طور متوسط روزانه 12 میلیون لیتر وارد شده، اما قصد داریم با برنامه‌ریزی، این رقم را تا پایان سال به هشت میلیون لیتر برسانیم.

محمدحسین علی‌اکبری

اقتصاد